| |
|
Tysięczny pulsar
| |
Radioteleskop Parkes znajdujący się w Australii, już rekordzista w zakresie ilości odkrytych przy jego pomocy pulsarów, wzbogacił się o kolejne trofeum. Dzięki zainstalowanemu na nim nowemu instrumentowi - systemowi wielowiązkowemu - naukowcom pracującym w ramach międzynarodowego zespołu dokonującego systematycznego przeglądu nieba, udało się odkryć tysięczny pulsar. W ramach całego programu, odkryto już ogółem ponad 200 pulsarów.
Chociaż praca postępuje dziesięciokrotnie szybciej niż w innych tego typu przeglądach, astronomowie oceniają, że możliwe będzie "wyłuskanie" jedynie ułamka z 300 tysięcy pulsarów, o które "podejrzewa" się naszą Galaktykę. Wiele z tych ciał niebieskich jest po prostu zbyt słabych wobec możliwości detekcyjnych oprzyrządowania lub też nie znajdujemy się w obrębie wiązek emitowanego przez nie promieniowania.
Jak podkreśla jeden z uczonych, Dick Manchester, jest wiele typów pulsarów, jednakże znamy przedstawicieli jedynie kilku z nich. Przykładowo, w ramach pierwszych stu znalezionych pulsarów, tylko jeden krąży wokół innej gwiazdy neutronowej - i jest to dopiero szósty znany astronomom przypadek. Zatem jeden z zamierzonych celów, to znalezienie pulsarów należących do tych rzadszych typów, czy wręcz obecnie nawet nie przewidywanych. Nade wszystko naukowcy pragną jednak wyszukać przynajmniej jednego pulsara orbitującego wokół czarnej dziury - byłoby by to wyśmienite laboratorium do przebadania przemyśleń teoretycznych odnośnie czarnych dziur właśnie. Z kolei inny naukowiec z zespołu - Vicky Kaspi - zaznacza szczególne zainteresowanie młodymi pulsarami, którym przydarzają się nagłe zmiany w charakterze ich sygnałów, określane angielską nazwą glitch'y. Są to oznaki "trzęsień gwiazdy", pozwalających analizować wnętrza tych szczególnych obiektów. Młode pulsary mogą nadto być radiowymi odpowiednikami źródeł odkrytych w zakresie rentgenowskim i gamma.
Liczebna próbka pulsarów pozwoli też na uściślenie danych odnośnie ich natury - równania opisujące ich wnętrza określają granicę szybkości, z jaką mogą teoretycznie pulsary wirować. Obecny rekord obserwacyjny to około 600 obrotów na sekundę; znalezienie szybciej rotującego obiektu, pozwoliłoby na "dostrojenie" teorii.
Sygnały pulsarów w trakcie wędrówki przez przestrzeń kosmiczną są "rozmywane" przy przechodzeniu przez pola magnetyczne i niewidoczne olbrzymie obłoki elektronów. Charakterystyka takiego rozmycia pozwala opisać warunki fizyczne w kierunku Ziemia-pulsar.
Sieć szczególnie szybko "tykających" pulsarów pozwoliłaby też "zobaczyć" fale grawitacyjne, których przejście przez pulsary, powinno powodować zmiany w czasie nadejścia ich kolejnych sygnałów.
1998.11.16
| |
|
|
|