Kwiecień 2006

W roku 2006 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: całkowite 29 marca oraz obrączkowe 22 września. Pierwsze z wymienionych zaćmień będzie można obserwować z niedalekiej Turcji, z Polski widoczne będzie jako zaćmienie częściowe. Warto wspomnieć, że jest to najbliżej naszego kraju zachodzące całkowite zaćmienie Słońca do 2026 r.! Dojdzie także do dwóch, widocznych w Polsce, zaćmień Księżyca: półcieniowego 14 marca i częściowego 7 września.

W 2006 r. kilkakrotnie dojdzie do zakryć znanej gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 5 marca, 20 lipca, 12 września, 10 października, 6 listopada oraz 4 grudnia.

W 2006 roku do Słońca zbliży się 21 znanych komet, z których obserwacje jednej (73P/Schwassmann-Wachmann 3) będzie można wykonywać przez lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
IV	1	-26,16	-6,55	130,77
	3	-26,23	-6,44	104,38
	5	-26,27	-6,32	77,99
	7	-26,29	-6,20	51,60
	9	-26,27	-6,06	25,20
	11	-26,23	-5,92	358,80
	13	-26,15	-5,78	332,40
	15	-26,05	-5,62	305,99
	17	-25,92	-5,47	279,59
	19	-25,76	-5,30	253,17
	21	-25,57	-5,13	226,76
	23	-25,35	-4,95	200,34
	25	-25,10	-4,77	173,92
	27	-24,82	-4,58	147,49
IV	29	-24,51	-4,39	121,07
V	1	-24,17	-4,19	94,64
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 10d21h49m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Wznosi się po ekliptyce coraz wyżej ponad równik niebieski, w związku z czym dzień jest coraz dłuższy. W ciągu miesiąca dnia przybywa prawie o dwie godziny: w Warszawie 1 kwietnia Słońce wschodzi o 4^h11^m, zachodzi o 17^h10^m, a 30 kwietnia wschodzi o 3^h08^m, zachodzi o 17^h59^m. W kwietniu Słońce wstępuje w znak Byka.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli pod koniec kwietnia, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pierwsza kwadra 5^d12^h01^m, pełnia 13^d16^h40^m, ostatnia kwadra 21^d03^h28^m i nów 27^d19^h44^m. W apogeum Księżyc znajdzie się 9^d13^h16^m a w perygeum 25^d10^h34^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Merkury znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

Wenus można nadal odnaleźć nad ranem, nisko nad południowo-wschodnim horyzontem, jednak warunki jej obserwacji w ciągu miesiąca nadal pogarszają się i pod koniec kwietnia, na godzinę przed wschodem Słońca, będzie świecić na wysokości jedynie niecałe 4°.

Warunki widzialności Marsa w porównaniu z marcem praktycznie nie ulegają zmianie, jednak w związku z oddalaniem się od Ziemi nadal maleje jasność planety (do +1,5^m) i średnica jej tarczy (do 5'').

Przez całą noc w gwiazdozbiorze Wagi widoczny jest zbliżający się do opozycji Jowisz, świecący jako obiekt o jasności -2,5^m. Pod koniec kwietnia planeta osiąga największą w 2006 r. średnicę tarczy, przekraczającą 44''. Maksymalne rozmiary osiągają także tarcze księżyców galileuszowych: Io (1,1''), Europy (1,0''), Ganimedesa (1,6'') i Callisto (1,5''), co umożliwia ich dostrzeżenie już w teleskopie o średnicy lustra 15 cm przy powiększeniu 200×

Wieczorem nadal w gwiazdozbiorze Raka odnajdziemy Saturna świecącego z jasnością 0,1^m. Osiągający maksymalną wartość w 2006 r. kąt nachylenia płaszczyzny pierścieni planety do Ziemi (przy nadal dużej ich średnicy) ułatwi dostrzeżenie „Przerwy Cassiniego” między pierścieniem A i B nawet w teleskopach o średnicy obiektywu 10 cm.

Uran i Neptun nadal przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Poprawiają się nieco warunki porannej widzialności Plutona, który na początku świtu astronomicznego (ok. 2 godziny przed wschodem Słońca) wznosi się na wysokość ponad 20° nad południowym horyzontem.

W kwietniu w pobliżu opozycji nie znajduje się żadna jasna planetoida.

Meteory

W dniach od 16 do 25 kwietnia promieniują Lirydy (LYR), związane z kometą Thatchera obserwowaną w 1861 roku. W skład roju wchodzą białe, stosunkowo powolne meteory. W latach 1803 i 1922 obserwowane były deszcze meteorów z tego roju. Maksimum aktywności w tym roku spodziewane jest 22 kwietnia o godzinie 16^h30^m. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Lutni i ma współrzędne: α = 18^h04^m, δ = +34°. Warunki obserwacji w tym roku są bardzo dobre, gdyż w obserwacjach w pierwszej połowie nocy nie będzie przeszkadzał Księżyc po ostatniej kwadrze.

* * *

3^d

Gwiazda zmienna długookresowa RR Sgr (miryda) (19^h55,9^m, -29°11') osiąga maksimum jasności (6,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2004].

3^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

3^d21^h

Maksymalna libracja Księżyca (9,6°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).

3^d21^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl.3°.

5^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Sgr (miryda) (19^h16,7^m, -19°18') osiąga maksimum jasności (7,3^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2005].

5^d10^h

Saturn nieruchomy w rektascensji.

6^d20^h

Zakrycie brzegowe gwiazdy λ Cnc (5,9^m) przez ciemny brzeg Księżyca po pierwszej kwadrze, widoczne w pasie przechodzącym m.in. przez Bydgoszcz, Radom i Sandomierz (w granicach Polski: 20^h27^m — 20^h40^m). Na zachód od tej linii widoczne jako zakrycie gwiazdy przez ciemny brzeg Księżyca (Szczecin 20^h13^m — Krosno 20^h29^m).

6^d23^h05^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

7^d02^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl.3°.

7^d02^h52^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

8^d18^h

Merkury w maksymalnej elongacji zachodniej od Słońca w odległości 28°.

9^d

Rys. 3

Mapa gwiazdozbioru Wieloryba do obserwacji gwiazdy zmiennej ο Cet (Miry) (2^h19^m20,8^s, -2°58'37''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 6°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa ο Cet (Mira, miryda) (2^h19,3^m, -2°58') osiąga maksimum jasności (3,4^m).

11^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

11^d07^h

Minimalna libracja Księżyca (1,7°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

13^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Leo (miryda) (9^h47,6^m, +11°26') osiąga maksimum jasności (5,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2004].

15^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Aqr (miryda) (20^h49,9^m, -5°09') osiąga maksimum jasności (7,7^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2003].

15^d12^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl.5°.

16^d

Gwiazda zmienna długookresowa S CMi (miryda) (7^h32,7^m, +8°20') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2005].

17^d20^h27^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

18^d13^h

Złączenie Wenus z Uranem w odl.0,3°.

18^d16^h

Maksymalna libracja Księżyca (9,0°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).

19^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

20^d05^h25^m

Słońce wstępuje w znak Byka, jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 30°.

20^d22^h20^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

22^d13^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl.4°.

24^d03^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl.2°.

24^d15^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl.0,7°.

25^d10^h

Minimalna libracja Księżyca (0,4°) w kierunku Mare Crisium (zacienione).

25^d23^h06^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

26^d04^h

Rys. 4

Mapa gwiazdozbioru Łabędzia do obserwacji gwiazdy zmiennej U Cyg (20^h19^m36,6^s, +47°53'39''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 6°, północ u góry).

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl.3°.

27^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

28^d

Gwiazda zmienna długookresowa U Cyg (miryda) (20^h19,6^m, +47°53') osiąga maksimum jasności (7,2^m).

30^d23^h53^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

Rys. 5

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w kwietniu 2006 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo

 

Rys. 6

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w kwietniu 2006 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo