W numerze:

· Strategia badań i wykorzystania
  przestrzeni kosmicznej w Polsce
  w warunkach członkostwa w Unii
  Europejskiej

Janusz B. Zieliński, Marek Banaszkiewicz,
      Andrzej A. Zdziarski

· Teoria dynamo, czyli istnienie pola
  magnetycznego we Wszechświecie

Rafał Kosiński

· Plamy, cykle i minima

Radosław Rek

w kolorze:

· Kolorowe pierścienie Saturna

· Galeria Uranii

rozmaitości:

· Wykopana supernowa

w kraju:

· 30 lat MMSA i OMSA

· Obserwacja efektów brzegowych w czasie
  tranzytu Wenus 8 czerwca 2004

· Dąbrowscy miłośnicy astronomii
  zorganizowali pokazy przejścia Wenus
  na tle tarczy Słonecznej

galeria obiektów NGC:

· NGC 1300; NGC 1499; NGC 1528;
NGC 1535

poradnik obserwatora:

· Interesujące obiekty: Gołąb,
  Herkules

astronomia w szkole:

· Analiza wymiarowa w nauczaniu fizyki
  i astronomii

astronomia i muzyka:

· Co nowego dla ucha?

recenzje:

· Frank H. Shu, GALAKTYKI. GWIAZDY.
  ŻYCIE. Fizyka Wszechświata

· Harald Lesch i Joern Mueller, Nasz
  Wszechświat

kalendarz astronomiczny 2004:

· listopad – grudzień

relaks z Uranią:

· krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

Pierścień A Saturna w świetle ultrafio-letowym, tu w barwach sztucznych. W części wewnętrznej, w barwach lekko czerwonych to materia „Przerwy Cassiniego”. W zewnętrznych partiach, czerwonawy pierścień, to „Przerwa Enckego”. Pierścienie turkusowe to materia „pierścienia A”. Czerwonawe zabarwienie obu „przerw” świadczy o tym, że ich materia jest drobniejsza i bardziej „brudna” niż lodowate grudki turkusowego tutaj pierścienia A.
    Zdjęcie zostało wykonane 30 czerwca 2004 r., gdy stacja kosmiczna Cassini po 7 latach podróży wchodziła na orbitę wokół Saturna. Wykonano je przy pomocy Ultrafioletowego Spektrografu Obrazującego, który pozwalał dostrzec szczegóły o rozmiarach ok. 100 km, czyli 100 razy mniejsze niż w obserwacjach UV stacji Voyager 2 około 24 lata temu.
    Fot. NASA/JPL/University of Colorado

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Czerwcowe przejście Wenus na tle tarczy Słońca zmobilizowało wielu astronomów i miłośników astronomii do obserwacji i pokazów tego zjawiska naprawdę szerokim rzeszom zainteresowanych. Dzieci, młodzież i dorośli w tym dniu szukali miejsc pokazów, surfowali po stronach internetowych, czuli, że na niebie dzieje się coś niezwykłego. Nasza redakcja otrzymała wiele raportów i zdjęć dokumentujących to niezwykłe zjawisko. Niestety, nie możemy ich wszystkich publikować na naszych łamach i najczęściej skierowaliśmy je do specjalnego serwisu internetowego zorganizowanego przez astronomów wrocławskich (www.astro.uni.wroc.pl/vt-2004.html), aby tam je udostępnić wszystkim zainteresowanym.

1 lipca 2004 r., po 7 latach wędrówki, dotarła do Saturna stacja kosmiczna Cassini-Huygens. Przez 4 lata będzie krążyła wokół niego, przekazując na Ziemię obrazy i parametry fizyko-chemiczne jego atmosfery oraz obrazy i inne dane jego satelitów. W dzień Bożego Narodzenia 2004 r. odłączy się od niej lądownik Huygens, który po 21 dniach wędrówki osiądzie na powierzchni największego satelity w Układzie Słonecznym, Tytanie. Ten księżyc Saturna jest podejrzany o posiadanie warunków pozwalających na istnienie życia. Jak tam jest, przekonamy się niebawem, a tymczasem przedstawiamy Państwu parę obrazów pierścieni Saturna widzianych kamerami Cassiniego.

Od paru miesięcy jesteśmy w Unii Europejskiej. Specjaliści, głównie z Centrum Badań Kosmicznych, opracowali specjalny Raport dla Władz Rzeczpospolitej kreślący strategię badań naukowych i dostępu Polski do techniki kosmicznej w warunkach naszego członkostwa w UE. Autorzy tego Raportu uprzejmie zgodzili się zaprezentować syntetyczną jego wersję naszym Czytelnikom. Choć swą objętością materiał ten jest znacznie dłuższy niż nasze klasyczne artykuły, ze względu na wagę i znaczenie zawartych w nim treści postanowiliśmy przedstawić go Państwu w całości w jednym zeszycie. Mamy nadzieję, że pochwalą Państwo nasz wybór i znajdą czas i siły, aby przestudiować go uważnie.

Uwagi i cierpliwości będzie też wymagała lektura artykułu o tym, jak powstało pole magnetyczne we Wszechświecie, czyli jak działa kosmiczne dynamo. Aby opis nie był zbyt lapidarny, autor musiał posłużyć się wzorami. Ale przecież astronomia jest nauką opartą na matematyce i fizyce!

Głębokiej wiedzy fizycznej nie będzie wymagała lektura artykułu o zjawiskach związanych z aktywnością Słońca. Choć maksimum obecnego cyklu aktywności Słońca już dość dawno minęło, to od czasu do czasu jesteśmy świadkami intensywnych wybuchów naszej dziennej gwiazdy i zjawisk z nimi związanych.

Z wydarzeń krajowych zwrócić pragnę Państwa uwagę na omówienie 30 lat Międzywojewódzkich i Ogólnopolskich Młodzieżowych Seminariów Astronomicznych w Grudziądzu. A w kąciku dydaktycznym omawiamy problem analizy wymiarowej w nauczaniu fizyki i astronomii. Przedstawiamy też naszą opinię o dwóch niedawno wydanych w przekładzie polskim książkach o Wszechświecie.

Pomagamy obserwatorom, publikując kalendarz astronomiczny na listopad i grudzień oraz omawiając kolejne obiekty galerii NGC i interesujące obiekty w gwiazdozbiorach Gołębia i Herkulesa.

Coraz bogatsze są strony internetowe „Uranii — Postępów Astronomii”, a zwłaszcza wykłady podstaw współczesnej astronomii. Zachęcam do odwiedzenia tych stron.

Życzę Państwu interesującej lektury