| |
|
Los Wszechświata cz. II
| |
Jedno z "odwiecznych" pytań nurtujących astronomów, to zagadka jego ostatecznego losu - wiecznego rozszerzania się, czy może kurczenia się, aż do kolapsu. Od czasu do czasu pojawiają się doniesienia naukowe, prezentujące kolejne próby odpowiedzi na tę ważną astronomiczną kwestię (zob. Los Wszechświata). Trwający już od sześciu lat projekt Medium Deep Survey, korzystający z usług HST, prowadzony przez grupę naukowców pod wodzą prof. Richarda Griffithsa i dra Kavana Ratnatunga, zawiera dane pozwalające zmierzyć się także i z tym zagadnieniem. Sporządzony w trakcie obserwacji katalog obejmuje co prawda niewielki obszar nieba, ale rozproszony w 300 przypadkowych kierunkach na niebie. Znaleziono między innymi 92 nowe gromady galaktyk, a to te właśnie obiekty być może pomogą dać odpowiedź w tytułowej kwestii.
Gromady galaktyk znajdowano przy pomocy zautomatyzowanej procedury. W pierwszym kroku identyfikowano wielkie galaktyki eliptyczne w przypadkowych polach nieba obserwowanych przez HST. Następnie, już automatycznie, poszukiwano nadwyżkę galaktyk wokół owych galaktyk eliptycznych. Przyświecało temu założenie, że wszystkie te "nadmiarowe" galaktyki należą do tej samej gromady. Procedura ta pozwoliła na rozróżnienie takich gromad od populacji pola galaktyk, okupujących całe niebo.
Jakieś 10 do 20 z tych najdalszych zaobserwowanych gromad galaktyk, może leżeć w odległości nawet ponad siedem miliardów lat świetlnych, co oznacza, iż gromady i ich populacje dziesiątek lub być może setek galaktyk, były już w pełni ukształtowane, gdy Wszechświat był jeszcze młody. Według modeli teoretycznych, jeśli gromady te okazałyby się faktycznie masywne i bardzo odległe, to Wszechświat nie zawiera wystarczającej ilości masy, by kiedyś powstrzymać swoją ekspansję. Modele te przewidują, że taki małomasywny Wszechświat "wyprodukowałby" większość swych gromad galaktyk dawno temu.
Nim zostaną wyciągnięte ostateczne wnioski, potwierdzone muszą zostać oceny odległości tych gromad. Obecne szacunki bazują na barwach galaktyk w każdej gromadzie, na zasadzie - im bardziej czerwona, tym odleglejsza (bo o większym przesunięciu ku czerwieni). Dokładniejsze pomiary odległości umożliwią obserwacje spektrografami pracującymi na dużych teleskopach naziemnych.
Cały katalog galaktyk obserwowanych przez HST w tym projekcie można przeglądać w Internecie. Udostępnione są też zdjęcia dotyczące omówionego tematu.
1998.09.03
| |
|
|
|