W numerze:

· Zagadka błysków gamma. Cz. I odkrycie

Tomasz Bulik, Paweł Lipszyc

· Sto lat monitorowania i badania ruchu
  obrotowego Ziemi

Barbara Kołaczek

· Gwiazdy na cenzurowanym czyli
  astrometria na przełomie tysiącleci

Krzysztof Rochowicz

teleskop kosmiczny Hubble'a
obserwuje:

· Zderzenia galaktyk

rozmaitości:

· Nowe projekty sond Merkurego

· 80 lat Międzynarodowej Unii
  Astronomicznej

· Zagadka europejskich blizn rozwiązana?

w kraju:

· XXIX Zjazd Polskiego Towarzystwa
  Astronomicznego

· Polskie Towarzystwo Miłośników
  Astronomiiinformuje

z historii polskiej astronomii:

· Nieznane fotografie Obserwatorium
  Wileńskiego

galeria Mgławic Messiera:

· Mgławica Oriona (M42–M43)

poradnik obserwatora:

· Fuji Super G 800

elementarz Uranii:

· Struktura Wszechświata

Rozstrzygnięcie konkursu „Czy znasz Układ Słoneczny?”

in memoriam:

· Roman Karol Janiczek (1910–1999)

recenzje:

· Kilka „drobnych” błędów (T.A.
  Heppenheimer, „Podbój Kosmosu”)

astronomia w szkole:

· Niezwykłe laboratorium

kalendarz astronomiczny 2000:

· styczeń – luty

konkurs:

· Kto to powiedział o Koperniku?

ciekawe strony internetowe

galeria Uranii-PA:

· Planety

 Na okładce:

Cas A w promieniowaniu rentgenowskim. Obraz uzyskany 23 sierpnia 1999 przez satelitarne Obserwatorium promieniowania X „Chandra”. Cassiopea A jest rozszerzającą się pozostałością po eksplozji supernowej ok. roku 1680. Ekspandująca z szybkością kilku tysięcy km/s materia zderza się z okolicznym gazem i ogrzewa go do temperatury ok. 50 milionów kelwinów powodując obserwowane promieniowanie X. Obiekt znajduje się w odległości ok. 10 tys. lat świetlnych i ma obecnie rozmiar ok. 10 lat świetlnych.

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

To już ostatni zeszyt „Uranii–Postępów Astronomii” noszący datę roku 1999. Następny zeszyt będzie należał do rocznika 2000. Czy z tego powodu jest to jakiś specjalny zeszyt? Chyba nie. Jak zwykle staramy się Wam, Drodzy Czytelnicy przybliżyć piękno nieba i pomóc zrozumieć zachodzące na nim i w jego głębinach zjawiska. I to stosownie do bieżącego postępu nauki o ciałach niebieskich, ale również z jakąś refleksją na kanwie tych badań i ludzi, którzy je prowadzili.

W cyklu artykułów Tomasza Bulika i Pawła Lipszyca z Warszawy pragniemy przybliżyć Wam problem niedawno poznanych błysków w promieniowaniu gamma. Zaczynamy oczywiście od historii odkrycia i tajemnicy tego niezwykłego zjawiska, które poznajemy dopiero od niespełna 30 lat.

Krzysztof Rochowicz z Torunia omawia zmiany jakie nastąpiły w znajomości fundamentalnych parametrów takich jak średnice, odległości, ruchy, moce promieniowania, wielkiej ilości gwiazd na skutek bogatego żniwa kilkuletniej pracy satelity imieniem Hipparcos. To zadziwiające, jak wielkiej zmiany dokonał ten niewielki satelita w naszej wiedzy o gwiazdach!

Pani Barbara Kołaczek z Centrum Badań Kosmicznych opisuje stuletnie zmagania uczonych z ruchem obrotowym naszej Matki Ziemi. W następnym artykule, ta sama Autorka przybliży nam współczesne problemy naukowe i praktyczne badań tego zjawiska.

W „Rozmaitościach” donosimy m.in. o nowych misjach kosmicznych, o 80-leciu Międzynarodowej Unii Astronomicznej, o bliznach Europy, satelity Jowisza. Dajemy sprawozdanie ze zjazdu Astronomów w Olsztynie i informację o PTMA. Piszemy o złych wydawnictwach astronomicznych i propozycji otwarcia działu „Oślej łączki” dla takich wydawnictw. Publikujemy nieznane zdjęcia z Obserwatorium Wileńskiego wykonane przez profesora Tadeusza Banachiewicza w roku 1934, a odnalezione przez Jerzego Kreinera.

W „Astronomii w Szkole”, Juliusz Domański z Torunia przypomina, że Wszechświat jest jednym wielkim i niezwykłym laboratorium fizycznym, a w „Elementarzu Uranii” Karolina Zmitrowicz z Kostrzynia pisze o wielkoskalowej strukturze Wszechświata. Jest to cz. I referatu, którym Karolina, uczennica wówczas III klasy liceum, zajęła 2 miejsce na tegorocznym Ogólnopolskim Młodzieżowym Seminarium Astronomicznym w Grudziądzu. Część drugą opublikujemy w następnym zeszycie „Uranii–Postępów Astronomii”. „Galeria mgławic” tym razem poświęcona jest mgławicom M42 i M43 w Orionie.

W „In memoriam” żegnamy profesora Romana Janiczka, byłego Prezesa PTMA i budowniczego Planetarium Śląskiego w Chorzowie, wspomnieniem pióra Jana Mietelskiego, obecnego Prezesa PTMA.

Miło nam donieść, że na wrześniowym Zjeździe Polskiego Towarzystwa Astronomicznego w Olsztynie nasze czasopismo zostało wysoko ocenione i to zarówno pod względem szaty graficznej jak i treści merytorycznych (patrz str. 272). Taka ocena nie tylko cieszy, ale i zobowiązuje, co przy nowych obowiązkach Waszego Redaktora Naczelnego, nakłada większe obowiązki na Zespół Redakcyjny.

Tegoroczne zaćmienie Słońca przyniosło tak obfity plon obserwacyjny, że postanowiliśmy wydać specjalny, zaćmieniowy, zeszyt Uranii. W tej sprawie prezentujemy na str. 242 odpowiednie „ogłoszenie”. Chcielibyśmy, aby ten zeszyt stanowił specjalny prezent Bożonarodzeniowy dla naszych prenumeratorów, a jednocześnie służył reklamie naszego pisma.

Życzę Państwu pożytecznej i przyjemnej lektury