W numerze:

· Historia Mlecznej Drogi

Bożena Czerny

· Zagadka błysków gamma Cz. IV — era
  poświat błysków gamma

Tomasz Bulik, Paweł Lipszyc

· Eros z bliska

Krzysztof Ziołkowski

teleskop kosmiczny Hubble'a
obserwuje:

· Obrazy odległych galaktyk (wkładka)

rozmaitości:

· Czy nadchodzi straszliwa powódź?

poradnik obserwatora:

· Obserwacje Marsa

galeria Mgławic Messiera:

· Wśród gromad gwiazd i galaktyk
  (M51–M56)

astronomia w szkole:

· Wszechświat profesjonalistów
  i miłośników

polemiki:

· O krytyce i krytykanctwie

z historii polskiej astronomii:

· O astronomicznych zainteresowaniach
  Bolesława Prusa

w kraju:

· XVI Ogólnopolskie Młodzieżowe
  Seminarium Astronomiczne w Grudziądzu

P.T. Miłośnicy astronomii obserwują:

· Jasne gwiazdy nowe w 1999 r.

ciekawe adresy internetowe

recenzje:

· Walter Alvarez „Dinozaury i krater
  śmierci”

· Program „Starry Night Backyard 3.0”

kalendarz astronomiczny 2000:

· lipiec – sierpień

relaks z Uranią:

· „Kolorowa” krzyżówka

 Na okładce:

Teleskop kosmiczny obchodził w kwietniu br. swoje 10 urodziny! Sam jubilat był jak zwykle zapracowany, jednak naziemna ekipa obsługująca instrument przygotowała na tę okazję piękny portret mgławicy planetarnej NGC 6751, wykorzystując wykonane przed dwoma laty kamerą WFPC2 zdjęcia z użyciem filtrów przepuszczających promieniowanie w trzech liniach emisyjnych. Obiekt znajduje się w odległości 6500 l.św. i swą średnicą około 600 razy przewyższa rozmiary Układu Słonecznego.
    Fot. NASA, The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Bieżący zeszyt wydaje mi się interesujący. Otwiera go artykuł profesor Bożeny Czerny, przed 10 laty głównej reformatorki szaty wydawniczej „Postępów Astronomii”, na temat budowy i ewolucji naszej Drogi Mlecznej. Jest to krótki opis współczesnego rozumienia dróg rozwojowych naszej Galaktyki, ewolucji gwiazd młodych i starych oraz gromad gwiazdowych. Znajdują się tu również argumenty przemawiające za istnieniem czarnej dziury w samym środku naszego systemu gwiazdowego. Do tematyki nawiązują świeżó uzyskane obrazy rentgenowskie z teleskopu kosmicznego promieniowania X Chandra oraz obiekty z Galerii Mgławic Messiera prezentowane na stronach kolorowych. Gorąco polecam uwadze Państwa ten artykuł.

Tomasz Bulik i Paweł Lipszyc kończą swą opowieść o historii odkrycia i rozumienia błysków gamma, omawiając efekty poświat nimi wywołanych. Jest to ciągle niezwykle fascynujące zagadnienie współczesnej astrofizyki, które stara się zgłębiać coraz więcej astronomów na całym świecie.

Eros, mityczna personifikacja miłości, planetka nr 433, odsłania tajemnice swej powierzchni i wnętrza. Od paru miesięcy krąży wokół niej sztuczny księżyc. Stacja kosmiczna pierwotnie nazywana NEAR, a obecnie przemianowana na SHOEMAKER (na cześć tragicznie zmarłego astrogeologa amerykańskiego), stała się sztucznym satelitą Erosa w dniu zakochanych 14 lutego 2000 r. Fotografuje planetkę z bliska i bada je pole grawitacyjne. Szczegółową historię badań Erosa i najnowsze ich wyniki przedstawia na stronach 112-119 Krzysztof Ziołkowski z Centrum Badań Kosmicznych PAN w Warszawie.

Po tych obszernych artykułach pozostało mało miejsca na inne doniesienia.

W „Galerii Mgławic Messiera” nadeszła pora na przepiękną mgławicę-galaktykę M51 w gwiazdozbiorze Psów Gończych. W „Rozmaitościach” piszemy m.in. o zagrożeniach wynikających z faktu ułożenia się prawie wszystkich planet w jednej linii i do tego naprzeciw Ziemi. Raport o miłośniczych obserwacjach gwiazd nowych przedstawia Jerzy Speil. W „Poradniku obserwatora” Wiesław Skórzyński radzi, jak obserwować Marsa.

Profesor Robert Głębocki omawia tegoroczne Grudziądzkie Młodzieżowe Seminarium Astronomiczne, a profesor Jerzy M. Kreiner przypomina astronomiczne zainteresowania Bolesława Prusa.

Liczne ogłoszenia o obozach i konferencjach świadczą o bardzo aktywnym polskim życiu astronomicznym.

W naszych recenzjach omawiamy piórem Zbigniewa Dworaka z Krakowa książkę Waltera Alvareza „Dinozaury i krater śmierci”, wydaną przez Wyd. Prószyński i S-ka i program komputerowy „Starry Night Backyard 3.0”, który przetestował i omawia Łukasz Walec ze Stalowej Woli. A Pani Honorata Korpikiewicz z Poznania, w polemicznej wypowiedzi „O krytyce i krytykanctwie”, inspirowanej naszą „Oślą łączką”, zwraca uwagę na potrzebę odpowiedzialnych i rzeczowych recenzji.

Kalendarzyk astronomiczny, jak zwykle z dwumiesięcznym wyprzedzeniem, przygotował dla nas Tomasz Ściężor z Krakowa.

Życzę Państwu pożytecznej lektury