W numerze:

· Obserwacja pierwszego sputnika

Leszek Kordylewski

· Balloon090100001 — niezwykła
  nazwa, niezwykła gwiazda

Andrzej Baran

· Pola ekstremalnie niskiej częstotliwości
  na powierzchni Ziemi

Andrzej Kułak

w kolorze:

· Zjazd PTA w Kielcach

· Galeria Uranii

rozmaitości:

· Duże obserwatorium astronomiczne
  wystawione na sprzedaż

· Wybrano lokalizację dla Wielkiego
  Teleskopu Magellana (GMT), a wielki
  teleskop 30-m jest w budowie

· Sąsiadka z neutronów

· Zderzenie komety ze Słońcem

z kraju:

· XXXIII Zjazd Polskiego Towarzystwa
  Astronomicznego

· Nowe szkolne obserwatorium
  astronomiczne

· Piknik meteorytowy we fromborskim
  kraterze

z kart historii:

· Michał Kamieński (1879–1973)

astronomia w szkole:

· Twarzą w twarz z supernową

· Ruch planet w Układzie Słonecznym

galeria obiektów NGC:

· NGC 4361, NGC 4395

poradnik obserwatora:

· Interesujące obiekty: Wąż, Wężownik

kalendarz astronomiczny 2008:

· Styczeń – luty

recenzje:

· N. de Grasse Tyson, D. Goldsmith:
  Wielki Początek. 14 miliardów lat
  kosmicznej ewolucji

astronomia i muzyka:

· Jarrowato, tangerinowato
  i… gawdzikowato

relaks z Uranią:

· Krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

NGC 3603, olbrzymia mgławica, w której znajduje się jedna z najbardziej masywnych gromad Drogi Mlecznej, obszar intensywnego tworzenia się gwiazd. Niektóre z gwiazd gromady mają 115 mas Słońca, co jest graniczną, największą masą dopuszczalną przez współczesne teorie budowy gwiazd.
   NGC 3603 jest położona w ramieniu spiralnym Drogi Mlecznej zwanym Carina, około 20 tys. lat światła od Systemu Słonecznego. Prezentowane zdjęcie pokazuje młodą gromadę otoczoną wielkimi chmurami pyłu i gazu. Większość gwiazd tu widocznych ma kolor niebieski, bo są bardzo gorące. Ich promieniowanie ultrafioletowe i szalone wiatry gwiazdowe wymiotły pył i gaz, tworząc pustą jamę wokół gromady.
   Fot.: HST, NASA/ESA, Jesus Maiz Apellaniz i David de Martin

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Przygotowywaliśmy ten zeszyt w okresie 50-lecia pojawienia się pierwszego sztucznego satelity Ziemi rozpoczynającego intensywną eksplorację Kosmosu przez człowieka. Wszystkie media wspominały to wydarzenie. Te chwile zaskoczenia i podniecenia przypomina nam Lech Kordylewski, który jako dziesięciolatek był wtedy na tarasie Obserwatorium Krakowskiego i wraz z astronomami i przedstawicielami mediów poszukiwał nowego ciała na niebie. I to właśnie jemu, gołym okiem, a nie astronomom uzbrojonym w rozmaite instrumenty, przypadł zaszczyt wypatrzenia na niebie pierwszego sputnika. Tym wspomnieniem otwieramy zeszyt „Uranii-Postępów Astronomii”.

A dalej to zagłębiamy się już we współczesnych problemach astrofizyki. Andrzej Baran wprowadza nas w arkana badań niezwykłej gwiazdy, gorącego podkarła Balloon 090100001. Pokazuje, jak ważne są precyzyjne pomiary fotometryczne i ich analiza oraz szeroka współpraca międzynarodowa. A w przypadku tytułowej gwiazdy, jak ważnym zjawiskiem są pulsacje i jak można z takich obserwacji wnioskować o budowie wewnętrznej gwiazdy.

Obserwacje pól elektromagnetycznych o ekstremalnie niskiej częstotliwości na powierzchni Ziemi to względnie nowa i trudna dziedzina pracy astronomów i geofizyków. Przedstawia ją nam Andrzej Kułak. Bez determinacji i odwagi badawczej grupy entuzjastów sprzed kilkunastu lat pewnie nie doszłoby do podjęcia w Polsce tego rodzaju badań. A dzisiaj ta grupa może się poszczycić ciekawymi rezultatami i szeroką współpracą międzynarodową. Ale trzeba mieć mocne nerwy, aby dokonywać pomiarów w bezludnych bieszczadzkich ostępach leśnych w towarzystwie wilków i niedźwiedzi.

Z wydarzeń krajowych szeroko relacjonujemy kielecki Zjazd Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. Zjazd obdarzył godnością Członka Honorowego PTA prof. Józefa Smaka z Warszawy i wybrał nowy Zarząd Główny PTA z prof. Edwinem Wnukiem z Poznania jako Prezesem. Dotychczasowy Prezes uznał, że nie uchodzi, aby po czterech kadencjach jeszcze raz piąty kandydować na tę funkcję.

Wobec zbliżającej się 25 rocznicy śmierci profesora Michała Kamieńskiego, dyrektora Obserwatorium Warszawskiego od 1923 do 1945 r. i „Ojca całej polskiej szkoły badawczej komet”, piórem Krzysztofa Ziołkowskiego przypominamy sylwetkę tego wybitnego polskiego astronoma.

W Astronomii w szkole piszemy o ruchu planet w Układzie Słonecznym, o nowym szkolnym obserwatorium astronomicznym w Gawłowie koło Bochni oraz o obserwacjach supernowych w ramach międzynarodowego programu EU-HOU wykonywanych przez uczniów z Niepołomic.

W Galerii obiektów NGC Darek Graczyk opisuje ciekawe odkrycia w mgławicach NGC 4361, 4395 oraz pobliskie 4399 i 4400, a w Poradniku obserwatora doradzamy, co obserwować w Wężu i Wężowniku. Jest wiele ciekawych nowości w Rozmaitościach.

Kalendarz astronomiczny obejmuje już pierwsze miesiące przyszłego roku. Rok 2008 będzie rokiem dwóch zaćmień Słońca, obrączkowego w dniu 7 lutego i całkowitego w dniu 1 sierpnia. To drugie będzie widoczne w Polsce jako zaćmienie częściowe. Będą też dwa zaćmienia Księżyca, całkowite 21 lutego i częściowe 16 sierpnia. Obydwa będzie można obserwować w Polsce. Dojdzie też do kilkakrotnych zakryć Plejad przez Księżyc i zakryć planet. Zbliży się do Słońca ok. 40 znanych komet.

Zwracamy uwagę na książkę N. de Grasse'a Tysona i D. Goldsmitha „Wielki początek” i ewolucje muzyczne „Jarrowato, tangerinowato i… gawdzikowato”.

Życzę Państwu przyjemnej lektury