Maj 2005

W roku 2005 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: tzw. hybrydowe 8 kwietnia oraz obrączkowe 3 października. Drugie z wymienionych zaćmień będzie można obserwować z niedalekiej Hiszpanii, z Polski widoczne będzie jako zaćmienie częściowe.

Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: półcieniowego 24 kwietnia i częściowego 17 października. Niestety, obydwa te zaćmienia nie będą widoczne w Polsce.

Już 4 lutego będzie można zaobserwować zakrycie najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Skorpiona, Antaresa, przez Księżyc.

W 2005 roku do Słońca zbliżą się 24 znane komety, z których jedna (C/2004 Q2 (Machholz)) powinna być widoczna gołym okiem, a obserwacje drugiej (C/2003 T4 (LINEAR)) będzie można wykonywać przez lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
V	1	-24,13	-4,16	232,19
	3	-23,76	-3,96	205,75
	5	-23,36	-3,75	179,32
	7	-22,94	-3,54	152,88
	9	-22,48	-3,32	126,43
	11	-22,00	-3,11	99,99
	13	-21,49	-2,88	73,54
	15	-20,96	-2,66	47,09
	17	-20,39	-2,43	20,64
	19	-19,81	-2,20	354,19
	21	-19,19	-1,97	327,73
	23	-18,56	-1,73	301,27
	25	-17,90	-1,50	274,81
	27	-17,21	-1,26	248,34
	29	-16,51	-1,02	221,88
V	31	-15,78	-0,78	195,41
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 18d13h27m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Wznosi się po ekliptyce nadal coraz wyżej ponad równik niebieski, w związku z czym dzień jest coraz dłuższy i w ciągu miesiąca przybywa go o ponad godzinę: w Warszawie 1 maja Słońce wschodzi o 3^h06^m, zachodzi o 18^h02^m, a 31 maja wschodzi o 2^h21^m, zachodzi o 18^h46^m.

W maju Słońce wstępuje w znak Bliźniąt.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w pierwszej połowie miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w maju następująca: ostatnia kwadra 1^d06^h24^m, nów 8^d08^h45^m, pierwsza kwadra 16^d08^h56^m, pełnia 23^d20^h18^m oraz ponownie ostatnia kwadra 30^d11^h47^m. W apogeum Księżyc znajdzie się 14^d13^h40^m a w perygeum 26^d10^h42^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Merkury znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

W połowie maja wieczorem tuż nad północno-zachodnim horyzontem pojawia się Wenus, jednak nawet pod koniec miesiąca, w godzinę po zachodzie Słońca, wznosi się ona na wysokość jedynie 2° i pomimo dużej jasności (prawie -4^m) jej obserwacja jest raczej niemożliwa.

Nad ranem w gwiazdozbiorze Wodnika można obserwować Marsa, którego wysokość nad horyzontem, mierzona ok. godzinę przed wschodem Słońca, w ciągu miesiąca rośnie od 8° do 12°. Jasność planety wynosi 0,5^m, jednak przy średnicy tarczy 7'' obserwacja jakichkolwiek szczegółów powierzchniowych, zwłaszcza przy tak niskim położeniu nad horyzontem, jest praktycznie niemożliwa.

Jowisz widoczny jest w pierwszej połowie nocy w gwiazdozbiorze Panny jako „gwiazda” -2^m.

Wieczorem w gwiazdozbiorze Bliźniąt zobaczymy Saturna świecącego z jasnością 0,2^m. W ciągu miesiąca wysokość planety nad wieczornym horyzontem, wynosząca początkowo 42° szybko maleje do zaledwie 17°.

Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Pluton widoczny jest całą noc w gwiazdozbiorze Węża, jednakże jego jasność wynosi jedynie 13,8^m i do jego zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W maju możemy obserwować w pobliżu opozycji jasne planetoidy:

(1) Ceres, (jasność 7,0^m). 1 V: 15^h20,1^m, -8°34'; 11 V: 15^h10,9^m, -8°29'; 21 VI: 15^h01,8^m, -8°32'; 31 VI: 14^h53,9^m, -8°45'.

(2) Pallas, (jasność 8,2^m). 1 V: 12^h07,7^m, 19°20'; 11 V: 12^h07,5^m, 20°18'; 21 VI: 12^h09,6^m, 20°44'; 31 VI: 12^h13,9^m, 20°42'.

Meteory

W dniach od 19 kwietnia do 28 maja promieniują meteory z roju eta Akwarydów (ETA), związanego z kometą Halley'a (obserwowany był już w VII w. w Chinach). W roju tym obserwuje się jasne, szybkie meteory, pozostawiające bardzo długie ślady. Maksimum aktywności roju przypada w tym roku w dniu 6 maja o godzinie 0 UT. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Wodnika i ma współrzędne: α = 22.5^h, δ = -1°. Warunki obserwacji w tym roku będą bardzo dobre w związku z Księżycem zbliżającym się do nowiu.

* * *

1^d00^h16^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

1^d17^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 5°.

2^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

2^d17^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 3°.

3^d10^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 3°.

4^d01^h01^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

6^d07^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 2°.

6^d18^h

Minimalna libracja Księżyca (4,7°) w kierunku Mare Fecunditatis (zacienione).

7^d

Gwiazda zmienna długookresowa ο Cet (Mira) (2^h19,3^m, -2°58') osiąga maksimum jasności (3,4^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2006].

9^d04^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 3°.

10^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

11^d

Gwiazda zmienna długookresowa RS Lib (miryda) (15^h24,3^m, -22°55') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2004].

11^d20^h07^m

Rys. 3

Mapa gwiazdozbioru Rysia do obserwacji gwiazdy zmiennej R Lyn (7^h01^m18,0^s, +55°19'50''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

12^d19^h

Maksymalna libracja Księżyca (6,8°) w kierunku krateru Maurolycus (oświetlony).

13^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Lyn (miryda) (7^h01,3^m, +55°20') osiąga maksimum jasności (7,9^m).

13^d16^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 5°.

14^d

Rys. 4

Mapa gwiazdozbioru Małego Psa do obserwacji gwiazdy zmiennej S CMi (7^h32^m43,1^s, +8°19'05''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa S CMi (miryda) (7^h32,7^m, +8°20') osiąga maksimum jasności (7,5^m).

15^d11^h

Złączenie Marsa z Uranem w odl. 1°.

16^d

Gwiazda zmienna długookresowa RR Sgr (miryda) (19^h55,9^m, -29°11') osiąga maksimum jasności (6,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2004].

18^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

18^d18^h

Minimalna libracja Księżyca (6,3°) w kierunku Mare Orientale (zacienione).

19^d00^h21^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

19^d22^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 1°.

20^d00^h

Neptun nieruchomy w rektascensji.

20^d22^h49^m

Słońce wstępuje w znak Bliźniąt, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 60°.

22^d22^h53^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa 1143 Cyg osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

23^d

Gwiazda zmienna długookresowa V Cas (miryda) (23^h11,6^m, +59°42') osiąga maksimum jasności (7,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2004].

23^d00^h

Minimalna libracja Księżyca (6,3°) w kierunku Sinus Iridium (zacieniona).

26^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

28^d01^h

Maksymalna libracja Księżyca (6,7°) w kierunku Mare Frigoris (zacienione).

28^d22^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 5°.

30^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Cas (miryda) (23^h58,4^m, +51°24') osiąga maksimum jasności (7,0^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2002].

30^d15^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 3°.

30^d20^h59^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

31^d11^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 1°.

Rys. 5

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w maju 2005 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo

 

Rys. 6

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w maju 2005 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo