Artykuły archiwalne:
2 kompletne artykuły z każdego zeszytu
ROK 2007:
Leszek Kordylewski
W okresie przygotowań tego zeszytu mijała 50 rocznica pojawienia się pierwszego sztucznego satelity Ziemi. Autor wspomina ten okres i podniecenie wywołane pojawieniem
się nowego ciała niebieskiego. Jako dziesięciolatek dostąpił zaszczytu udziału w próbie pierwszych obserwacji sputnika w Obserwatorium Krakowskim. I okazało się, że to nie astronomowie ze swymi przyrządami, ale on, okiem nieuzbrojonym, dostrzegł pierwszy
nowe ciało nad horyzontem Krakowa
Andrzej Baran
Autor przedstawia badania gorącego podkarła, gwiazdy noszącej nazwę Balloon
090100001. Przypomina historię odkrycia tych niezwykłych i ciekawych gwiazd oraz
wtajemnicza czytelnika we współczesne arkana badań pulsacji gwiazdowych i wypływających z nich wniosków dotyczących struktury wewnętrznej tych gwiazd. Gorąco
polecam ten artykuł studentom astronomii
Marcin Drabik, Janusz Krywult
Autorzy przedstawiają narodziny, dojrzewanie i aktualny stan astronomii na AŚ. Początki były w gronie fizyków Wyższej Szkoły Pedagogicznej około 40 lat temu i wynikały z konieczności kształcenia przyszłych nauczycieli fizyki z astronomią. W 1995 r. powołany został Zakład Astrofizyki w ramach Instytutu Fizyki WSP, którego pracownicy pod kierunkiem dr hab. Piotra Flina zajmują się głównie badaniem struktur wielkoskalowych we Wszechświecie. W skład Zakładu wchodzi też obserwatorium astronomiczne i planetarium. Jest to jedyny w Polsce ośrodek astronomiczny, który kształci swych adeptów w tak rozbudowanym warsztacie dydaktycznym
Katarzyna Szewczyk, Rafał Zaczkowski
Astronomia na ziemi jędrzejowskiej zagościła dzięki zapałowi i rozmiłowaniu w zjawiskach astronomicznych lekarza Feliksa Przypkowskiego, wywodzącego się ze znakomitego rodu. Na rodzinnym domu założył na przełomie XIX i XX w. obserwatorium astronomiczne, gdzie pokazywał i objaśniał wszystkim zainteresowanym ciała i zjawiska niebieskie. Sam pasjonował się gnomoniką, konstruował i kolekcjonował zegary słoneczne. Jego kolekcja stanowi dziś podstawowy zbiór Państwowego Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie, które, pod kierownictwem kolejnego reprezentanta rodu, kontynuuje dzieło swego założyciela: krzewi wiedzę astronomiczną i sprzyja miłośniczym obserwacjom astronomicznym
Stanisław Bajtlik
Najjaśniejszą gwiazdą polskiej astronomii był niewątpliwie Profesor Bohdan Paczyński.
Jego sylwetkę i wspomnienie o Nim pióra znanego kosmologa i popularyzatora astronomii z Centrum Astronomii PAN w Warszawie napisane dla „Tygodnika Powszechnego”
przytaczamy tutaj za zgodą zarówno Redakcji TP jak i Autora
Anna Szostek
Cygnus X-3, jeden z najbardziej zagadkowych obiektów rentgenowskich, znajduje się
w płaszczyźnie Galaktyki w odległości 30 tys. lat świetlnych od Ziemi. Jesteśmy przekonani, że jest to obiekt podwójny, złożony z obiektu zwartego i „zwykłej” gwiazdy. Jego promieniowanie pochodzi zapewne z przepływu materii z gwiazdy na obiekt zwarty. M.in. za odkrycie tego obiektu została przyznana Nagroda Nobla w 2002 r., ale ciągle nie istnieje spójny model, który tłumaczyłby wszystkie obserwowane w tym obiekcie zjawiska. Autorka przybliża nam ten ciekawy problem
Bartosz Dąbrowski
Intensywne, krótkotrwałe, wąskopasmowe emisje radiowe, tzw. szpilki, należą do najkrócej trwających przejawów aktywności Słońca. Zjawisko to jest niewątpliwie związane z drobnoskalowymi procesami anihilacji pola magnetycznego i uwalniania energii, zachodzącymi bardzo szybko i w bardzo małych obszarach. Ich badania mogą dostarczyć bardzo ważnych informacji o krótkotrwałych i drobnoskalowych procesach fizycznych, jakie zachodzą na Słońcu
Piotr Gronkowski
Jednym z przejawów aktywności komet są wybuchy ich blasku obserwowane jako gwałtowne pojaśnienie tych ciał kosmicznych. Niniejszy artykuł stanowi fizyczny opis istoty tego zjawiska i jego przyczyn oraz próbę przedstawienia jego prawdopodobnego modelu. Autor od lat aktywnie uczestniczy w badaniach wybuchów komet
T. Zbigniew Dworak
Pluton został „wykreślony” z listy planet. A co z Charonem, jego księżycem? Został księżycem bez planety? A może zespół Pluton-Charon to jakiś podwójny księżyc bez planety? A dlaczego niektóre planety naszego Układu Słonecznego nie mają księżyców? To przypadek czy jakaś reguła? Warto przeczytać!
Leszek P. Błaszkiewicz
Gwiazdy rodzą się w wielkich międzygwiazdowych obłokach molekularnych. W ich
matecznikach dochodzi do szeregu niezwykłych zjawisk, związanych przede wszystkim
z dość rozrzutnym gospodarzeniem swą energią przez młode gwiazdy. Niektóre z tych
zjawisk możemy pośrednio lub nawet bezpośrednio obserwować i stąd wnosić o „charakterze” gwiazdy. Tu Autor opisuje aspekty obserwacyjne i teoretyczne emisji maserowej metanolu z obszarów powstawania gwiazd.
Michał Szymański
Projekt OGLE działa na zasadzie wykorzystania zjawiska mikrosoczewkowania grawitacyjnego do poszukiwania „ciemnej materii” we Wszechświecie. Ciemna materia to materia, która nie ujawnia się wprost, taka jak np. małe i słabo świecące brązowe karły czy planety wokół różnych gwiazd. Teorię opracował profesor Bohdan Paczyński w 1986 r., a praktyczną realizacją Jego pomysłu zajęli się astronomowie warszawscy, którzy zbudowali specjalny teleskop i kamery CCD i już od prawie 15 lat starają się znależć brakującą masę we Wszechświecie. Mają na tym polu wiele sukcesów
Magdalena Kożuchowska
Pluton przestał być planetą — został zdegradowany do kategorii planety karłowatej. Taką decyzję podjęto na Kongresie Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pradze. Trzeba dodać, w głosowaniu demokratycznym, choć nie jednomyślnym. Dlaczego nastąpiła detronizacja planety, do której wystartuje niebawem sonda kosmiczna New Horizons? O naturze tego ciała pisze w bieżącym numerze Pani Magda. Wyjaśnia też argumenty, które skłoniły astronomów do podjęcia tak radykalnej decyzji