W numerze:

· Data narodzin Jezusa Chrystusa i „Gwiaz-
  da Betlejemska”

Irena Semeniuk

· Europa, Europa…

Stanisław R. Brzostkiewicz

· Gwiazdy górnej części diagramu H–R

Krzysztof Gęsicki, Mirosław Schmidt

· Przetworniki CCD w amatorskich
  obserwacjach astronomicznych

Roman Fangor

teleskop kosmiczny Hubble'a
obserwuje:

· Mgławica Bańka (NGC 7635).

· Kosmiczne jajko.

rozmaitości:

· Gwiazdy neutronowe w dziedzinie
  optycznej.

· Gorące wieści o pozasłonecznych
  planetach.

· COROT — nowy program poszukiwania
  planet poza Układem Słonecznym.

· Jak będą szukać planet w Arizonie?

· Nowe cele misji sondy Deep Space-1.

· Magnetar niszczyciel.

· Antarktyda a globalne ocieplenie.

· Nowa klasa planetoid?

czarno-białe i w kolorze:

· Gromady (niemal) kuliste (M9–M13)

poradnik obserwatora:

· Fotografowanie Drogi Mlecznej

elementarz Uranii:

· (Al)chemia Wszechświata

polemiki:

· O niebezpieczeństwach popularyzacji
  wiedzy ciąg dalszy

w kraju i na świecie:

· OZMA II — Borówno '98

· Międzynarodowa Konferencja Obserwa-
  torów Meteorów

miłośnicy astronomii obserwują:

· Amatorskie obserwacje Plutona

· Wybuch aktywności Bootyd
  czerwcowych

astronomia w szkole:

· Magnitudo, a co to właściwie jest?

recenzje:

· Niebo za oknem 1999

· Astrofotografia, czyli…

kalendarz astronomiczny '99:

· styczeń – luty

konkurs:

· Czy znasz Układ Słoneczny? (cz. IV)

krzyżówka

 Na okładce:

Kosmiczny żółw — takie nieodparte skojarzenie wywołuje rzut oka na najnowsze zdjęcie z Teleskopu Kosmicznego Hubble'a. NGC 6210 to kolejny przykład zaskakujących kształtów, które mogą przybierać mgławice planetarne. „Łapy” to strugi materii, wyrzucanej w przeciwnych kierunkach pod naporem „szybkiego wiatru”, rozpędzanego promieniowaniem centralnej gwiazdy. Kolor czerwony to wodór, tworzący większość mgławicy. Zdjęcie we wstawce unaocznia skomplikowaną strukturę materii otaczającej umierającą gwiazdę (jasna plama pośrodku). Dane zostały tak przetworzone, żeby widoczne były struktury tworzone przez tlen; kolor czerwony to tlen jednokrotnie zjonizowany, a zielony — dwukrotnie. NGC 6210 jest odległa od nas o około 6600 lat św., w gwiazdozbiorze Herkulesa.
    fot. R.Rubin, Ch.Ortiz, P.Harrington, N. Jo Lame, R. Dufour i NASA

Szanowni i Drodzy Czytelnicy

Oddajemy w Państwa ręce ostatni tegoroczny zeszyt „Uranii – Postępów Astronomii”. Przez cały rok korzystaliśmy z Państwa sugestii, rad i nadsyłanych materiałów. Dziękujemy za to serdecznie i prosimy o dalszy udział w trudnym procesie redagowania naszego pisma.

Zbliżamy się do jubileuszu roku 2000. Dla jednych będzie to problem Y2K, a dla nas zapewne problem gwiazdy betlejemskiej jako znaku na niebie, zwiastującego narodziny Nowego Króla. Minęło już 2000 lat od chwili narodzin Chrystusa czy jeszcze nie minęło? Czy nie pomylono się, ustalając początek Nowej Ery? Po artykułach w poprzednich latach w „Uranii” i „Postępach Astronomii”, głos na ten temat zabiera w bieżącym zeszycie (str. 244) Pani Irena Semeniuk z Warszawy.

Krzysztof Gęsicki i Mirosław Schmidt z Torunia przybliżają nam problemy ewolucji gwiazd. W swym artykule o gwiazdach górnej części diagramu H–R (str. 252) omawiają ewolucję gwiazd masywnych, to znaczy gwiazd kilkadziesiąt, a może sto razy bardziej masywnych niż Słońce.

Europa, Europa … — coraz lepiej ją poznajemy i coraz lepiej rozumiemy. Nie chodzi oczywiście o nasz kontynent ani o cel, do którego jako państwo i naród dążymy, ale o jednego z największych satelitów Jowisza. Stanisław Robert Brzostkiewicz z Dąbrowy Górniczej oprowadza nas po przepięknych górach i dolinach tego księżyca, opierając się na najnowszych zdjęciach uzyskanych przez sondę kosmiczną Galileo. Natomiast Roman Fangor z Warszawy, znany obserwator zakryć gwiazd przze Księżyc, dzieli się swą wiedzą i doświadczeniem w zastosowaniu przetworników CCD w amatorskich obserwacjach astronomicznych (str. 256).

OZMA II — Borówno '98” (str. 275) to relacja Lecha Palczewskiego, jednego z uczestników tegorocznego zlotu miłośników astronomii. Do Borówna zjechało przeszło 150 osób „spokrewnionych” wspólną pasją, by dzielić się swymi odkryciami, przemyśleniami i sprzętem. Swoimi doświadczeniami w poszukiwaniu Plutona dzieli się z Czytelnikami „Uranii” Marcin Świętnicki z Krosna (str. 277), a Arkadiusz Olech z Warszawy pisze o czerwcowych obserwacjach szczególnie wtedy aktywnego roju Bootyd. Ten sam Autor przedstawia też sprawozdanie z tegorocznej Międzynarodowej Konferencji Obserwatorów w Starej Leśnej na Słowacji (str. 276).

W „Astronomii w Szkole” profesor Juliusz Domański omawia wielkość gwiazdową — magnitudo. Myślę, że nie tylko nauczyciele i uczniowie (studenci), ale i PT Miłośnicy Astronomii powinni ten tekst uważnie przestudiować. Taka sama sugestia odnosi się do „Elementarza Uranii”, w którym Magda Sroczyńska-Kożuchowska omawia skład chemiczny Wszechświata i jego przemiany.

W „Rozmaitościach” piszemy o promieniowaniu gwiazd neutronowych w dziedzinie optycznej widma, o startującej właśnie sondzie kosmicznej „Deep Space 1”, o nowych odkryciach pozasłonecznych planet i nowym sposobie ich odkrywania (satelita COROT). W „Poradniku Obserwatora” Wiesław Skórzyński radzi, jak fotografować Drogę Mleczną, a w naszym przeglądzie „mgławic” katalogu Messiera Krzysztof Rochowicz przedstawia widoczne jeszcze na niebie gromady kuliste.

Kalendarzyk astronomiczny opracowywany przez Tomasza Ściężora z Krakowa wprowadza nas już w zjawiska astronomiczne roku 1999. A będzie to bardzo ciekawy rok; wystąpią dwa zaćmienia Słońca (w tym całkowite 11 sierpnia, przebiegające nieopodal granic Polski), wiele zakryć jasnych gwiazd i zakrycie Urana (21 września). Aż 16 znanych komet okresowych powróci w sąsiedztwo Słońca i Ziemi, lecz wszystkie będą widoczne tylko przez teleskopy.

Życzę Państwu wiele „gwiazdkowych” przyjemności i pożytecznej lektury