Lipiec 2004

Rok 2004 będzie obfitował w rzadkie i efektowne zjawiska astronomiczne możliwe do obserwacji przez miłośników astronomii w Polsce.

W roku tym wystąpią dwa częściowe zaćmienia Słońca: 19 kwietnia i 14 października, niestety obydwa niewidoczne w Polsce. Dojdzie także do dwóch całkowitych zaćmień Księżyca, 4 maja i 28 października, widocznych w Polsce.

W dniu 8 czerwca będzie widoczne niezwykle rzadkie zjawisko przejścia Wenus na tle tarczy Słońca. Zbliżające się do południa Słońce pozwoli na podziwianie tego zjawiska także z terenu Polski.

W 2004 r. do Słońca zbliży się 29 znanych komet, z których jedna (C/2001 Q4 (NEAT)) powinna być bez problemu widoczna gołym okiem.

We wrześniu do Ziemi zbliży się na wyjątkowo małą odległość niewielka planetoida (4179) Toutatis, dzięki czemu będzie możliwa jej obserwacja przez teleskopy amatorskie.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
VII	1	-2,55	2,91	282,65
	3	-1,65	3,12	256,18
	5	-0,74	3,34	229,70
	7	0,17	3,55	203,23
	9	1,07	3,76	176,76
	11	1,97	3,96	150,29
	13	2,87	4,16	123,83
	15	3,76	4,36	97,36
	17	4,64	4,55	70,90
	19	5,51	4,73	44,44
	21	6,38	4,91	17,97
	23	7,23	5,09	351,51
	25	8,08	5,26	325,06
	27	8,91	5,42	298,60
	29	9,73	5,58	272,14
VII	31	10,54	5,73	245,69
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 22d08h36m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W lipcu deklinacja Słońca z dnia na dzień maleje, w związku z czym dni są coraz krótsze. Dnia 5 lipca Ziemia znajdzie się w najdalszym od Słońca punkcie swojej orbity — w aphelium. W Warszawie 1 lipca Słońce wschodzi o 2^h19^m, zachodzi o 19^h00^m, a 31 lipca wschodzi o 2^h55^m, zachodzi o 18^h28^m. W lipcu Słońce wstępuje w znak Lwa.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w połowie miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pełnia 2^d11^h09^m, ostatnia kwadra 9^d07^h33^m, nów 17^d11^h23^m, pierwsza kwadra 25^d03^h37^m i znowu pełnia 31^d18^h05^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 1 lipca o 22^h56^m, w apogeum 14 lipca o 21^h08^m i znowu w perygeum 30 lipca o 6^h22^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

W połowie miesiąca pojawia się teoretycznie możliwość obserwacji Merkurego, jednak pod koniec zmierzchu cywilnego planeta wzniesie się maksymalnie na wysokość jedynie 1° nad zachodnim horyzontem, czyli nawet jej dostrzeżenie będzie w praktyce niemożliwe.

Na porannym niebie pojawia się Wenus, której warunki widzialności w ciągu miesiąca szybko się poprawiają. O ile na początku lipca na godzinę przed wschodem Słońca możemy próbować znaleźć ją na wysokości jedynie 4° nad wschodnim horyzontem, o tyle pod koniec miesiąca wysokość ta wyniesie już 20°. W połowie lipca planeta osiągnie swą maksymalną jasność równą -4,5^m przy średnicy tarczy 40'' i fazie 0,25. Pod koniec miesiąca w związku z oddalaniem się od koniunkcji dolnej średnica tarczy zmaleje do 30'', natomiast faza wzrośnie do 0,40.

Mars znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

Na początku lipca wieczorem zobaczymy Jowisza świecącego z jasnością -1,9^m na wysokości 15° nad zachodnim horyzontem (w godzinę po zachodzie Słońca), jednak warunki widzialności planety szybko pogarszają się i pod koniec miesiąca jej obserwacje na wysokości już tylko 4° stają się trudne.

W ostatnim tygodniu lipca na porannym niebie pojawia się Saturn jako „gwiazda” 0,3^m świecąca na tle gwiazdozbioru Bliźniąt. Jego wysokość nad wschodnim horyzontem na początku świtu cywilnego (ok. godzinę przed wschodem Słońca) z dnia na dzień rośnie i w ostatnim dniu miesiąca osiąga już 6°, przez co jego obserwacja staje się możliwa (chociaż trudna).

Uran i Neptun znajdują się w pobliżu opozycji i są widoczne całą noc 20° od siebie w gwiazdozbiorach odpowiednio Wodnika i Koziorożca.

Wieczorem można obserwować Plutona w gwiazdozbiorze Wężownika, jednak niezbędne jest posiadanie teleskopu o średnicy obiektywu (zwierciadła) równej przynajmniej 15 cm.

W lipcu możemy obserwować w pobliżu opozycji jasną planetoidę:

(4) Vesta, (jasność 6.8^m). 9 VII: 0^h00.2^m, -7°40'; 19 VII: 0^h05.2^m, -7°58'; 29 VII: 0^h07.6^m, -8°35'.

W lipcu będzie można także obserwować dwie jasne komety:

Kometa C/2001 Q4 (NEAT) (5.4^m-7.1^m): 9 VII: 10^h41.8^m, +56°28'; 19 VII: 10^h57.5^m, +57°53'; 29 VII: 11^h14.6^m, +59°09'.

Kometa C/2003 K4 (LINEAR) (7.2^m-6.5^m): 9 VII: 15^h26.9^m, +41°55'; 19 VII: 14^h38.6^m, +35°33'; 29 VII: 14^h04.6^m, +20°30'.

Meteory

W lipcu można obserwować kilka interesujących rojów meteorów.

Bardzo krótko, bo tylko od 7 do 13 lipca promieniują meteory z roju Pegazydów (JPE). Maksimum aktywności roju przypada 9 lipca, toteż w obserwacjach tego słabego roju przeszkadzał będzie Księżyc w ostatniej kwadrze. Rój składa się ze słabych, bardzo szybkich meteorów ze śladami. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Pegaza i ma współrzędne: α = 22^h40^m, δ = +15°.

W drugiej połowie lipca można obserwować meteory z kompleksu Akwarydów/Kaprikornidów: Piscis Austrinidy (PAU) (22^h44^m, -30°), południowe delta Akwarydy (SDA) (22^h36^m, -16°) i alfa Kaprikornidy (CAP) (20^h28^m, -10°). Roje te składają się ze słabych, stosunkowo wolnych meteorów, chociaż w skład CAP wchodzą też niekiedy bardzo jasne i powolne (a więc efektowne) bolidy. Południowe delta Akwarydy są jednym z najaktywniejszych rojów nieba południowego, aktywność dwóch pozostałych jest niska. Maksimum aktywności rojów przypada 27 lipca (PAU i SDA) i 29 lipca (CAP), toteż ich obserwacje praktycznie uniemożliwi zbliżający się do pełni Księżyc.

* * *

3^d11^h

Maksymalna libracja Księżyca (8.7°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

4^d

Rys. 5

Mapa gwiazdozbioru Orła do obserwacji gwiazdy zmiennej R Aql (19^h06^m22.3^s, +8°13'49''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 8°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Aql (19^h06.4^m, +8°14') osiąga maksimum jasności (6.1^m).

4^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Hya (8^h55.6^m, -9°08') osiąga maksimum jasności (7.8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2005].

4^d16^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 6°.

5^d11^h

W swoim ruchu po orbicie wokółsłonecznej Ziemia znajduje się najdalej od Słońca, w aphelium, w odl. 1,016656 j.a.

6^d08^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 4°.

6^d09^h

Maksymalna libracja Księżyca (9.2°) w kierunku Mare Humboldtianum (zacienione).

6^d23^h

Odkrycie gwiazdy ψ Aqr (5.0^m) przy ciemnej części Księżyca przed ostatnią kwadrą, widoczne w całej Polsce (Zielona Góra 23^h37^m — Olsztyn 23^h48^m).

8^d18^h

Saturn w koniunkcji ze Słońcem.

10^d04^h

Odkrycie gwiazdy ο Psc (4.3^m) przy ciemnej części Księżyca po ostatniej kwadrze, widoczne w całej Polsce (Wrocław 4^h07^m — Olsztyn 4^h15^m).

11^d00^h

Złączenie Merkurego z Marsem w odl. 0.2°.

12^d21^h30^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3.5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

13^d02^h

Odkrycie gwiazdy 37 Tau (4.4^m) przy ciemnej części Księżyca przed nowiem, widoczne w całej Polsce (Krosno 2^h19^m — Gdańsk 2^h30^m).

13^d11^h

Minimalna libracja Księżyca (4.2°) w kierunku Mare Australe (zacienione).

13^d21^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 7°.

16^d21^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 4°.

18^d23^h47^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3.6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

19^d03^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 3°.

19^d20^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 4°.

20^d13^h

Maksymalna libracja Księżyca (7.9°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

21^d17^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 2°.

22^d11^h50^m

Słońce wstępuje w znak Lwa, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 120°.

24^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Her (18^h09.1^m, +31°01') osiąga maksimum jasności (8.0^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2006].

27^d03^h

Merkury w maksymalnej elongacji wschodniej od Słońca w odległości 27°.

27^d23^h

Minimalna libracja Księżyca (5.3°) w kierunku Sinus Iridium (zacieniona).

28^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Tri (2^h37.0^m, +34°16') osiąga maksimum jasności (6.2^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

28^d23^h53^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3.5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]