W numerze:

· Przemówienie do Polskiego
  Towarzystwa Astronomicznego

Harvey Butcher

· Za kosmicznym horyzontem zdarzeń

Andrzej Krasiński

· Katastrofy astronautyczne

T. Zbigniew Dworak

· Misja Constellation-X

Weronika Sarwa

w kolorze:

· Galeria Uranii

rozmaitości:

· Pogromcy duchów, czyli burzliwe życie
  ciemnej materii

· Koniec próżniowej dominacji

· Astronomowie odkryli najbliższą Drogi
  Mlecznej galaktykę

· Podczerwone rozbłyski z czarnej dziury
  w sercu Galaktyki

· Taikonauta w kosmosie

w kraju:

· 25 lat Centrum Astronomicznego im. M.
  Kopernika PAN w Warszawie

· Z Dąbrowy Górniczej bliżej do gwiazd…

· V Konferencja Sekcji Obserwatorów
  Komet PTMA

sylwetki polskich astronomów:

· 125 urodziny Tadeusza Augusta
  Rakowieckiego — hajnowskiego
  astronoma

galeria obiektów NGC:

· NGC 457; NGC 663; NGC 869
  i NGC 884

poradnik obserwatora:

· Interesujące obiekty: Andromeda

astronomia w szkole:

· Trochę astronomii na lekcjach informa-
  tyki; Astronomiczne doświadczenia
  z fizyki (Seminarium 2003)

kalendarz astronomiczny 2004:

· marzec – kwiecień

recenzje:

· Aleksandra Jędrzejczak, Renata Ponaratt
  oraz Iwona Wytrzyszczak „NASZA
  ZIEMIA — Ziemia we Wszechświecie”

· Honorata Korpikiewicz „KOSMOEKOLO-
  GIA z elementami etyki holistycznej.
  Hipoteza Gai – Uranosa”

astronomia i muzyka:

· Feerie dźwięków i barw w Jodrell
  Bank

relaks z Uranią:

· krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

Niezwykła aktywność Słońca w 2 lata po maksimum 11-letniego cyklu sprawiła, że mieliśmy dużą liczbę zórz polarnych, jakie można było podziwiać w minionym roku także z obszaru naszego kraju. W nocy z 29 na 30 października aura była jak na tę porę roku dość łaskawa i prawie w całej Polsce można było podziwiać barwny spektakl na niebie, obejmujący swym zasięgiem prawie całe sklepienie niebieskie. Barwami dominującymi były czerwień i zieleń. Za pierwszą odpowiedzialne jest świecenie zjonizowanego wodoru i ona właśnie zdominowała zdjęcie prezentowane na okładce. Jego autorem jest Dariusz Dorosz z Żabikowa (pow. Radzyń Podlaski), który posłużył się aparatem Zenit 12XP ze standardowym obiektywem Helios 2/58 (eksp. ok. 30 s na filmie Konica 200 ASA). Więcej zdjęć zórz prezentujemy w „Galerii Uranii”.

Wielce Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Witam Państwa u progu 2004 r. To już osiemdziesiąty trzeci rok istnienia URANII. Tym zeszytem rozpoczynamy siedemdziesiąty piąty tom naszego czasopisma. Otwieramy go przesłaniem, jakie na Zjeździe Polskiego Towarzystwa Astronomicznego we wrześniu 2003 r. skierował do polskich astronomów Prezydent Europejskiego Towarzystwa Astronomicznego, profesor Harvey Butcher. Miło było usłyszeć z jego ust pochwałę działań i miejsca polskiej astronomii w Europie i na świecie. Przedstawił też opinię o roli i zadaniach narodowych towarzystw astronomicznych w procesach realizacji i planowania badań astronomicznych w poszczególnych krajach i w Europie. Możemy mieć satysfakcję z tego, że tak samo rozumiemy rolę i zadania Polskiego Towarzystwa Astronomicznego.

Dalej, jak zwykle, będziecie mogli Państwo znaleźć ciekawe artykuły i notatki o najnowszych odkryciach i wydarzeniach astronomicznych. Nie zabraknie informacji o ciekawych obiektach, rad dla obserwatorów wraz z kalendarzem astronomicznym i pomysłów na ciekawe astronomiczne doświadczenia na lekcjach fizyki. Jest relacja z budowy szkolnego obserwatorium astronomicznego w Dąbrowie Górniczej i opis konferencji obserwatorów komet, zrzeszonych w PTMA. Są recenzje dwóch książek, jest felieton o astronomii i muzyce, wskazanie ciekawych stron internetowych, krzyżówka itd.

Czy jest możliwy ruch z prędkością większą od prędkości światła? To pytanie jest w istocie treścią artykułu Andrzeja Krasińskiego z Warszawy pt. „Za kosmicznym horyzontem zdarzeń” (s.6). Ciekawy to artykuł i jeszcze bardziej zaskakująca konkluzja. A co się dzieje na krawędzi czarnej dziury? A czym jest ciemna energia? Odpowiedzi na między innymi te pytania ma dać planowana „Misja Constellation-X”, czyli zespół wielkich teleskopów rentgenowskich, który ma rozpocząć swą pracę w przestrzeni kosmicznej za kilka lat. O misji tej pisze (s.18) Weronika Sarwa, tegoroczna absolwentka studiów astronomicznych w Toruniu.

W przededniu pierwszej rocznicy tragedii wahadłowca Columbia T. Zbigniew Dworak z Krakowa przypomina nam tragiczne wydarzenia i ofiary w tzw. epoce podboju Kosmosu. Katastrofy astronautyczne w ostatnich 40 latach pochłonęły co najmniej 130 istnień ludzkich na stanowiskach startowych lub w ich pobliżu i 18 w statkach kosmicznych. To bardzo wysoka cena, jaką przyszło nam zapłacić za kosmiczne podróże człowieka.

W „Sylwetkach Astronomów”, piórem profesora Konrada Rudnickiego, przypominamy postać lekarza i astronoma dra Tadeusza Rakowieckiego z Hajnówki w 125 rocznicę jego urodzin. Ten „prawdziwy doktor – astronom” (jak niektórzy o nim mówili) jest autorem podręcznika akademickiego „Drogi planet i komet”, który, choć pisany w pierwotnej postaci jeszcze przed pierwszą wojną światową, służył kilku pokoleniom polskich astronomów, jeszcze długo po drugiej wojnie światowej, jako podstawowy i jedyny podręcznik mechaniki nieba.

W dniu 22 listopada 2003 r. odbył się w Puławach Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Wybrano nowy Zarząd Główny i nowego Prezesa. Został nim ponownie dr Henryk Brancewicz. Gratulujemy zarówno Towarzystwu, jak i Prezesowi, bo jesteśmy przekonani, że pod jego kompetentnym i sprawnym kierownictwem PTMA będzie się rozwijało i dalej skupiało polskich Miłośników Astronomii.

Państwu życzę zdrowia i wszelkiej pomyślności w Nowym Roku oraz ciągłego zainteresowania naszym pismem.