W numerze:

· Czarna dziura w Mlecznej Drodze

Monika Mościbrodzka

· e-VLBI, czyli radiowa interferometria
  wielkobazowa w czasie rzeczywistym

Andrzej Marecki

· Zjawiska imitujące pozasłoneczne planety

Grzegorz Nowak

· Toruńskie Copernicana

Andrzej Woszczyk

w kolorze:

· Pozostałości supernowej z 185 r.
  i rodzący się system planetarny

· Kolumny i dżety Trójlistnej Koniczyny

· Galeria Uranii

rozmaitości:

· Zalążki życia w planetarnym dysku

· Czy tu powstają planety podobne
  do Ziemi?

· Tau Bootis zmieniła biegunowość
  magnetyczną

· Google Earth — Sky

· Czyżby odkryto system planetarny
  taki jak nasz?

z kraju i ze świata:

· Mikołaja Kopernika OPERA OMNIA
  — zwieńczenie dzieła

· Zebranie Zarządu PTA w 85 rocznicę
  powstania Towarzystwa

astronomia w szkole:

· Pierwsza Międzynarodowa Olimpiada
  z Astronomii i Astrofizyki

· Szkolne obserwatorium CCD

galeria obiektów NGC:

· NGC 4388

kalendarz astronomiczny 2008:

· Maj – czerwiec

poradnik obserwatora:

· Spojrzenie w sierpniowe zaćmienie
  Słońca

recenzje:

· Rocky Kolb „Ślepi obserwatorzy nieba”

astronomia i muzyka:

· Przedwiosenny remanent

relaks z Uranią:

· Krzyżówka

ciekawe strony internetowe

 Na okładce:

Czy te dwie pozostałości są ze sobą związane? By na to odpowiedzieć, ośmiometrowy Teleskop Gemini znajdujący się na górskim szczycie w Chile skierowano na nietypowy, wielki, dwupłatowy obłok nazwany DEM L316. Powstały obraz, a także dane zebrane przez orbitalne Obserwatorium Promieniowania X Chandra pokazują, jak bardzo różne są te dwie pozostałości supernowych. W szczególności mniejsza powłoka wygląda na wynik supernowej typu Ia, gdy wybucha biały karzeł, a większa na wynik supernowej typu II, gdy wybucha normalna, masywna gwiazda. Poniewa ż te dwa typy gwiazd ewoluują w zupełnie różnych skalach czasowych, przypuszczalnie nie powstały razem i nie są zapewne fizycznie związane. Wziąwszy też pod uwagę, że nie ma dowodów, by powłoki się zderzały, zakłada się obecnie, że są one przypadkowo nałożone. DEM L316 leży około 160 000 lat świetlnych stąd, w sąsiedniej galaktyce Wielkiego Obłoku Magellana (Large Magellanic Cloud), rozciągając się na ponad 140 lat świetlnych, w południowym gwiazdozbiorze Złotej Rybki (Dorado).
   Fot. Gemini Observatory, GMOS-South, NSF

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Oddajemy w Wasze ręce kolejny, już 734, zeszyt Uranii–Postępów Astronomii. W czasie, gdy jest on przygotowywany, minie 85 rocznica utworzenia Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. PTA zostało powołane do życia w dniu 19 lutego 1923 r. w Toruniu, na ogólnym zgromadzeniu astronomów polskich z okazji 450 rocznicy urodzin Kopernika. Podjęto wtedy dwie decyzje: utworzenia towarzystwa zrzeszającego zawodowych astronomów i rozpoczęcia starań o Narodowy Instytut Astronomiczny, dobrze wyposażoną i dostępną dla wszystkich badaczy ogólnonarodową placówkę badawczą. Dziś Polskie Towarzystwo Astronomiczne to jedno z najstarszych w Europie stowarzyszeń astronomów, a spadkobiercą idei Narodowego Instytutu Astronomicznego jest Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN w Warszawie. W ramach rozpoznania możliwych lokalizacji dużych instrumentów Narodowego Instytutu powstała stacja obserwacyjna na Łysinie, pracująca do końca II wojny światowej. W tym miejscu, na górze przemianowanej na Lubomir, stoi dzisiaj piękne, nowe obserwatorium, o którym pisaliśmy w poprzednim numerze naszego pisma. Rocznicę utworzenia Polskiego Towarzystwa Astronomicznego czcimy dwiema książkami: jedną, wydaną kilka miesięcy temu pt. Astronomem być…, zawierającą wspomnienia o życiu i działalności astronomów różnych pokoleń po 1920 roku i drugą, która właśnie się ukazała, przypominającą Sylwetki Astronomów Polskich XX w. Ta ostatnia przypomina tych, którzy już odeszli, a którzy tworzyli fundamenty współczesnej astronomii polskiej. Obie książki mają ocalić od zapomnienia i ludzi, i ich dzieła. Bardzo polecam Państwu obie pozycje.

Bieżący numer jest bardzo bogaty w treści dotyczące najnowszych badań astronomicznych. Otwiera go artykuł o czarnej dziurze w centrum naszej Galaktyki, która i mruga do nas, i „tańczy” przed nami. Pisze o niej Monika Mościbrodzka z CAMK-u w Warszawie. Andrzej Marecki z CA UMK w Toruniu przedstawia problem, już realizowany z udziałem toruńskiego radioteleskopu, otrzymywania w czasie rzeczywistym obrazów radioźródeł instrumentem o rozmiarach całej Europy. Grzegorz Nowak natomiast zmusza nas do refleksji nad interpretacją obserwacji, które prowadzą do odkrywania planet wokół innych gwiazd i wskazuje zjawiska, które imitują obecność planet pozasłonecznych. W związku ze wspomnianą na początku rocznicą i zakończeniem wydawania Opera Omnia Kopernika, niżej podpisany przypomina, jak Toruń „żyje” duchem Kopernika i Jego dzieła.

Ciekawa jest relacja z wyprawy polskich olimpijczyków astronomicznych do Tajlandii na konkurs pierwszej Międzynarodowej Olimpiady Astronomicznej — przywieźli stamtąd 2 złote i 3 srebrne medale. Gratulujemy im serdecznie! Bardzo interesująca jest też opowieść o Szkolnym Obserwatorium CCD w Niepołomicach.

O zbliżających się zaćmieniach Słońca przypomina Adam Michalec, a o nowym narzędziu internetowym, za pomocą którego podglądać możemy i glob ziemski, i niebo, pisze Roman Schreiber.

Polecam Państwu felieton Darka Graczyka w Galerii Galaktyk, felieton muzyczny Jacka Drążkowskiego i kalendarz astronomiczny Tomasza Ściężora.

Życzę Państwu przyjemnej lektury i miłych spotkań z gwiazdami.