- Tajemnicze cząstki promieniowania kosmicznego o ultrawysokich energiach ♨
- · Michał Ostrowski
- Profesor Antoni Opolski wspomina ♨
- · Antoni Opolski (Barbara Cader-Sroka i Andrzej Pigulski)
- Ziemia — planeta Kopernika
- · Klim I. Czuriumow
- Van Gogh, Księżyc, planety i gwiazdy
- · Józef Smak
- w kolorze:
- Echo świetlne wokół V838 Monocerotis
- Van Gogh, Księżyc, planety i gwiazdy
- Mgławica „Jajko”
- Galeria Uranii
- Astronomiczne spotkania w Grudziądzu i w Łodzi
- rozmaitości:
- Wiatry z czarnych dziur
- Błyski gamma — nowe dowody
- Księżycowa niemoc
- w kraju:
- PTA informuje
- XIX OMSA w Grudziądzu
- elementarz Uranii:
- Typ widmowy O ➟
- poradnik obserwatora:
- Aparat cyfrowy w astrofotografii (cz. III — graniczny zasięg gwiazdowy) ➟
- astronomia w szkole:
- Astronomia w dziełach Juliusza Verne'a
- P.T.Miłośnicy Astronomii obserwują:
- Spotkanie obserwatorów SOPiZ
- recenzje:
- SCHODY DO GWIAZD. Obserwacje nieba w trzech wielkich starożytnych kulturach
- TAJEMNICA EPOKI LODOWCOWEJ. Dlaczego wymarły mamuty i inne wielkie ssaki przeszłości
- XEphem 3.5
- kalendarz astronomiczny 2003:
- lipiec – sierpień ➟
- astronomia i muzyka:
- Planety Gustava Holsta ➟
- relaks z Uranią:
- krzyżówka
- ciekawe strony internetowe
Wielce Szanowni i Drodzy Czytelnicy,
Wszechświat jest pełen niespodzianek. Początek roku przyniósł lawinowe odkrycia nowych satelitów Jowisza. Znamy ich teraz już nawet 60, a liczba znanych naturalnych satelitów w Układzie Słonecznym wzrosła do 127. Odkryto też dwie niezwykłe supernowe, które znajdują się w odległości 5 i 6 mld lat światła od Ziemi. Rok temu wybuchła gwiazda zmienna V838 Mon. W ciągu paru tygodni pojaśniała ona 10 tys. razy i stała się najjaśniejszym obiektem naszej Galaktyki, jest 600 tys. razy jaśniejsza niż nasze Słońce. Dziś, dzięki kolejnym zdjęciom wykonanym przez teleskop kosmiczny Hubblea, widzimy historię jej życia. Fotony wyemitowane w czasie wybuchu docierają do wcześniej odrzuconych przez nią warstw materii, a rozpraszając się na nich stwarzają wrażenie rozszerzającej się otoczki. A to jest „echo świetlne”, swoista „tomografia” gwiazdy. Pokazujemy te obrazy na obu stronach okładki. Pojawiły się też ostatnio nowe błyski gamma i zaobserwowano wiatry z czarnych dziur. Piszemy też o tym na naszych stronach.
Tym zeszytem pragniemy wyrazić nasz szacunek i uznanie dla nestora polskich astronomów, Profesora Antoniego Opolskiego. W czerwcu Profesor będzie obchodził 90. rocznicę urodzin. Kłaniamy się nisko Panu Profesorowi, gratulujemy serdecznie i zapraszamy do lektury rozmowy z Nim przeprowadzonej przez Jego wrocławskich uczniów.
Promieniowanie korpuskularne obok promieniowania elektromagnetycznego i poszukiwanego promieniowania grawitacyjnego jest ważnym źródłem informacji o naturze otaczającego nas świata. Cząstkom promieniowania kosmicznego jest poświęcony otwierający ten zeszyt artykuł profesora Michała Ostrowskiego z Krakowa. Dzisiaj wiemy, że bez zbadania cząstek o wielkich energiach nie potrafimy w pełni wyjaśnić takich procesów, jak formowanie się gwiazd, kwazarów i błysków gamma.
Nasz ukraiński kolega, Klim Czuriumow z Kijowa, przybliża nam Ziemię jako planetę. Opisuje okoliczności jej narodzin, osobliwości jej kształtu i struktury wewnętrznej, jej atmosferę i pole magnetyczne. Ciekawe są uwarunkowania wzajemnego oddziaływania Ziemi i Księżyca oraz przyszłe losy tego związku.
Rozgwieżdżone niebo interesuje i inspiruje artystów. Astronomiczną analizę niektórych dzieł wielkiego malarza, Vincenta van Gogha, przedstawia profesor Józef Smak z Warszawy.
W „Elementarzu Uranii” dotarliśmy do najgorętszych typów widmowych, gwiazd typu O, kończąc tym samym naszą prezentację klasyfikacji widmowej. W „Astronomii w szkole” zajmujemy się opisami zjawisk astronomicznych w dziełach Juliusza Vernea, a w „Poradniku obserwatora” zasięgiem granicznym cyfrowego aparatu fotograficznego. Obserwatorom Pozycji i Zakryć przedstawiamy przygotowania do czerwcowej konferencji SOPiZ PTMA, a innym obserwatorom zapewne wiele pomoże omawiane oprogramowanie XEphem 3.5.
Młodzież szkół średnich odbyła swoje, już XIX Ogólnopolskie Młodzieżowe Seminarium Astronomiczne w Grudziądzu. Po raz drugi z rzędu wygrał je Piotr Wirkus, uczeń Technikum Ekologicznego z Lęborka — gratulujemy zwycięzcy i wszystkim uczestnikom.
Chciałbym zachęcić Państwa do obserwacji niezwykłego zjawiska — przejścia Merkurego na tle tarczy słonecznej w dniu 7 maja 2003 r. Zjawisko rozpocznie się ok. godz. 7.17 czasu letniego, gdy Słońce będzie 15° nad horyzontem. Merkury będzie w połowie swej drogi na tarczy Słońca ok. 9.52, a ok. 12.28 nastąpi koniec tranzytu. Bardziej szczegółowe dane podane są w „Kalendarzyku astronomicznym” w poprzednim zeszycie naszego pisma („Kalendarzyk” publikujemy z dwumiesięcznym wyprzedzeniem). W tym samym miesiącu będziemy mieli zaćmienie Słońca: jest to zaćmienie obrączkowe, ale w Polsce będzie widoczne jako zaćmienie częściowe.
Życzę Państwu przyjemnej lektury i interesujących obserwacji.
Toruń, w kwietniu 2003 r.
Położona w odległości 20 tys. lat świetlnych od nas gwiazda zmienna V838 Mon wybuchła i w ciągu kilku tygodni pojaśniała 10 tys. razy stając się jedną z najjaśniejszych gwiazd naszej Galaktyki, 600 tysięcy razy jaśniejszą od Słońca.
