Planety bez księżyców i księżyce (?) bez planety ♨

  T. Zbigniew Dworak

Emisja maserowa CH₃OH w obszarach powstawania gwiazd ♨

· Leszek P. Błaszkiewicz

Wybrane aspekty prawne zjawiska „turystyki kosmicznej”

· Rafał Morek

w kolorze:

• Pozostałości supernowej z 185 r. i rodzący się system planetarny
• Pozostałość supernowej w gwiazdozbiorze Żagla
• Galeria Uranii
• Obszar formowania się gwiazd N90

rozmaitości:

• Kometa C/2006 P1 (McNaught)
• Nadolbrzymy w kokonie
• Ciemna materia we Wszechświecie w trzech wymiarach
• Najstarsza supernowa widziana przez ludzi i jej pozostałości
• Teleskop Hubble'a odkrył rodzący się system planetarny

w kraju i ze świata:

• Polscy astronomowie chcą przystąpienia Polski do ESO
• Międzynarodowy Rok Astronomii 2009
• 40-lecie Oddziału Lubelskiego PTMA
• Nie tylko OGLE — najbliższa soczewka grawitacyjna

z kart historii:

• BAZYLEWSKIJ Borys Wasiliewicz (1885–1955?)

in memoriam:

• Kazimierz Schilling 1943–2006 ➟

astronomia w szkole:

• Spojrzenie w marcowe zaćmienie Księżyca
• Krater meteorytowy czy lej po bombie?

galeria obiektów NGC:

• NGC 4151, NGC 4214(4228), NGC 4216

kalendarz astronomiczny 2007:

• Maj – czerwiec ➟

poradnik obserwatora:

• Interesujące obiekty: Smok ➟

recenzje:

• Jarosław Włodarczyk „Sherlock Holmes i kod Wszechświata”

astronomia i muzyka:

• Kosmos Isao Tomity ➟

relaks z Uranią:

• Wykreślanka

ciekawe strony internetowe

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Początek roku 2007 zaznaczył się spektakularnym widowiskiem niebieskim. Odkryta w połowie ubiegłego roku kometa C/2006 P1(McNaught) nic nie zapowiadając, znacznie pojaśniała i rozwinęła imponujący warkocz. Ogłoszona została nawet kometą stulecia. W Europie i Polsce znajdowała się bardzo nisko nad horyzontem, a ponadto chmury i zamglenia wtedy panujące utrudniały, a nawet uniemożliwiały jej obserwacje. Aby przybliżyć Państwu ten niebiański spektakl, przytaczamy wiele jej zdjęć uzyskanych w różnych miejscach na ziemskim globie.

Bieżący zeszyt otwiera artykuł prof. Zbigniewa Dworaka z Krakowa, nawiązujący do niedawnej degradacji Plutona. Autor przypomina historię poszukiwań księżyca wokół Wenus. Księżyce Marsa są prawdopodobnie skradzionymi przez Czerwoną Planetę planetoidami. Merkury też nie ma księżyców, a ziemski Księżyc jest bardzo nietypowy i zapewne powstał zupełnie inaczej niż satelity wielkich planet. Są planety bez księżyców, to może są też księżyce bez planet?

Wokół rodzących się gwiazd, głównie na skutek ich rozrzutnego gospodarowania energią, zachodzą różne zjawiska będące efektem oddziaływania promieniowania młodej, gorącej gwiazdy z okołogwiazdową materią międzygwiazdową. Leszek Błaszkiewicz z Olsztyna omawia proces wzbudzenia emisji maserowej metanolu i efekty obserwacyjne, jakich to zjawisko nam dostarcza.

Wszyscy wiemy, że Człowiek od wieków marzy o podróżach w Kosmos. Czterdzieści lat minęło od pierwszej takiej podróży Gagarina. Od niedawna podobną podróż mogą sobie zafundować majętni „zwykli obywatele”, a nie tylko specjalnie wyselekcjonowani i szkoleni „komandosi kosmiczni”. Ale jakie są uwarunkowania prawne takich wypraw? Jak wyglądają aspekty prawne zjawiska „turystyki kosmicznej”? Pisze o tym w dobrze udokumentowanym artykule Rafał Morek, młody prawnik z Warszawy. Bardzo polecam Państwa uwadze ten artykuł.

Wiele jest w tym numerze krótkich doniesień o tym, co działo się ostatnio w krajowej i światowej astronomii. Na czoło wysuwa się informacja o obradach Komitetu Astronomii Polskiej Akademii Nauk i podjętej tam uchwale wyrażającej wolę polskiego środowiska astronomicznego przystąpienia do Europejskiego Obserwatorium Południowego. ESO jest to już prawie 40-letnia organizacja niektórych państw europejskich (zespołem założycielskim było 6 państw, obecnie do ESO należy 12 państw, w tym Anglia i Czechy), której celem jest zwarcie szeregów, funduszy i potencjału naukowego w celu coraz pełniejszego i głębszego penetrowania Kosmosu. Dzisiaj jest to niewątpliwie najpotężniejsza instytucja astronomiczna na świecie i na pewno warto się w niej znaleźć. Innym ważnym wydarzeniem było powołanie Polskiego Komitetu d/s Obchodów Międzynarodowego Roku Astronomia 2009, na którego czele stanął znany astronom i popularyzator astronomii dr Stanisław Bajtlik.

Bogatsza niż zwykle jest w bieżącym numerze Galeria Galaktyk. Trochę brakowało nam poprzednio miejsca na ten dział. Ale nigdy nie oszczędzamy miejsca na kalendarz astronomiczny czy wskazanie ciekawych obiektów nieba. Staramy się też zawsze przedstawić Państwu naszą opinię o nowo ukazujących się książkach. W tym numerze przedstawiamy książkę Jarosława Włodarczyka Sherlock Holmes i kod Wszechświata, chwaląc ją bardzo i polecając Państwa uwadze. Sygnalizujemy też pojawienie się specjalnej pozycji pt. Astronomem być…, w której starsi polscy astronomowie wspominają swe lata studiów i pracy. Odkrywają przed nami swe motywacje, aby zostać astronomem i swe życie astronoma: astronoma-badacza, astronoma-nauczyciela, astronoma-organizatora warsztatu pracy, astronoma-obywatela.

Życzę Państwu przyjemnej lektury

Kometa C/2006 P1 została odkryta 7 sierpnia 2006 r. Miała wtedy jasność 17,5 mag. Przez szereg miesięcy nic nie zapowiadało jej niezwykłości. Okres świetności rozpoczął się krótko przed Bożym Narodzeniem 2006 r., gdy zaczęła bardzo szybko zwiększać swój blask i to do tego stopnia, że na początku br. została ogłoszona „kometą stulecia”. Z półkuli północnej przeszła wtedy na półkulę południową nieba i tam stanowiła niezwykły spektakl niebieski. Jej warkocz sięgał prawie do połowy nieboskłonu i miał niesamowity kształt. Na okładce zdjęcie komety wykonane w Australii przez jej odkrywcę Roberta McNaughta 20 stycznia 2007 r.

Fot. R. McNaught/SPL/East News