W numerze:

· Fizyka u progu trzeciego tysiąclecia

Józef Szudy

· Astronomia u progu trzeciego tysiąclecia

Józef Smak

· Pulsary wkroczyły w czwarte dziesięcio-
  lecie

Tadeusz Jarzębowski

· Dysk Kuipera a pochodzenie komet

Halina Prętka

teleskop kosmiczny Hubble'a
obserwuje:

· Kwazary pobite przez galaktyki.

· Kanibale żyją dłużej.

rozmaitości:

· Nowe spojrzenie na marsjańską dolinę
  Nirgal Vallis.

astronomia w szkole:

· Seminarium dla nauczycieli fizyki, War-
  szawa, CAMK, 24-26 października 1997

· Młodzi miłośnicy astronomii na XIV
  OMSA w Grudziądzu

· Psia gwiazda na lekcjach astrofizyki

w kolorze:

· Mgławica Krab (M1)

w kraju:

· Srebrne wesele Olsztyńskiego Planetarium

in Memoriam:

· Bohdan Kiełczewski (1912–1998)

polemiki:

· Jeszcze o obserwacjach meteorów
  w Polsce

poradnik obserwatora:

· Jasności gwiazd

kalendarz astronomiczny '98:

· lipiec – sierpień

konkurs:

· Czy znasz Układ Słoneczny? (cz. II)

krzyżówka

 Na okładce:

Zdjęcie przedstawia obraz Mgławicy Krab, która jest pozostałością wybuchu supernowej z roku 1054 uzyskany w świetle widzialnym przy pomocy teleskopu kosmicznego Hubble´a. W środku mgławicy znajduje się pulsar, czyli szybko rotująca gwiazda neutronowa, która swym silnym polem magnetycznym zmiata i rozrzuca w przestrzeń cząstki otaczające j ją materii. Niebieska poświata w wewnętrznej części mgławicy to światło emitowane przez rozpędzone w ten sposób elektrony.
    Więcej obrazów Kraba znajdą Czytelnicy na kolorowej rozkładówce tego zeszytu.

Szanowni i Drodzy Czytelnicy

Dziękujemy Wam za liczne listy. Cieszymy się bardzo, że wysoko oceniacie nasze pismo i jego Redakcję. Tylko niektóre listy możemy przytoczyć w naszym dziale Czytelnicy piszą. Po stokroć ma rację Pan Karol Wenerski, nasz Czytelnik z Bydgoszczy, który napisał (cytowaliśmy Jego wypowiedź w nr 2.) „Myślę, że nowa Urania ma szansę stać się pismem, na które wszyscy czekamy, ale to my Czytelnicy musimy służyć pomocą, pomysłami — aby Urania stała się dla nas źródłem wiedzy, dobrych rad — po prostu przyjacielem w pasji poznawania otaczającego nas Wszechświata”. Tak Drodzy Czytelnicy — czekamy na Wasze rady i pomysły. Miło nam słyszeć pochwały, ale potrzebujemy też słów życzliwej krytyki. Nie obejdziemy się również bez Waszej pomocy w zdobywaniu nowych czytelników. Gdyby każdy z Was nakłonił choćby tylko jednego swego znajomego do zaprenumerowania naszego pisma, to czulibyśmy się znacznie lepiej! I mielibyśmy mniej obaw o przyszłość naszego pisma.

Bieżący zeszyt otwieramy artykułem — relacją profesora Józefa Szudego, Dyrektora Instytutu Fizyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z obchodów stulecia urodzin Wielkiego Fizyka Aleksandra Jabłońskiego i z dyskusji „okrągłego stołu” na temat „Fizyka u progu trzeciego Milenium”. Dyskusja ta zgromadziła najwybitniejszych fizyków polskich różnych specjalności. Było to pasjonujące spotkanie. Astronomię reprezentował profesor Józef Smak, Dyrektor Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Warszawie. Jego wypowiedź przytaczamy w całości na str. 104.

Mija obecnie 30 lat od chwili odkrycia pulsarów. Docent Tadeusz Jarzębowski z Wrocławia w ciekawym artykule kreśli kolejne etapy poznawania Natury i weryfikacji praw Fizyki, u podstaw których legło to odkrycie. (str.106)

Jednym z ciekawszych odkryć ostatnich lat są małe planetki tworzące tzw. pas lub dysk Kuipera na peryferiach naszej rodziny planetarnej. Wspominał już o nich dr Krzysztof Ziołkowski w pierwszym zeszycie nowej „Uranii”. Teraz mgr Halina Prętka z Poznania te nowoodkryte ciała przedstawia nam nieco bliżej (str.114).

W dniu 525 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika Planetarium Olsztyńskie świętowało 25 lat swego istnienia. Obraz dokonań i społecznej służby Planetarium w czasie tych lat przedstawia na str. 124 dr Jadwiga Biała, obecny dyrektor tej placówki.

W Astronomii w szkole publikujemy relację dr Magdaleny Sroczyńskiej-Kożuchowskiej z „Seminarium dla nauczycieli”, które odbyło się w CAMKu w Warszawie na jesieni ub. roku oraz opowieść mgr Małgorzaty Sróbki-Kubiak o ostatnim, XIV Ogólnopolskim Młodzieżowym Seminarium Astronomicznym w Grudziądzu. W tej rubryce doktor Juliusz Domański podpowiada jak wykorzystać podwójny układ gwiazd np. Syriusza na lekcjach fizyki z astronomią.

Niedawno odszedł od nas znany poznański miłośnik astronomii, profesor Bohdan Kiełczewski. Jego sylwetkę przypominamy w In memoriam piórem dr Honoraty Korpikiewicz.

W Rozmaitościach znaleźć można doniesienia o najnowszych odkryciach astronomicznych. Poradnik Obserwatora przynosi nowe rady i wskazówki Wiesława Skórzyńskiego, a w Kalendarzyku Astronomicznym dr Tomasz Ściężor zapowiada nam zjawiska gwiaździstego nieba na lipiec i sierpień br. Ponieważ niektóre listy Czytelników osiągają znaczną długość i są polemiczne wobec wypowiadanych wcześniej poglądow innych Czytelników, postanowiliśmy otworzyć nową rubrykę: Polemiki — w tym zeszycie na str. 136.

Zdjęcia wykonane przy pomocy teleskopu kosmicznego Hubble'a, jak zwykle stanowią piękną oprawę naszego pisma. Tym razem na rozkładówce prezentujemy różne oblicza mgławicy Krab.

Pozdrawiam Państwa i życzę przyjemnej lektury.