| |
|
Niezwykła Eta Carinae
| |
Położona w gwiazdozbiorze nieba południowego Kil, gwiazda Eta Carinae, z masą stukrotnie przekraczającą masę Słońca, należy niewątpliwie do czołówki wagi ciężkiej Galaktyki. Ale na tym nie kończą się ciekawostki z nią związane. Choć "ukrywa" się w rozległym kokonie odrzuconej materii, to na falach radiowych, przy użyciu Teleskopu Australijskiego, udało się "usłyszeć" bicie jej "tętna". Bowiem emisja radiowa gazu znajdującego się w pobliżu gwiazdy wykazuje właśnie taki pulsacyjny charakter. Od 1992 roku obserwowano jej stały wzrost jasności radiowej, po czym w ubiegłym roku dramatycznie "zbladła". Obserwacje podczerwone sugerowały 5.5-letni cykl pulsacji - brazylijski astronom Augustus Damineli przewidywał na ich podstawie spadek jasności około roku 1997; jak widać z sukcesem.
Trzeba zaznaczyć, że taki długi cykl zmian jasności jest znany dla bardzo niewielkiej grupki gwiazd. Same zmiany jasności radiowej Ety Carinae są spowodowane puchnięciem i kurczeniem się źródła fal radiowych. Jak pokazał Michael Corcoran, taki sam cykl jest widoczny w zakresie rentgenowskim, co sugeruje, że Eta Carinae jest w rzeczywistości gwiazdą podwójną.
To jeszcze nie koniec rewelacji. Dwa lata temu okazało się, że jeden z obłoków gazowych wokół gwiazdy emituje potężną nadfioletową wiązkę laserową, kilka razy jaśniejszą niż Słońce; jest to jedyna znana gwiazda tworząca naturalny laser nadfioletowy, choć znaleziono na przykład szereg naturalnych laserów podczerwonych.
Dramatyczny los dla gwiazdy przepowiada Bob Duncan - jest ona skazana na wybuch, który może przytrafić się albo już jutro, albo za jakiś milion lat.
Udostępniono dwa zdjęcia wykonane przez HST - bardziej kolorowe i mniej, za to bardziej szczegółowe. Warto spojrzeć także na wykres pokazujący zmiany jasności radiowej w ciągu 5.5 lat. Oprócz okresów spadku jasności, Eta Carinae jest prawie z pewnością najjaśniejszą gwiazdą nieba na tych długościach fal.
1998.09.18
| |
|
|
|
