W numerze:

· Promieniowanie rentgenowskie rozbłysków
  słonecznych (10 lat obserwacji Yohkoh)

Michał Tomczak

· O nauczaniu astronomii

Jerzy M. Kreiner

· 125 rocznica odkrycia trabantów Marsa

T. Zbigniew Dworak

· Analiza obrazów CCD z kamery
  internetowej

Grzegorz Wrochna

w kolorze:

galeria Mgławic Messiera:

· Czas na maraton

rozmaitości:

· Cel — planetoidy

w kraju:

· Sesja Naukowa z okazji 80-lecia istnienia
  czasopisma astronomicznego „URANIA”

· Problematyka astronomiczno-geodezyjna
  na Wydziale Geodezji Górniczej i Inży-
  nierii Środowiska AGH w Krakowie

astronomia w szkole:

· Edukacja astronomiczna w Internecie

· Modelowanie na lekcjach astronomii

elementarz Uranii:

· Nowe typy widmowe

poradnik obserwatora:

· Wybieramy teleskop

kalendarz astronomiczny 2002:

· maj – czerwiec

relaks z Uranią:

· eliminatka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

Rozeta (NGC 2237) to mgławica emisyjna odległa o przeszło 3 tysiące lat świetlnych. Swą czerwoną barwę na większości fotografii zawdzięcza znacznej zawartości wodoru. Prezentowane zdjęcie wykonane zostało z użyciem trzech filtrów, przepuszczających promieniowanie w liniach tlenu (barwa zielona), siarki (niebieska) i wodoru (czerwona). Widoczne są ciemne pasma pyłu na tle mgławicy oraz położona w jej centrum gromada otwarta NGC 2244, której gwiazdy swym wiatrem wyczyściły przestrzeń międzygwiazdową z większości gazu. Zdjęcie to posłużyło jako tło okolicznościowego zaproszenia i plakatu na 80-lecie „Uranii” (ostatnia strona okładki).
    Fot. T.A. Rector i in. (AURA/NOAO/NSF)

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Obchodzimy osiemdziesiątą rocznicę istnienia „Uranii” jako oficjalnego, drukowanego organu Towarzystwa Miłośników Astronomii. Na Sesji Naukowej w dniu 18 lutego 2002 r. najznakomitsi prelegenci mówili m.in. o tym, jak uprawiać astronomię, o jedności fizyki i astronomii i o tym, jak 80 lat rozwoju astronomii wyglądało w „Uranii”, oraz dyskutowali o edukacji astronomicznej społeczeństwa. Zaraz po Sesji ten zeszyt będzie już w drukarni, więc oprócz programu obchodów i być może kilku wciśniętych w ostatniej chwili zdjęć, nic więcej na jej temat nie możemy tutaj zawrzeć.

Ale przypomnijmy. Muza astronomii, Urania, stała się patronką działań „organicznych” i samokształceniowych młodzieży warszawskiej już na samym początku naszej Niepodległości i II Rzeczypospolitej. W roku szkolnym 1919/1920 w Gimnazjum im. Mikołaja Reja zawiązało się Kółko Astronomiczne, które m.in. rozpoczęło w 1920 r. wydawanie powielaczowego biuletynu pt. „Urania”. Wydano 4 takie kwartalne numery. Wśród aktywnych członków tego Kółka byli m.in. przyszły astronom Jan Mergentaler i przyszły fizyk światowej sławy Stanisław Mrozowski, którzy później wielokrotnie gościli na łamach naszego czasopisma. Gdyby więc liczyć owe 4 numery, to poprzedni zeszyt „Uranii — Postępów Astronomii” otwierał nową setkę, już ósmą, zeszytów naszego czasopisma i byłby to 82. rok jego istnienia. A co zrobić ze „specjalnym” 13 numerem „Uranii” z roku 1955 czy numerem „zaćmieniowym” z roku 1999? Postanowiliśmy więc zachować rachubę zeszytów „Uranii” jako „regularnego”, drukowanego czasopisma. Stała się ona takim po założeniu Towarzystwa Miłośników Astronomii w 1922 r. Publikowana rok później lista członków tego Towarzystwa obejmuje znakomitości ówczesnego świata naukowego fizyki i astronomii, wszystkich profesorów astronomii, światłych ziemian i przemysłowców oraz studentów i uczniów gimnazjalnych. I właściwie tak jest do dzisiaj. I do dzisiaj nie zmienił się profil „Uranii”, która podobnie jak 80 lat temu i dzisiaj pragnie pokazywać otaczające nas planety, gwiazdy i galaktyki… oraz tłumaczyć dziejące się w tym świecie zjawiska. Naszym zamiarem jest opublikowanie w następnych zeszytach „Uranii” wygłoszonych na Sesji Jubileuszowej wykładów i głosów w dyskusji.

Tymczasem, Drodzy Czytelnicy oddajemy w Wasze ręce 698 zeszyt naszego pisma. Otwiera go artykuł Michała Tomczaka z Wrocławia o rentgenowskich obserwacjach Słońca, będący zapisem wykładu, który Autor wygłosił na Krakowskim Zjeździe Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. Pokłosiem tego Zjazdu są też artykuły Jerzego Kreinera o nauczaniu astronomii na różnych szczeblach naszego systemu edukacji oraz wypowiedź Waldemara Ogłozy o edukacji astronomicznej w Internecie. Bardzo polecamy te materiały zarówno nauczycielom szkół średnich, jak i akademickim. Dla tych pierwszych Juliusz Domański ma propozycje przeprowadzenia na lekcjach fizyki z astronomią modelowania ciekawego zjawiska astronomicznego.

Zbigniew Dworak przypomina historię odkrycia satelitów Marsa 125 lat temu, a Jacek Kruk omawia plany wypraw kosmicznych do wybranych planetoid. Pierwszy z tych Autorów przedstawia też istniejący od 50 lat Wydział Geodezji Górniczej i Ochrony Środowiska na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, na którym również uprawiana jest astronomia.

Niewątpliwie cennym materiałem dla zaawansowanych obserwatorów będzie opis redukcji obserwacji astronomicznych, prowadzonych przy pomocy nowoczesnych technik, przedstawiony przez Grzegorza Wrochnę. Wszystkim pragnącym nabyć teleskop Wiesław Skórzyński radzi, jak go wybrać. Wracamy do idei „Elementarza astronomii”, aby wyjaśniać treści różnych terminów i pojęć astronomicznych. W kolejnych odcinkach będziemy omawiali widma gwiazdowe. W czasie letnich wakacji Krakowski Oddział PTMA organizuje i Obóz Szkoleniowy, i Obóz Obserwacyjny — odpowiednie ogłoszenie znajdziecie Państwo na następnej stronie.

Jak zwykle, Tomasz Ściężor z Krakowa opracował „Kalendarz astronomiczny”. Przedstawia on zjawiska niebieskie w maju i czerwcu. A działo się będzie wiele! Proszę o przestudiowanie tego materiału.

Polecam uwadze Państwa naszą Jubilatkę. Życzę pożytecznej lektury i kłaniam się pięknie