Luty 2004

Rok 2004 będzie obfitował w rzadkie i efektowne zjawiska astronomiczne możliwe do obserwacji przez miłośników astronomii w Polsce.

W roku tym wystąpią dwa częściowe zaćmienia Słońca: 19 kwietnia i 14 października, niestety obydwa niewidoczne w Polsce. Dojdzie także do dwóch całkowitych zaćmień Księżyca, 4 maja i 28 października, widocznych w Polsce.

W dniu 8 czerwca będzie widoczne niezwykle rzadkie zjawisko przejścia Wenus na tle tarczy Słońca. Zbliżające się do południa Słońce pozwoli na podziwianie tego zjawiska także z terenu Polski.

W 2004 r. do Słońca zbliży się 29 znanych komet, z których jedna (C/2001 Q4 (NEAT)) powinna być bez problemu widoczna gołym okiem.

We wrześniu do Ziemi zbliży się na wyjątkowo małą odległość niewielka planetoida (4179) Toutatis, dzięki czemu będzie możliwa jej obserwacja przez teleskopy amatorskie.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
II	1	-11.91	-5.98	116.41
	3	-12.72	-6.12	90.07
	5	-13.51	-6.26	63.74
	7	-14.29	-6.38	37.41
	9	-15.04	-6.50	11.07
	11	-15.78	-6.61	344.74
	13	-16.49	-6.71	318.40
	15	-17.18	-6.80	292.07
	17	-17.85	-6.89	265.73
	19	-18.49	-6.96	239.40
	21	-19.11	-7.03	213.06
	23	-19.71	-7.09	186.72
	25	-20.29	-7.14	160.38
	27	-20.84	-7.18	134.04
II	29	-21.36	-7.21	107.69
III	2	-21.86	-7.23	81.35
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 9d20h10m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Dni stają się coraz dłuższe. Słońce wędruje po części ekliptyki położonej pod płaszczyzną równika niebieskiego, ale jego deklinacja wzrasta w ciągu miesiąca od -17° do -8°, w związku z czym dnia przybywa prawie o dwie godziny: w Warszawie 1 lutego Słońce wschodzi o 6^h18^m, zachodzi o 15^h22^m, a 29 lutego wschodzi o 5^h24^m, zachodzi o 16^h14^m. W lutym Słońce wstępuje w znak Ryb.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w drugiej połowie lutego, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pełnia 6^d08^h47^m, ostatnia kwadra 13^d13^h40^m, nów 20^d09^h18^m i pierwsza kwadra 28^d03^h24^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 16^d07^h43^m a w apogeum 28^d10^h45^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Merkury znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

Wieczorem coraz wyżej nad południowo-zachodnim horyzontem wznosi się Wenus, pod koniec miesiąca osiągając już wysokość ponad 30° (pod koniec zmierzchu cywilnego, czyli godzinę po zachodzie Słońca). Średnica tarczy planety osiąga prawie 20'' przy jasności -4,2^m i fazie 70%.

Warunki obserwacji Marsa pozostają analogiczne jak w styczniu, jednak w związku z dalszym oddalaniem się od Ziemi nadal maleje zarówno jasność (do +1,1^m) jak i średnica tarczy planety (do 6''). Podobnie praktycznie nie ulegają zmianom warunki obserwacji Jowisza i Saturna, jednak w związku z opozycją na przełomie lutego i marca średnica tarczy Jowisza osiąga największą w 2004 r. wartość, równą prawie 45'', co ułatwi obserwację struktury chmur w atmosferze planety nawet przez niewielkie teleskopy amatorskie. W tym okresie jasność Jowisza wyniesie -2,5^m. Uran i Neptun znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne. W porównaniu ze styczniem poprawiają się warunki porannej widzialności Plutona, którego na dwie godziny przed wschodem Słońca można odnaleźć na wysokości już prawie 20° nad horyzontem.

W lutym w pobliżu opozycji znajduje się jasna planetoida:

(1) Ceres, (jasność 7,4^m). 10 II: 6^h58,2^m, +32°03'; 20 II: 6^h54,6^m, +32°12'; 1 III: 6^h54,3^m, +32°10'.

W lutym wieczorem nadal możemy obserwować kometę C/2002 T7 (LINEAR). Wysokość komety nad horyzontem w ciągu miesiąca maleje osiągając pod koniec lutego 17° (ok. 1,5 godziny po zachodzie Słońca). Pogorszenie warunków obserwacyjnych rekompensuje jednak wzrost jasności komety, która osiąga w tym okresie aż 6,5^m:

10 II: 0^h16,5^m, +15°24’, 7,3^m; 20 I: 0^h11,2^m, +13°53’, 6,9^m; 1 III: 0^h07,3^m, +12°37’, 6,4^m.

Meteory

W dniach od 15 lutego do 10 marca promieniują należące do kompleksu Virginid δ Leonidy (DLE). Maksimum aktywności tego mało aktywnego roju przypada 25 lutego. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Lwa i ma współrzędne: α = 7^h00^m, δ = +16°. Warunki obserwacji w tym roku są dobre w związku z Księżycem między nowiem i pierwszą kwadrą.

* * *

2^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

2^d11^h

Neptun w koniunkcji ze Słońcem.

2^d21^h46^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

3^d05^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 4°.

4^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Aqr (miryda) (20^h49,9^m, – 5°09’) osiąga maksimum jasności (7,7^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2003].

4^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Her (miryda) (18^h09,1^m, +31°01’) osiąga maksimum jasności (8,0^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2006].

4^d03^h03^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

5^d01^h18^m

Rys. 4

Mapa gwiazdozbioru Wagi do obserwacji gwiazdy zmiennej zaćmieniowej δ Lib (15^h00^m58.4^s, -8°31'08''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 25°, północ u góry).

Gwiazda zmienna zaćmieniowa δ Lib osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 4,9^m do 6,0^m.

5^d23^h33^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

6^d18^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,1°) w kierunku krateru Schickard (oświetlony).

8^d15^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 2°.

10^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

10^d22^h

Odkrycie gwiazdy θ Vir (4,4^m) przy ciemnym brzegu Księżyca przed ostatnią kwadrą, widoczne w całej Polsce (Wrocław 22^h35^m — Olsztyn 22^h40^m).

13^d16^h

Minimalna libracja Księżyca (2,6°) w kierunku Oceanus Procellarum (oświetlony).

14^d

Gwiazda zmienna długookresowa V Cas (miryda) (23^h11,6^m, +59°42’) osiąga maksimum jasności (7,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2004].

14^d17^h06^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

15^d17^h

Złączenie Merkurego z Neptunem w odl. 2°.

17^d17^h32^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

18^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

19^d00^h09^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

19^d00^h27^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa δ Lib osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 4,9^m do 6,0^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2003].

19^d02^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 6°.

19^d07^h49^m

Słońce wstępuje w znak Ryb, jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 330°.

19^d16^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 3°.

20^d13^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,9°) w kierunku Mare Humboldtianum (oświetlone).

20^d15^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 5°.

20^d20^h54^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

21^d19^h38^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

21^d21^h20^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

22^d03^h

Uran w koniunkcji ze Słońcem.

23^d23^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 3°.

24^d18^h

Zakrycie gwiazdy ο Psc (4,3^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pierwszą kwadrą, widoczne w całej Polsce (Wrocław 18^h10^m — Olsztyn 18^h14^m).

25^d

Gwiazda zmienna długookresowa T UMa (miryda) (12^h36,4^m, +59°29’) osiąga maksimum jasności (7,7^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2004].

26^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

26^d00^h01^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa δ Lib osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 4,9^m do 6,0^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2003].

26^d03^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 2°.

26^d20^h50^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

27^d05^h

Minimalna libracja Księżyca (2,2°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).

27^d07^h

Złączenie Merkurego z Uranem w odl. 1°.

27^d16^h

Zakrycie gwiazdy 37 Tau (4,4^m) przy ciemnym brzegu Księżyca w pierwszej kwadrze, widoczne w całej Polsce (Szczecin 16^h00^m — Lublin 16^h12^m).

27^d21^h09^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

29^d01^h34^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

29^d17^h43^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

Rys. 5

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w lutym 2004 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo

 

Rys. 6

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w lutym 2004 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo