W numerze:

· Astronomia w nowym tysiącleciu

Andrzej Woszczyk

· Kosmologia biblijna jako wyraz
  kontemplacji Boga i aktu stworzenia

Waldemar Chrostowski

· Europa, Ganimedes, Kallisto — lodowe
  księżyce Jowisza

Gracjan Maciejewski

· Nowe karłowate

Arkadiusz Olech

teleskop kosmiczny Hubble'a
obserwuje:

· M15 (okł. II)

rozmaitości:

· Galaktyki wciąż starsze

· Stała Hubble’a — nowa odsłona

· Manchester 2000 — inne spojrzenie

galeria Mgławic Messiera:

· Motyl, Korek czy Sztanga? (M 71)

w kraju:

· OCRA — nowy projekt badawczy
  radioteleskopu Centrum Astronomii UMK

· Albert Abraham Michelson — „Noblista
  ze Strzelna”

· Śladami Mikołaja Kopernika

· OZMA 2000 we Fromborku

P.T. Miłośnicy astronomii obserwują:

· Roje meteorów w roku 2001

poradnik obserwatora:

· Obserwacje zaćmienia Księżyca

astronomia w szkole:

· Jeszcze raz detektor CCD

· Obserwacje za pocą kamery CCD
  w Kołobrzegu

kalendarz astronomiczny 2001:

· marzec – kwiecień

relaks z Uranią:

· wielcy astronomowie tysiąclecia

 Na okładce:

Uzyskane w kwietniu 1999 r. teleskopem kosmicznym (kamera WFPC2) zdjęcie przedstawia centralny obszar (o rozmiarach kilkuset l.św.) odległej o 13 mln l.św. galaktyki w konstelacji Cyrkla. Widoczny jest jasny obszar gwiazdotwórczej erupcji oraz strumienie materii gazowej wyrzucane prostopadle do płaszczyzny dysku przez ukrywającą się w jądrze supermasywną czarną dziurę. Obiekt należy do kategorii galaktyk Seyferta (więcej na ich temat w numerze 2/2001). Portret jest mozaiką kilku obrazów wykonanych przy użyciu wąskopasmowych filtrów.
    Fot. NASA.

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

I oto nadszedł! Nadszedł ten magiczny, oczekiwany, budzący nadzieje wiek XXI. Nadeszło nowe Tysiąclecie. Ale to wszystko tylko w naszej erze, naszej chrześcijańskiej kulturze i rachubie czasu. W innych kulturach i rachubach czasu to są zupełnie inne lata. W kalendarzu żydowskim żyjemy w roku 5761, w kalendarzu hinduskim 2056, a w muzułmańskim 1421, itd.

Astronomowie prowadzą do niektórych celów „ciągłą” rachubę i czas odmierzają w Dniach Juliańskich: w dniu 1 stycznia roku AD 2001 w samo południe czasu uniwersalnego UT zaczyna się dzień JD2451911. A więc początek rachuby, momenty przełomu lat, wieków czy tysiącleci są sprawą umowną. W naszej rachubie, choć powołujemy się na moment urodzin Chrystusa, w którym lokujemy jej początek, ten zerowy, deklarowany moment nie jest znany z wielką dokładnością i możemy się mylić nawet o kilka lat. Ale to nic nie szkodzi i z całym spokojem możemy akceptować uświęconą wiekami tradycję liczenia kolejnych obiegów Ziemi dookoła Słońca od tego umownego momentu i osiągnięcia „okrągłych” ich liczb. Tak więc z czystym astronomicznym sumieniem cieszmy się i radujmy, że mija kolejne już tysiąclecie i zaczyna się następne. Oby ono było pomyślniejsze dla nas samych, naszych najbliższych, naszych Rodaków i wszystkich społeczeństw ludzkich na ziemskim globie!

Na przełomie epok, małych i dużych, zastanawiamy się zwykle nad dokonaniami epoki poprzedniej i wytyczamy sobie cele, dążenia, a czasem marzenia, które chcielibyśmy osiągnąć lub spełnić. Od 50 lat tak robią astronomowie amerykańscy na przełomie kolejnych dekad. Teraz, na przełomie tysiącleci, przedstawili raport „Astronomia i astrofizyka na przełomie Millennium”, w którym podsumowują główne osiągnięcia ostatniej dekady i wyznaczają główne cele badawcze astronomii pierwszej dekady XXI wieku. Kreślą też na następne dziesięciolecia potrzeby instrumentalne, które pozwolą głębiej i lepiej poznać i zrozumieć otaczający nas świat ciał niebieskich.

Omówieniem tego Raportu rozpoczynamy niniejszy, pierwszy w Nowym Tysiącleciu, zeszyt naszego czasopisma. Dalej kontynuujemy rozważania Księdza Profesora Waldemara Chrostowskiego dotyczące kosmologii w Piśmie Świętym. Wyniki obserwacji lodowych księżyców Jowisza dokonanych przez sondę kosmiczną Galileo, przedstawia Gracjan Maciejewski, a Arkadiusz Olech dokonuje przeglądu naszej wiedzy o ciekawej klasie gwiazd zmiennych kataklizmicznych znanej jako nowe karłowate.

Po tych podstawowych artykułach przychodzą drobne wieści o najnowszych rezultatach badawczych, perspektywach obserwacyjnych i wydarzeniach w krajowej astronomii zawodowej i miłośniczej. Powracamy też do Kongresu Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Manchesterze. Na szczególną uwagę zasługuje doniesienie o planowanej modyfikacji toruńskiego dużego radioteleskopu w celu dokonania nim przeglądu nieba na fali długości 1 centymetra. Kontynuujemy też w Galerii Mgławic Messiera przegląd ciekawych galaktyk, mgławic i gromad gwiazdowych.

Na stronach internetowych „Uranii–Postepów Astronomii” uruchomiliśmy ostatnio „Astronomiczny przewodnik internetowy” z bogatą bazą danych. Zapraszamy na te strony i prosimy o komentarze. Do ostatniego zeszytu z roku ubiegłego załączyliśmy podwójny formularz wpłaty na prenumeratę — mamy nadzieję, że nasi Czytelnicy wykorzystają go, aby zachęcić swych znajomych i przyjaciół do zamówienia naszego Pisma, o co gorąco apelujemy.

Życzę Państwu przyjemnej lektury, wszystkiego najlepszego w Nowym Tysiącleciu i Do Siego Roku 2001!