W numerze:

· Profesor Bohdan Paczyński doktorem
  honoris causa Uniwersytetu Mikołaja
  Kopernika

Andrzej Woszczyk

· Czarne dziury: rozmowa, której
  nie było

Marek Abramowicz

· Pierwotne czarne dziury

Agnieszka Janiuk

· Arystotelesowska Strageria — miejsce
  narodzin fizyki

Elżbieta Nawrocka, Włodzimierz Nawrocki

· Z kart historii astronomii polskiej

Andrzej Woszczyk

w kolorze:

· Nowy podział Układu Słonecznego

· Galeria Uranii

· Make Love, Not War!

rozmaitości:

· O jedną planetę mniej

· Xena, czyli Eris

· Błękitne wampiry

· Wnętrze kwazara

· Trzej nowi Trojańczycy na orbicie Neptuna

w kraju i ze świata:

· Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki 2006
  dla astronomów

· Częstochowa ma planetarium

· Konferencja astronomiczna w Węglówce

· Szósty Obóz Szkoleniowo-Informacyjny
  PTMA

astronomia w szkole:

· XIII Seminarium dla nauczycieli, CA PAN

galeria obiektów NGC:

· NGC 4026, NGC 4038, NGC 4039

kalendarz astronomiczny 2007:

· Styczeń – luty

poradnik obserwatora:

· Interesujące obiekty: Ryś, Sekstant

recenzje:

· Brian Green „Piękno Wszechświata”

astronomia i muzyka:

· Symfonicznie i… kosmicznie

relaks z Uranią:

· Krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

M64 (NGC 4826), spiralna galaktyka w gwiazdozbiorze Warkocz Bereniki. Swój spektakularny wygląd zawdzięcza ciemnemu pasmu absorbującego pyłu przed jasnym jądrem galaktyki. Na pierwszy rzut oka wygląda jak oaza spokoju i ustabilizowanego galaktycznego życia. Jednak ostatnie obserwacje dokonane przy pomocy teleskopu kosmicznego Hubble'a pokazały, że gaz z zewnętrznych obszarów tej galaktyki rotuje w przeciwnym kierunku niż wszystkie gwiazdy i gaz w jej wewnętrznych częściach. To jest niezwykłe. Zderzenia między gazem we wnętrzu galaktyki i gazem z zewnętrznych obszarów tworzą gorące niebieskie gwiazdy i różowe mgławice emisyjne. Przypuszcza się, że ten ruch wewnątrz galaktyki został spowodowany zderzeniem małej galaktyki z większą, ale sprawa nie jest do końca rozpoznana.
   M64 znajduje się w odległości ok. 17 mln lat św. od nas. Zdjęcie zostało uzyskane w 2001 r. przy pomocy kamery WFPC2 przez zespół „The Hubble Heritage Team”, ale upubliczniono je dopiero w 2004 r.

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Dzielimy się z Wami dwiema miłymi informacjami. Po pierwsze nasz Kolega, znakomity astrofizyk, którego „rewolucyjne idee znacznie rozwinęły astronomię XX wieku”, jak mówi sentencja jednej z nagród, którą otrzymał, został doktorem honorowym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Jesteśmy przekonami, że kopernikowska uczelnia po wsze czasy będzie dumna, że posiada w swym gronie tak wspaniałego Uczonego i Człowieka.

Po drugie cieszymy się bardzo, że tegoroczna Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki przypadła astronomom. Otrzymali ją po połowie prof. John C. Mather z Centrum Lotów Kosmicznych w Greenbelt i George F. Smoot z Uniwersytetu w Berkeley za zbudowanie satelity COBE i dokonanie pomiarów reliktowego promieniowania mikrofalowego Wszechświata. Laureaci, wraz ze swymi współpracownikami, stwierdzili już na początku lat 1990., że promieniowanie, które mierzą, ma charakter promieniowania termicznego, że jest to promieniowanie ciała o temperaturze 2,7 K i że w promieniowaniu tym istnieją drobne różnice „temperatury”. To wszystko doskonale pasowało do koncepcji Wielkiego Wybuchu jako sposobu narodzin Wszechświata i tę teorię potwierdzało.

W bieżącym numerze wiele miejsca poświęcamy czarnym dziurom. Prof. Marek Abramowicz z Göteborga przy pomocy ułożonych przez siebie pytań opowiada o naturze i istocie czarnych dziur, a Agnieszka Janiuk z CAMK-u zastanawia się, czy czarne dziury powstały w czasie narodzin Wszechświata. Jeśli tak, to jakie one musiały mieć własności, jakie mają związki z promieniowaniem kosmicznym czy promieniowaniem gamma?

Czas płynie bardzo szybko — właśnie mija 40. rocznica śmierci dr. Jana Gadomskiego i 100-lecie urodzin doc. Macieja Bielickiego. Przypominamy więc te obie ważne postacie polskiej astronomii XX wieku.

Podróże, a zwłaszcza zagraniczne, kształcą. Nasi koledzy nauczyciele odwiedzili w tym roku Stragerię, miejsce urodzenia Arystotelesa. Zachwycili się arystotelesowskim „parkiem”, gdzie na wolnym powietrzu, wśród różnych „zabawek” i sentencji wyjętych wprost z dzieł Arystotelesa mogli przybliżyć sobie dzieje narodzin fizyki. I teraz dzielą się swymi przeżyciami z Czytelnikami „Uranii”. Dzieli się z nami też prof. Juliusz Domański swymi pomysłami, jak w prosty i przemawiający do uczniów sposób wyjaśniać niektóre zjawiska fizyczne.

Bogate było ostatnio nasze życie astronomiczne. W Węglówce odbyła się konferencja naukowa związana z 70-leciem odkrycia komety Lisa na Lubomirze. Przy okazji wmurowano kamień węgielny pod nowe obserwatorium na miejscu dawnej stacji obserwacyjnej. Częstochowska Akademia Jana Długosza zainagurowała nowe planetarium z cyfrowym systemem projekcyjnym. Odbył się Obóz Szkoleniowo-Obserwacyjny PTMA i Seminarium dla Nauczycieli w CAMK-u. O tych imprezach piszemy w tym zeszycie. Było też międzynarodowe sympozjum Europejskiej Sieci VLBI i otwarcie Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Opolskiego, ale o tym opowiemy w następnym numerze.

W tym numerze nie zabrakło kalendarzyka astronomicznego, galerii mgławic NGC, wskazania interesujących obiektów, interesujących stron internetowych, felietonu muzycznego itd.

Życzymy Państwu pożytecznej lektury i pogodnego nieba.