W numerze:

· Meteoryty i komety a kosmogonia Układu
  Słonecznego

T. Zbigniew Dworak

· Badacz katastrofy tunguskiej — Leonid
  Aleksiejewicz Kulik

Jadwiga Biała

· FIRST: teleskop kosmiczny do obserwacji
  podczerwonych

Ryszard Szczerba, Mirosław Rataj,
       Piotr Orleański

rozmaitości:

· Protogwiazdowy alkohol

· Śmiercionośna nadfioletowa wiosna

· Olympus Mons z bliska

· Fundacja Jurzykowskiego i jej Nagrody

· Baza danych INES — ostatni etap pracy
  satelity IUE

· Nowe zdjęcia małych księżyców Jowisza

· Albert — odnaleziona planetoida

· Skąd wziąć brakujące dane, czyli
  o pożytkach z interpolacji

galeria Mgławic Messiera:

· Pierścień na letnim niebie (M57)

poradnik obserwatora:

· Obserwacje Jowisza

P.T. Miłośnicy astronomii obserwują:

· Komety drugiej połowy 1999 roku

· Łzy Św. Wawrzyńca w latach 90.

recenzje:

· Nowy(?) Atlas Planet

· Andrzej Marks „Znowu na Księżyc”

· Nietypowo o Keplerze

kalendarz astronomiczny 2000:

· wrzesień – październik

w kraju:

· Walny Zjazd Delegatów PTMA

· Spotkanie z prof. Bohdanem Paczyńskim

relaks z Uranią:

· Księżycowa wykreślanka

w kolorze:

· Zorza polarna

· Galeria

 Na okładce:

Portret Mgławicy Tarantula (NGC 2070) z Wielkiego Obłoku Magellana, wykonany na przełomie stycznia i lutego br. przy pomocy teleskopu nr 2 VLT (Kueyen) w obserwatorium ESO — kompozycja trzech ekspozycji w barwach B, V i R. To jeden z największych obszarów powstawania gwiazd w Lokalnej Grupie Galaktyk i jedyny tego typu obiekt pozagalaktyczny, który można dostrzec gołym okiem. Początkowo skatalogowany jako gwiazda (30 Doradus — nazwa używana do dziś), został rozpoznany jako mgławica przez francuskiego astronoma A. Lacaille'a przed 250 laty. W centrum znajduje się gromada otwarta R 136, zawierająca szereg skrajnie jasnych, gorących i masywnych gwiazd.

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

W maju 2000 roku miały miejsce dwa znaczące w polskim życiu astronomicznym wydarzenia: Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii i Wykłady Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, w połowie czerwca odbyła się w Toruniu Konferencja Naukowa poświęcona budowie wielkiego teleskopu optycznego SALT i polskiemu udziałowi w tym przedsięwzięciu. Ponadto w niniejszym numerze publikujemy artykuł Ryszarda Szczerby, Mirosława Rataja i Piotra Orleańskiego na temat projektu satelitarnego obserwatorium podczerwonego FIRST, w którym planowany jest udział astronomów polskich. Wszystko to świadczy o dużej aktywności różnych polskich środowisk astronomicznych.

Zjazd Delegatów PTMA przedyskutował różne formy działalności polskich miłośników astronomii, udzielił absolutorium ustępującemu Zarządowi Głównemu i wybrał nowe władze Towarzystwa. Prezesem PTMA na nową, trzyletnią kadencję został dr Henryk Brancewicz, dotychczasowy wieloletni Sekretarz Generalny. Nowo wybranemu Prezesowi i całemu Zarządowi Głównemu życzymy dużo sił i pomyślności w koordynowaniu różnych nurtów polskiego amatorskiego ruchu astronomicznego.

Wykłady PTA zgromadziły w CAMK-u w Warszawie nadspodziewanie dużą liczbę słuchaczy. Przybyli zawodowi astronomowie, doktoranci i studenci astronomii, nauczyciele fizyki i astronomii oraz ich uczniowie z różnych zakątków Polski: od Bielska-Białej, Opola, Wrocławia, Zielonej Góry po Poznań, Gdańsk, Pasłęk, Olsztyn i Białystok, nie mówiąc o Krakowie, Toruniu i Warszawie. Niewątpliwym magnesem był bardzo „gorący” dla współczesnej astronomii temat wykładów: „Pozasłoneczne Układy Planetarne”, ale też i renoma wykładowców. Byli nimi profesorowie: Paweł Artymowicz ze Sztokholmu, Andrzej Maciejewski z CA UMK w Toruniu, Michał Różyczka z CAMK w Warszawie i Aleksander Wolszczan z Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii w USA i CA UMK w Toruniu. Wszyscy są wybitnymi astronomami i międzynarodowymi autorytetami w tej dziedzinie badań. Do nich kieruję raz jeszcze gorące podziękowania za znakomite wykłady, a Centrum Astronomicznemu PAN w Warszawie dziękuję za gościnę udzieloną wszystkim ich uczestnikom. Mam nadzieję, że echo tych wykładów wkrótce pojawi się w formie artykułów w „Uranii–Postępach Astronomii”.

Bieżący zeszyt naszego pisma dużo miejsca poświęca meteorom i kometom. Otwiera go artykuł Zbigniewa Dworaka o znaczeniu tych ciał dla zrozumienia kosmogonii Układu Słonecznego. Następnie Jadwiga Biała przedstawia koleje życia Leonida Kulika i jego badania katastrofy tunguskiej, Tomasz Ściężor — polskie obserwacje komet w II półroczu 1999 roku, a Artur Olech — obserwacje Perseid w latach 90.

W „Rozmaitościach” pragnę zwrócić Państwa uwagę na artykuł o Fundacji Jurzykowskiego, popierającej rozwój kultury i nauki polskiej na świecie, o bazie danych INES, stanowiącej ostatni etap pracy satelity IUE i jej toruńskiej witrynie, o powtórnie odkrytych i lepiej poznanych planetoidach, księżycach Jowisza itp. W „Recenzjach” omawiamy parę ostatnio wydanych pozycji — niektóre z nich wywołują polemikę.

Profesor Bohdan Paczyński z Princeton w USA bawił ostatnio w Polsce i z tej okazji pozdrawia naszych Czytelników. Tomasz Ściężor, w kolejnym kalendarzyku astronomicznym, przedstawia zjawiska, jakie będą zachodziły na wrześniowym i październikowym niebie, a Wiesław Skórzyński radzi, jak obserwować planety i zbliżającą się kometę.

Życzę Państwu przyjemnej lektury