| |
|
Jak szybko powstają wielkie planety?
| |
Po nieustających odkryciach przypadających na ostatnie lata wiemy już z całą pewnością, że wielkie planety - podobne do Jowisza - nie są rzadkością we Wszechświecie i istnieją wokół wielu gwiazd w galaktycznym sąsiedztwie Słońca. Jednakże wszystkie te planety są równie stare, co ich macierzyste gwiazdy - jak wiemy, typowo są to miliardy lat. Aby dowiedzieć się czegoś o wyglądzie tych planet w okresie ich "niemowlęctwa", a zwłaszcza o procesach, które doprowadziły do ich powstania, trzeba wziąć pod lupę znacznie młodsze gwiazdy.
W opublikowanej parę dni temu pracy, Alan Boss z Carnegie Institution of Washington proponuje praktyczny test, który pozwoli rozstrzygnąć, który z dyskutowanych mechanizmów formowania się wielkich planet działa w rzeczywistości. Kiedy planeta taka już powstanie z materii pyłowo-gazowego dysku otaczającego młodą gwiazdę, zacznie ona się "chybotać" w wyniku obiegania wspólnego środka masy gwiazdy i planety. Pozwoli to zarazem zarejestrować obecność inaczej niewidocznego planetarnego towarzysza.
Rozważa się dwie możliwości powstawania wielkich planet. Pierwszy mechanizm działa niezmiernie powoli - potrzebuje jakiegoś miliona lat, by mogło powstać masywne stałe jądro, będące wynikiem zderzeń pomiędzy mniejszymi lodowymi i skalnymi ciałami. Przez kolejne 10 milionów lat jądro takie zdobywa gazową atmosferę i rośnie do rozmiarów Jowisza. Boss pokazał, że drugi mechanizm jest znacznie szybszy - wymaga jedynie około tysiąca lat, by dysk zdążył przeistoczyć się bezpośrednio w ogromną kulę gazowo-pyłową, z której powstanie wielka planeta. Zatem ewentualna rejestracja "chybotań" nawet bardzo młodych gwiazd, wskaże na działanie właśnie tego drugiego mechanizmu.
Obserwacje takie powinna z łatwością umożliwić planowana przez NASA Misja Kosmicznej Interferometrii (ang. Space Interferometry Mission), której start przewiduje się w okolicach roku 2005.
1998.05.19
| |
|
|
|