W numerze:

· Nowy obraz Układu Słonecznego

Krzysztof Ziołkowski

· Na spotkanie z planetoidą Eros (433)

Stanisław R. Brzostkiewicz

· Dziesięć lat z supernową AD 1987

Marek Gołębiewski

· Osobliwości zmian pór roku i środowiska
  na Plutonie

T. Zbigniew Dworak

teleskop kosmiczny Hubble'a
obserwuje:

· Galeria mgławic planetarnych…

· „Wystrzałowe” odkrycie.

· Gwiazdy neutronowe przestają być
  niewidzialne!

rozmaitości:

· Kosmiczna lodówka.

· Kelu-1 — samotny brązowy karzeł.

· SALT — bliźniak HETa.

· Spadek wielkiego meteorytu w Grenlandii.

z historii polskiej astronomii:

· Lucjan Orkisz (1899–1973)

astronomia w szkole:

· O komputerowych programach
  dydaktycznych z astronomii

· List otwarty Zebrania Delelegatów PTF
  do MEN w sprawie projektu reformy
  programów nauczania

· Astronomia na ulicy

kalendarz astronomiczny:

· Rok 1998 (styczeń – marzec)

krzyżowka

poradnik obserwatora:

· klisze i obiektywy

 Na okładce:

Mgławica planetarna M2-9 zwana „motylkiem” ze względu na swój kształt. Ta piękna mgławica bipolarna, która „urodziła się” 1200 lat temu, znajduje się w gwiazdozbiorze Wężownika w odległości 2100 lat świetlnych od Słońca.
    Zdjęcie przy pomocy kamery WFPC2 teleskopu kosmicznego Hubble'a w dniu 2 sierpnia 1997 r. uzyskał zespół autorów B. Balick, V. Icke, G. Mellem i NASA. (Patrz „Galeria mgławic…” w tym zeszycie i artykuł G. Stasińskiej w PA 3/97 str. 19)

Szanowni i Drodzy Czytelnicy

Oddajemy w Wasze ręce pierwszy numer dwumiesięcznika pod tytułem „URANIA–Postępy Astronomii”. Poprzez swą formę i ideę łączenia w jednym tytule treści, interesujących zarówno dla zawodowych astronomów, jak i szerokich rzesz miłośników gwiaździstego nieba, jest to nowe czasopismo. Ma jednak 75-letnią tradycję „Uranii” — miesięcznika Polskich Miłośników Astronomii i 45-letnią tradycję „Postępów Astronomii” — kwartalnika Polskich Astronomów. Powołujemy się na patronat naszej wspólnej Muzy Astronomii — URANII, przejmując równocześnie tytuł i tradycję (oraz numerację) tego najstarszego pisma astronomicznego w Polsce i chcemy służyć upowszechnianiu rzetelnej wiedzy o Wszechświecie i współczesnej astronomii. Naszemu czasopismu patronują Polskie Towarzystwo Astronomiczne i Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii, organizacje wielce zasłużone dla rozwoju astronomii w Polsce praktycznie od chwili odzyskania niepodległości i powstania II Rzeczpospolitej.

W specjalnej ulotce, mającej na celu szeroką informację o zamiarach połączenia się obu polskich pism astronomicznych i promocję nowej URANII, przedstawiliśmy niejako nasz „manifest wydawniczy”. Stwierdziliśmy w nim m.in., że nowe czasopismo pragnie służyć tym samym celom co pisma, z których się wywodzi, a mianowicie „pokazywać otaczające nas planety, gwiazdy i galaktyki… oraz tłumaczyć dziejące się w tym świecie zjawiska”. Oto jak praktycznie realizujemy tę obietnicę w niniejszym zeszycie.

Wiele miejsca poświęcamy w tym numerze naszemu Systemowi Słonecznemu. Szczególne prawo daje nam do tego przypadająca właśnie teraz 525. rocznica urodzin Mikołaja KOPERNIKA. Zeszyt otwieramy artykułem Doktora Krzysztofa ZIOŁKOWSKIEGO, wieloletniego redaktora „starej Uranii” i wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, na temat „Współczesny obraz Systemu Planetarnego”. Jest to specjalnie dla „nowej Uranii” napisana wersja „Wykładu zaproszonego”, jaki ten Autor wygłosił na Walnym Zjeździe Polskiego Towarzystwa Astronomicznego we wrześniu 97. roku w Zielonej Górze. Spodziewamy się, że inne wykłady wygłoszone podczas tego Zjazdu przez znakomitych astronomów (nie tylko z Polski!) będą ukazywać się w kolejnych zeszytach naszego pisma. Inny Autor od wielu lat związany z „Uranią”, Stanisław R. BRZOSTKIEWICZ, pisze o kosmicznej wyprawie sondy NEAR do planetki nr 433 EROS, wspominając główne odkrycia dokonane w czasie przelotu statku GALILEO w pobliżu innych małych planetek, Gaspry i Idy. Natomiast Profesor T. Zbigniew DWORAK z Krakowa opisuje zjawiska astronomiczne, jakich możemy się spodziewać na Plutonie, do niedawna uważanym za najdalszą (ostatnią?) planetę naszego Układu.

Czy komety możemy tylko obserwować? — stawia pytanie Doktor Konrad KOSSACKI z Warszawy. Odpowiedź brzmi oczywiście: nie, nie tylko. Możemy je bowiem badać też laboratoryjnie. Jak to możliwe? Odsyłam Państwa do ciekawego artykułu tego Autora na str. 14.

Historię gwiazdy „po śmierci” przedstawia członek naszego Zespołu Redakcyjnego, znany czytelnikom „Postępów Astronomii” jako autor m.in. ich strony internetowej WWW, astronom z Torunia Marek GOŁĘBIEWSKI. Jest to 10 letnia historia gwiazdy Supernowej 1987A w Wielkim Obłoku Magellana, która wspaniale potwierdziła nasze rozumienie procesów ewolucyjnych zachodzących w gwiazdach. Innym gwiazdom, wielkim i małym, poświęcamy kilka krótszych notatek w naszym dziale „Rozmaitości” oraz w rubryce „Teleskop Kosmiczny Hubble'a Obserwuje”. Piszemy też o planach budowy nowego wielkiego teleskopu nazwanego SALT w Afryce Południowej.

„Z historii polskiej astronomii” przypominamy piórem Jacka KRUKA postać przedwojennego astronoma krakowskiego i odkrywcy komety w 1925 roku — Lucjana ORKISZA.

Bardzo zależy nam na utrzymywaniu żywego kontaktu z polską szkołą — nauczycielami i uczniami. W trosce o sprawy nauczania fizyki (z astronomią) publikujemy „List otwarty Polskiego Towarzystwa Fizycznego do Ministra Edukacji Narodowej w sprawie projektu reformy programów nauczania”. Publikujemy też informację o komputerowych programach dydaktycznych z astronomii i relację Doktor Julietty FIERRO z Meksyku („Astronomia na ulicy”) na temat jej doświadczeń w przekazywaniu dzieciom z tamtejszych przedmieść i domów dziecka podstawowej wiedzy o pięknie i zjawiskach otaczającego nas świata. Pani FIERRO jest obecnie Przewodniczącą Komisji Nauczania Astronomii Międzynarodowej Unii Astronomicznej.

Nam wszystkim na pewno przyda się kalendarzyk astronomiczny. Doktor Tomasz ŚCIĘŻOR z Krakowa zebrał i przedstawia nam informacje o faktach i zjawiskach mogących interesować każdego miłośnika nieba w pierwszym kwartale 1998 roku. Kalendarzyk w takiej formie mamy zamiar publikować zawsze z odpowiednim wyprzedzeniem, aby ewentualne zaburzenia regularności druku czy dystrybucji nie przeszkodziły naszym Czytelnikom w obserwacjach ciekawych zjawisk. Z myślą o obserwatorach otwieramy też rubrykę „Poradnik obserwatora”. Na początek Wiesław SKÓRZYŃSKI pisze o kliszach i obiektywach do amatorskich obserwacji astronomicznych.

Całość zeszytu dopełniają piękne zdjęcia mgławic planetarnych, uzyskane ostatnio teleskopem kosmicznym Hubble'a oraz galeria zdjęć nadesłanych przez naszych Czytelników.

Pragniemy, aby nowa URANIA była dla Państwa pięknym, dobrym i mądrym przewodnikiem po świecie ciał niebieskich. Prosimy o listy w sprawie prezentowanych treści i ich formy. Słowem, zapraszamy do współudziału w jej redagowaniu.

Mamy nadzieję, że cały zeszyt spotka się z Państwa zainteresowaniem i będzie stanowił ciekawą lekturę.

Proszę o przyjęcie mych najlepszych życzeń „Wszelkiej Pomyślności w Nowym 1998 Roku”.

Pozostaję z wyrazami szacunku