W numerze:

· Astronomia teraelektronowoltowych
  fotonów gamma w dobie obserwato-
  rium HESS

Michał Ostrowski

· Misja Stardust, czyli materia komety
  w ziemskim laboratorium

Krzysztof Ziołkowski

· 160. rocznica odkrycia Neptuna i Trytona

T. Zbigniew Dworak

w kolorze:

· Astronomia teraelektronowoltowych
  fotonów gamma…

· Galeria Uranii

· Podczerwony obraz M42

rozmaitości:

· Problem obfitości litu rozwiązany!

· Dwanaście planet Układu Słonecznego?

· Ile ma stała Hubble'a?

· Planety bez… gwiazdy

· Wzajemne zakrycia planet Układu
  Słonecznego

· Zmienne pole magnetyczne Ziemi

· Krater na Antarktydzie

· Jeziora na Tytanie

· Pozostałości supernowych

w kraju i ze świata:

· Obserwacja całkowitego zaćmienia Słońca
  w Turcji 29 marca 2006 r.

· Jedenaste Warsztaty Bieszczadzkie…

in memoriam:

· Andrzej Marks 1932–2006

astronomia w szkole:

· Nowe możliwości dla nauczycieli fizyki,
  astronomii i informatyki — projekt
  EU-HOU

galeria obiektów NGC:

· NGC 3607, NGC 3628, NGC 3941

kalendarz astronomiczny 2006:

· Listopad – grudzień

poradnik obserwatora:

· Interesujące obiekty: Rufa

recenzje:

· Wiktor Stoczkowski „Ludzie, bogowie
  i przybysze z kosmosu”

astronomia i muzyka:

· Bilet na Marsa

relaks z Uranią:

· Krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

Zdjęcie Neptuna uzyskane 25 sierpnia 1989 r. przez sondę kosmiczną Voyager 2 podczas największego zbliżenia do planety. Wtedy Neptun był najbardziej odległą od Słońca planetą Układu Słonecznego, a Voyager 2 do dzisiaj jest jedynym statkiem kosmicznym, który odwiedził Neptuna i rodzinę jego satelitów. Ze względu na swą bardzo eliptyczną orbitę, aż do 1999 r. Pluton znajdował się bliżej Słońca niż Neptun. Planeta ta, podobnie jak Uran zbudowana głównie z ciekłej wody, metanu i amoniaku, jest otoczona gęstą atmosferą złożoną z wodoru i helu. Posiada liczne grono satelitów oraz pierścienie. Jej największy satelita Tryton ma bardzo urozmaiconą rzeźbę powierzchni i prawdopodobnie dużą aktywność wulkaniczną.

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

W tym numerze pragniemy przybliżyć Państwu nową dziedzinę badań astrofizycznych, związanych z obserwacjami niezwykle energetycznych fotonów gamma produkowanych we wnętrzach gwiazd. Są to energie niekiedy dziesiątki milionów razy większe, niż energie fotonów optycznych docierających do nas z powierzchni gwiazd. Obserwacje tego promieniowania są możliwe z powierzchni Ziemi, a najnowszy budowany międzynarodowym wysiłkiem w Namibii teleskop nosi kryptonim HESS. Oznacza to, że właśnie wkraczamy w okres badań niezwykłych zjawisk związanych z wysokoenergetycznymi procesami nietermicznymi we Wszechświecie. O tych problemach pisze jeden z uczestników tych badań, prof. Michał Ostrowski z Krakowa.

Ciekawe wyniki badań pyłu kometarnego w Układzie Słonecznym przy pomocy statku kosmicznego Stardust przedstawia znany badacz komet i planetoid dr Krzysztof Ziołkowski z Warszawy. Sonda kosmiczna przeszła przez otoczkę pyłową komety 81P/Wild 2 i dostarczyła na Ziemię próbki pyłu tej komety oraz wykonała kilkadziesiąt doskonałej jakości zdjęć jej jądra. Oprócz więc badań czysto astronomicznych mogliśmy materię komety poznawać za pomocą badań laboratoryjnych.

We wrześniu 2006 r. mija 160. rocznica odkrycia Neptuna i jego największego satelity Trytona. Ciekawą historię odkrycia tej planety i jej księżyców kreśli dla nas prof. Tadeusz Z. Dworak z Krakowa.

Nie zmieściliśmy w ostatnich numerach „Uranii” wszystkich otrzymanych opowieści o wyprawach na marcowe, całkowite zaćmienie Słońca. Przytaczamy więc w tym numerze opisy wyprawy zorganizowanej przez Kolegów z Krakowa oraz rezultaty wyprawy kol. Jerzego Speila z Wałbrzycha, dzięki któremu poprawiamy błąd, jaki zakradł się do tekstu kol. Andrzeja Trepki. Piotr Brych analizuje natomiast możliwości wzajemnych zakryć planet w naszym Układzie Słonecznym.

W Rozmaitościach będziecie mogli Państwo znaleźć szereg opisów najnowszych odkryć astronomicznych, a w wiadomościach z Kraju raport o bieszczadzkich warsztatach naukowych poświęconych badaniom pół elektromagnetycznych bardzo niskich częstości (ELF), połączonych z otwarciem nowej stacji obserwacyjnej „Hylaty”.

Nauczycielom polecamy wywiad jaki Koledzy z portalu Astronomia.pl przeprowadzili z dr. hab. Lechem Mankiewiczem na temat nowych możliwości nauczania fizyki, astronomii i informatyki. Portalowi dziękujemy za zgodę na publikowanie tego ciekawego wywiadu w Uranii–PA.

Z przykrością donosimy o nagłej śmierci długoletniego członka obu polskich Towarzystw Astronomicznych i autora wielu artykułów w „Uranii” i w „Postępach Astronomii”, kol. dra inż. Andrzeja Marksa i, piórem Jego Córki Moniki, przedstawiamy Jego sylwetkę w In memoriam.

Jak zwykle radzimy, za sprawą opracowań kolegów Tomasza Ściężora, Wiesława Skórzyńskiego i Darka Graczyka co, jak i kiedy obserwować na jesiennym niebie. Kolega Zbigniew Dworak nie poleca lektury książki Wiktora Stoczkowskiego Ludzie, bogowie i przybysze z kosmosu, a Jacek Drążkowski w felietonie muzycznym Bilet na Marsa prezentuje projekt muzyczny inspirowany przyszłymi lotami ludzi na czerwoną planetę. Jak zwykle nie zabrakło krzyżówki i wskazania ciekawych stron internetowych.

Życzę Państwu przyjemnej lektury i pięknego jesiennego nieba