W numerze:

· Pionierskie lata astronomii w Toruniu

Andrzej Woszczyk

· Aktywność magnetyczna Słońca

Paweł Rudawy

· Towarzyskie planetoidy

Agnieszka Kryszczyńska

w kolorze:

· Obserwatorium astronomiczne
  w Piwnicach pod Toruniem

· Aktywność magnetyczna słońca

· Superbańka N44

· Galeria Uranii

rozmaitości:

· Nowe oblicze Urana

· Słowo o Charonie

· Jak zimny jest Pluton

· Nowa planeta w Pannie

· Gwiazdy, które nie powinny istnieć

· Stardust powrócił

· Ciemna galaktyka

· Nowe Horyzonty

· Halo

Powrót króla

galeria obiektów NGC:

· NGC 3242, NGC 3344, NGC 3384

astronomia w szkole:

· Gwiazdy neutronowe

kalendarz astronomiczny 2006:

· Maj – czerwiec

poradnik obserwatora:

· Interesujące obiekty: Pegaz,
  Perseusz

recenzje:

· Michał Heller, Granice Kosmosu
  i kosmologii

astronomia i muzyka:

· Kosmos Konrada K.

relaks z Uranią:

· Krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

Na pierwszej stronie okładki panorama pawilonów Obserwatorium Astronomicznego w Piwnicach. Na pierwszym planie zbudowany w latach 1961–1962 pawilon teleskopu Schmidta - Cassegraina, największego teleskopu optycznego w Polsce.
   Na ostatniej stronie okładki teleskop Schmidta-Cassegraina ze spektrografem kanadyjskim zamontowanym w ognisku Cassegraina na krańcach wideł teleskopu.

Na rozkładówce

Superbańka N44 — mgławica emisyjna w Wielkim Obłoku Magellana. Środkowa, pusta przestrzeń ma rozmiar ok. 250 lat światła. Astronomowie myśleli, że wiatry wiejące z masywnych gwiazd znajdujących się wewnątrz „jamy” rozepchnęły świecące gazy, ale okazało się, że to tłumaczenie nie jest zgodne z pomiarami prędkości wiatrów. Innym tłumaczeniem jest, że stare otoczki gwiazd nowych wyrzeźbiły te niezwykłe jamy. Niedawno odkryto niespodziewanie umykający z N44 gorący gaz świecący w promieniowaniu X. Prezentowany obraz został uzyskany 8-m teleskopem Gemini na Cerro Pachon (Chile) w trzech barwach i komputerowo wyostrzony.

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Prenumeratorów naszego czasopisma spotyka w tym miesiącu nagroda — wszyscy otrzymują dwa zeszyty „Uranii–Postępów Astronomii”. Jeden, to regularny zeszyt noszący datę marzec-kwiecień 2006 r., a drugi to bonus — specjalne wydanie „Uranii”. Zawiera ono referaty wygłoszone na angielskojęzycznych sesjach w czasie Zjazdu Polskiego Towarzystwa Astronomicznego we wrześniu 2005 r. we Wrocławiu. Skupiają się one wokół dwóch zagadnień: gwiazd pulsujących (w tym astrosejsmologii) i fizyki Słońca. Autorzy są znakomitymi specjalistami tych dziedzin, a całość stanowi doskonały obraz problemów współczesnych astronomii w tych tematach. Komitet Organizacyjny Zjazdu znalazł pieniądze na wydanie materiałów zjazdowych i zrobienie prezentu naszym najwierniejszym Czytelnikom, za co jesteśmy mu bardzo wdzięczni.

Nasz zwykły, polskojęzyczny nr 2 (722) otwiera, kreślone piórem niżej podpisanego, wspomnienie pionierskich lat astronomii w Toruniu, rodzącej się wraz z powstaniem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Uniwersytet ten świętował w 2005 r. swoje 60-lecie. Uznaliśmy, że wypada też przypomnieć z tej okazji, jak to się narodził i rósł toruński ośrodek astronomiczny, który dzisiaj nosi miano Centrum Astronomii UMK. Następnie naszą uwagę kierujemy na najważniejszy obiekt nieba — Słońce. O badaniu naszej dziennej gwiazdy i procesach zachodzących w jej zewnętrznych warstwach opowiada heliofizyk Paweł Rudawy z Wrocławia. Analizuje głównie zjawiska zachodzące między polem magnetycznym a plazmą słoneczną. Oddziaływania te leżą u podstaw zjawisk tzw. aktywności słonecznej, które są pilnie obserwowane nie tylko przez profesjonalnych astronomów, ale też i przez tysiące miłośników astronomii. Zaskakującymi odkryciami ostatnich lat były księżyce planetoid. Najpierw sonda kosmiczna Galileo w drodze do Jowisza sfotografowała w 1993 r. asteroidę 243 Ida, ale dopiero po analizie wszystkich zdjęć, kilka miesięcy później, w 1994 r. stwierdzono, że planetka ta ma satelitę. Nazwano go Daktyl, bo w mitologii Daktyle były dziećmi Zeusa i nimfy Idy. Na odkrycie następnych księżyców planetoid nie trzeba było długo czekać. Odkrywano je z obserwacji kosmicznych i z obserwacji naziemnych. O tym, jak odkrywano, jak bada się takie układy i jakie „pożytki” czerpiemy z tych badań, pisze Agnieszka Kryszczyńska, astronom poznański, od lat zaangażowany w badania planetoid.

W Rozmaitościach dostarczamy Państwu wiele informacji o najnowszych odkryciach astronomicznych — niektóre z nich zmieniają istotnie naszą dotychczasową wiedzę o wybranych ciałach czy zjawiskach niebieskich. Radzimy zajrzeć też na strony internetowe naszego serwisu edukacyjnego ORION, by pogłębić podane tu informacje i zapoznać się z materiałami źródłowymi dotyczącymi opisywanych odkryć.

Jak zwykle mamy w tym numerze wszystkie tradycyjne działy „Uranii”. W Astronomii w szkole Juliusz Domański opowiada o gwiazdach neutronowych i różnych sposobach przybliżenia ich natury uczniom. Dariusz Graczyk prezentuje kolejne obiekty w Galerii galaktyk. Wiesław Skórzyński proponuje ciekawe obiekty do obserwacji w gwiazdozbiorach Pegaza i Perseusza, a Tomasz Ściężor przedstawia zjawiska astronomiczne, jakich spodziewać się możemy w maju i czerwcu.

Recenzja ciekawej książki, felieton muzyczny, krzyżówka i wskazanie ciekawych stron internetowych dopełniają treść tego zeszytu.

Życzę Państwu przyjemnej lektury