Urania-Postępy Astronomii
Wykłady z astrofizyki   
Urania-Postępy Astronomii Urania-Postępy Astronomii



Spis
treści





Spis
wykładów


Budowa i Ewolucja
Gwiazd
prof. Bohdan Paczyński
ver. 1.00


XVIII. Gwiazdy masywne — model Eddingtona.
    Model został zaproponowany przez Eddingtona w latach 20., kiedy to bardzo niewiele było wiadomo o fizycznych własnościach materii wnętrz gwiazdowych. Model zakłada, że ciśnienie jest dostarczane przez doskonały, w pełni zjonizowany gaz oraz promieniowanie a także, iż w całej gwieździe stosunek ciśnienia gazu do całkowitego ciśnienia jest stały:
P = Pg + Pr ,      Pg = 
k
μH
 ρT ,      Pr = 
a
3
 T4 ,      β ≡ 
Pg
P
 = const .
(ed.1)
Temperaturę możemy wyrazić na dwa różne sposoby:
T = 
μH
k
 
Pg
ρ
 = 
μH
k
 
βP
ρ
,      T4 = 
3Pr
a
 = 
3(1 – β)P
a
.
(ed.2)
Dwa powyższe wyrażenia można wykorzystać do wyeliminowania temperatury i znalezienia związku pomiędzy ciśnieniem a gęstością:
P = Kρ4 ⁄ 3 ,      K =  [
3
a
  (
k
μH
)4  
1 – β
β4
]1 ⁄ 3 ,
(ed.3)
mamy zatem zależność politropową o n = 3. K jest stałe w całej gwieździe, ponieważ założyliśmy, iż wartość β jest stała. Oczywiście, w różnych gwiazdach, wartości β jak i K mogą być różne.

    Wiemy, że politropa o n = 3 jest przypadkiem specjalnym: całkowita masa gwiazdy jest jednoznacznie określona przez wartość K:
M =  (
K
0.3639G
)1.5  = (0.3639G) – 1 ⁄ 5   [
3
a
  (
k
μH
)4  
1 – β
β4
]1 ⁄ 2 .
(ed.4)
Ostatnie równanie daje zależność pomiędzy masą gwiazdy a β, która może być wyrażona jako
M
MSłońca
 = 
18.1
μ2
 
(1 – β)1 ⁄ 2
β2
.
(ed.5)
Jak wynika z powyższego równania, ciśnienie gazu dominuje, czyli β → 1, gdy masa gwiazdy jest bardzo mała, natomiast ciśnienie promieniowania dominuje, czyli β → 0 wówczas, gdy masa ta jest bardzo duża. Oba przyczynki ciśnienia są sobie równe, czyli β = 0.5, gdy masa gwiazdy wynosi M ⁄ MSłońca = 51 ⁄ μ2. Dla gwiazdy o masie jednej masy Słońca, tj. dla M ⁄ MSłońca = 1 oraz dla słonecznego składu chemicznego, czyli dla μ ≈ 0.62, mamy β ≈ 0.9995, tak więc ciśnienie promieniowania może być pominięte.

    Gwiazda opisana modelem Eddingtona jest politropą o n = 3, dlatego też jej centralna gęstość jest związana ze średnią gęstością, następującą zależnością
ρc = 54.18 × ρav = 54.18 
3M
4πR3
 = 12.93 
M
R3
.
(s2.11)
Ciśnienie centralne jest dane jako
Pc = 11.05 
GM2
R4
.
(s2.12)
Ciśnienie gazu w centrum wynosi Pg = βPc = (k ⁄ μH)ρcTc. Dlatego też

Tc = 0.854β 
μH
k
 
GM
R
.
(s2.13)



Autor: prof. Bohdan Paczyński

Tłumaczenie, opr. i wersja HTML:
Marek Gołębiewski

© "Urania-Postępy Astronomii"
webmaster: Marek Gołębiewski