URANIA — Postępy Astronomii o n l i n e
Urania - Postępy Astronomii
Najnowszy numer Uranii-Postępów Astronomii
Linki sponsorowane:

Maj 2006

W roku 2006 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: całkowite 29 marca oraz obrączkowe 22 września. Pierwsze z wymienionych zaćmień będzie można obserwować z niedalekiej Turcji, z Polski widoczne będzie jako zaćmienie częściowe. Warto wspomnieć, że jest to najbliżej naszego kraju zachodzące całkowite zaćmienie Słońca do 2026 r.! Dojdzie także do dwóch, widocznych w Polsce, zaćmień Księżyca: półcieniowego 14 marca i częściowego 7 września.

W 2006 r. kilkakrotnie dojdzie do zakryć znanej gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 5 marca, 20 lipca, 12 września, 10 października, 6 listopada oraz 4 grudnia.

W 2006 roku do Słońca zbliży się 21 znanych komet, z których obserwacje jednej (73P/Schwassmann-Wachmann 3) będzie można wykonywać przez lornetki.

Data P [°] B0 [°] L0 [°]
V 1 -24.17 -4.19 94.64
3 -23.81 -3.99 68.21
5 -23.41 -3.78 41.77
7 -22.99 -3.57 15.33
9 -22.54 -3.35 348.89
11 -22.06 -3.13 322.44
13 -21.55 -2.91 295.99
15 -21.02 -2.69 269.54
17 -20.46 -2.46 243.09
19 -19.88 -2.23 216.64
21 -19.27 -2.00 190.18
23 -18.63 -1.76 163.72
25 -17.98 -1.53 137.26
27 -17.30 -1.29 110.80
29 -16.59 -1.05 84.34
V 31 -15.87 -0.81 57.87
Dane dla obserwatorów Słońca
(na 0h UT)

P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy

B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy

8d03h50m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Wznosi się po ekliptyce nadal coraz wyżej ponad równik niebieski, w związku z czym dzień jest coraz dłuższy i w ciągu miesiąca przybywa go o ponad godzinę: w Warszawie 1 maja Słońce wschodzi o 3h06m, zachodzi o 18h01m, a 31 maja wschodzi o 2h22m, zachodzi o 18h46m.

Księżyc

Bezksiężycowe noce wystąpią pod koniec maja, gdyż kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pierwsza kwadra 5d05h13m, pełnia 13d06h51m, ostatnia kwadra 20d09h20m oraz nów 27d05h26m. W apogeum Księżyc znajdzie się 7d06h45m a w perygeum 22d15h27m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Pod koniec maja, wieczorem, tuż nad północno-zachodnim horyzontem pojawia się Merkury i w ostatnim dniu miesiąca, w godzinę po zachodzie Słońca, świeci już z jasnością -1m na wysokości prawie 4°.

Nad ranem, tuż nad wschodnim horyzontem, można próbować odnaleźć Wenus, utrzymującą się przez cały maj na prawie stałej wysokości równej jedynie 3° (na początku świtu cywilnego). Powoduje to, że pomimo dużej jasności planety, równej -4m, jej obserwacja jest dosyć trudna.

Rys. 1 Rys. 1 Wenus i kometa 73P/Schwassmann-Wachmann nad wschodnim horyzontem (w Warszawie) w maju i czerwcu 2006 na początku świtu cywilnego (około godzinę przed wschodem Słońca).

Wieczorem, w gwiazdozbiorze Bliźniąt, można obserwować Marsa. Jasność planety wynosi zaledwie 1,6m, a przy średnicy jej tarczy mniejszej niż 5'', teleskopowa obserwacja jakichkolwiek szczegółów powierzchniowych jest praktycznie niemożliwa.

Jowisz widoczny jest przez całą noc w gwiazdozbiorze Wagi jako „gwiazda” -2,5m. Na początku miesiąca, w związku z przebywaniem w pobliżu opozycji, planeta osiąga największą w 2006 r. jasność -2,5m, przy średnicy tarczy 45'', co ułatwia teleskopowe obserwacje zmian zachodzących w układzie jej chmur oraz zjawisk w systemie księżyców galileuszowych.

Wieczorem, w gwiazdozbiorze Raka, zobaczymy Saturna świecącego z jasnością 0,3m.

Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Pluton widoczny jest całą noc w gwiazdozbiorze Węża, jednakże jego jasność wynosi jedynie 13,9m i do jego zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W maju możemy obserwować w pobliżu opozycji jasną planetoidę:

(1) Ceres, (jasność 8,8m). 1 V: 21h39,7m, -21°14'; 11 V: 21h49,4m, -21°05'; 21 V: 21h57,6m, -21°05'; 31 V: 22h04,2m, -21°16'.

Rys. 2 Rys. 2 Trasa komety 73P/Schwassmann-Wachmann na tle gwiazd w maju 2006 (zaznaczone gwiazdy do 6m).

W maju możliwa będzie także obserwacja komety krótkookresowej 73P/Schwassmann-Wachmann. Na początku miesiąca kometa widoczna będzie przez całą noc praktycznie w zenicie, jednakże do połowy maja obniży się ona na tyle, że widoczna będzie już tylko nad ranem, a w ostatnich dniach miesiąca zniknie za horyzontem. W dniu 12 maja kometa 73P przejdzie w odległości jedynie 12 mln km od Ziemi, osiągając jasność aż 6,5m, przez co stanie się ona widoczna nawet przez niewielkie lornetki. Niewielka odległość od Ziemi sprawi, że w okresie tym kometa będzie pokonywać aż 6° dziennie na sferze niebieskiej.

73P/Schwassmann-Wachmann: 1 V: 16h46,0m, +32°08', 8,0m; 11 V: 20h09,1m, +29°29', 6,6m; 21 V: 23h28,2m, +5°22', 7,0m.

Meteory

W dniach od 19 kwietnia do 28 maja promieniują meteory z roju eta Akwarydów (ETA), związanego z kometą Halley'a, we wstępującym węźle jej orbity (obserwowany był już w VII w. w Chinach). W roju tym obserwuje się jasne, szybkie meteory, pozostawiające bardzo długie ślady. Maksimum aktywności roju przypada w tym roku w dniu 6 maja o godzinie 6 UT. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Wodnika i ma współrzędne: α = 22,5h, δ = -1°. W porannych obserwacjach nie będzie już przeszkadzał Księżyc tuż po pierwszej kwadrze.

* * *

1d16h
Maksymalna libracja Księżyca (9,0°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).
2d09h
Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 3°.
3d22h49m
Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]
4d09h
Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 3°.
4d15h
Jowisz w opozycji do Słońca.
5d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.
8d14h
Minimalna libracja Księżyca (1,5°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).
8d22h40m
Gwiazda zmienna zaćmieniowa δ Lib osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 4,9m do 5,9m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2003].
10d
Rys. 3

Mapa gwiazdozbioru Herkulesa do obserwacji gwiazdy zmiennej T Her (18h09m06,2s, +31°01'16''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).
Gwiazda zmienna długookresowa T Her (miryda) (18h09,1m, +31°01') osiąga maksimum jasności (8,0m).
12d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.
12d12h
Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 5°.
12d20h16m
Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].
15d15h
Maksymalna libracja Księżyca (8,3°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).
18d20h
Merkury w koniunkcji dolnej ze Słońcem.
19d17h
Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 4°.
19d22h29m
Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].
20d00h31m
Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].
20d01h12m
Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]
21d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.
21d04h33m
Słońce wstępuje w znak Bliźniąt, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 60°.
21d13h
Złączenie Urana z Księżycem w odl. 1°.
22d14h
Neptun nieruchomy w rektascensji.
22d17h
Minimalna libracja Księżyca (0,6°) w kierunku Mare Fecunditatis (zacienione).
23d
Gwiazda zmienna długookresowa R Lyn (miryda) (7h01,3m, +55°20') osiąga maksimum jasności (7,9m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2005].
24d04h
Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 3°.
27d
Gwiazda zmienna długookresowa R Dra (miryda) (16h32,6m, +66°45') osiąga maksimum jasności (7,6m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2002].
27d
Gwiazda zmienna długookresowa U Cet (miryda) (2h33,7m, -13°09') osiąga maksimum jasności (7,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2006].
28d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.
28d02h
Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 2°.
29d04h
Maksymalna libracja Księżyca (8,4°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).
31d23h
Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 2°.
Rys. 4

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w maju 2006 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo
 
Rys. 5

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w maju 2006 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo
UWAGA:

Momenty wszystkich zjawisk podane są w czasie uniwersalnym UT (Greenwich).

Aby otrzymać datę w obowiązującym w maju w Polsce „czasie letnim”, należy dodać 2 godziny.

Momenty złączeń planet z Księżycem podane są dla współrzędnych Warszawy. Dla każdego złączenia podano momenty największego zbliżenia obiektów na niebie. Podane są wszystkie złączenia, nie tylko widoczne w Polsce.

Współrzędne równikowe podane są dla Epoki 2000.0.

Opr. Tomasz Ściężor
© „Urania — Postępy Astronomii”
webmaster: Marek Gołębiewski