W numerze:

· Eta Carinae

Weronika Sarwa

· Rozpad komety LINEAR C/1999 S4

Klim I. Czuriumow

· Teledetekcja satelitarna, czyli Ziemia
  widziana z Kosmosu

T. Zbigniew Dworak

· Dane nam było Słońca zaćmienie…
  w sercu czarnej Afryki

Andrzj Kus, Andrzej Woszczyk

HST obserwuje:

· Eta Carinae (okł. II)

· NGC 6537 (okł. II)

· NGC 1850 (wkł. II–III)

· M 51 widziana okiem HST (okł. IV)

rozmaitości:

· Marsjańska odwilż

· Układy planetarne wokół gwiazd

w skrócie:

· Gwiazdy mokną na starość

· Kolejny gigant Pasa Kuipera?

· Galaktyki — kanibale

· Trąba powietrzna we Wrocławiu

poradnik obserwatora:

· Fotografowanie układów podwójnych
  gwiazd

w kraju:

· Sprawozdanie z szóstych bieszczadzkich
  spotkań dyskusyjnych „Pola elektroma-
  gnetyczne ELF w astrofizyce, geofizyce
  i medycynie”

galeria Mgławic Messiera:

· Towarzyszki Sowy (M 92 – M 99)

P.T.Miłośnicy Astronomii obserwują:

· Zmiany jasności komet

polemiki:

· Igraszek z grawitacją ciąg dalszy

astronomia w szkole:

· Eliptyczne orbity planet a prawo
  powszechnego ciążenia

· Sposób sporządzania i zapisu prac
  przeznaczonych na konkursy i olimpiady

kalendarz astronomiczny 2001:

· listopad – grudzień

relaks z Uranią:

· słoneczna krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

Podczas opozycji, z odległości 68 mln km, sfotografował Marsa teleskop kosmiczny. Rozdzielczość zdjęcia (to mozaika obrazów uzyskanych przy użyciu 6 różnych filtrów) sięga 16 km na powierzchni Czerwonej Planety, choć rozbudowujące się burze pyłowe (patrz kolorowa wkładka I) przesłaniają część tarczy (zwłaszcza przy jej skraju, między „godzinami” 4 i 5, w obszarze Hellas Basin). Już za dwa lata czeka nas największa od 1924 r. opozycja Marsa — korzystniejszej nie będzie aż do roku 2287!
    Fot. NASA, The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Dwa wydarzenia astronomiczne miały miejsce w czasie, jaki minął od naszego ostatniego spotkania z numerem 4 „Uranii–Postępów Astronomii”: całkowite zaćmienie Słońca 21 czerwca br. i wielka opozycja Marsa też przypadająca w tym dniu. Pierwsze w tym millennium zaćmienie było widoczne z ziem południowo–centralnej Afryki i zostało wykorzystane do wielkich akcji edukacyjnych przez państwa, przez które przebiegał cień Księżyca. W tym numerze przedstawiamy fotografie i relację naocznych świadków tego zjawiska, uzyskane w Angoli, ale mamy nadzieję, że napłyną dalsze informacje z innych krajów, w szczególności z Zambii, skąd dostaliśmy piękne wyrazy pamięci obserwatorów zaćmienia o naszej Redakcji.

Mars jest ciągle obiektem niesłabnącego zainteresowania. Przybliżamy go naszym P.T. Czytelnikom w kilku kolejnych obrazach jego powierzchni, uzyskanych ostatnio przez stacje kosmiczne. Z innych publikowanych tu materiałów chciałbym zwrócić Państwa uwagę na artykuł profesora Klima Czuriumowa, kierownika Katedry Astronomii Uniwersytetu w Kijowie na Ukrainie, który przedstawia ciekawą historię rozpadu komety C/1999 S4 (Linear) oraz na artykuł Weroniki Sarwy, studentki astronomii z Torunia, o ciekawej gwieździe Eta Carinae i jej mgławicy. Profesor Tadeusz Dworak z Krakowa w swej pracy zawodowej wykorzystuje zdjęcia satelitarne Ziemi do badań w dziedzinie ochrony i monitoringu środowiska geograficzno–przyrodniczego. W krótkim artykule odsłania nam garść tajników tego rodzaju badań i pokazuje, jak wyglądają okolice Krakowa i jak dymy z Kombinatu w Nowej Hucie rozprzestrzeniają się nad krakowską starówką.

Organizatorzy Olimpiady Astronomicznej w Chorzowie, Henryk Chrupała i Jerzy Kuczyński, w oparciu o wieloletnie doświadczenia radzą, jak należy sporządzać na piśmie opracowania i prace przeznaczone na konkursy astronomiczne. Myślę, że rady te powinni sobie wziąć do serca zarówno aktywni miłośnicy astronomii, opracowując swoje obserwacje, jak i studenci zarówno fizyki, jak i astronomii, przygotowując swoje prace seminaryjne i dyplomowe. Dla ambitnych nauczycieli i uczniów zapewne okaże się interesująca metoda wykazania zgodności praw Keplera z prawem powszechnej grawitacji, przedstawiona przez dra Piotra Gronkowskiego z WSP w Rzeszowie.

Krzysztof Rochowicz kontynuuje przegląd obiektów mgławicowych Katalogu Messiera. Jesteśmy już wśród obiektów noszących numery 92 do 99. A Tomasz Ściężor dostarcza nowych dowodów niezwykłej aktywności Sekcji Obserwacji Komet w PTMA i przygotował kalendarzyk astronomiczny już na listopad i grudzień tego roku.

W kolejnych latach przypadnie nam świętować kilka astronomicznych jubileuszy. Już w lutym 2002 roku przypada 80 rocznica pojawienia się pierwszego zeszytu URANII, a następnie przypadną jubileusze osiemdziesięciolecia powstania Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii i Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. Najbliższą rocznicę „Uranii” chciałbym uczcić zjazdem byłych redaktorów, sesją naukową na temat współczesnych problemów popularyzacji nauki i ciekawym, publicznym wykładem w Centrum Astronomicznym w Warszawie. A może nasi Czytelnicy mają jakieś inne pomysły? Bardzo proszę o sugestie. Myślę, że w Polsce niewiele jest czasopism popularno–naukowych, które mogą się poszczycić tak długą historią. I chyba powinniśmy to wykorzystać do popularyzacji i naszego pisma, i Nauki, której służymy!

Życzę Państwu pożytecznej i przyjemnej lektury