Styczeń 2007

W roku 2007 wystąpią dwa częściowe zaćmienia Słońca, możliwe do obserwacji jedynie w obszarach podbiegunowych Ziemi. Dojdzie także do dwóch całkowitych zaćmień Księżyca, z których pierwsze (3 marca) widoczne będzie w Polsce wysoko na nocnym niebie.

W 2007 r. kilkakrotnie dojdzie do zakryć znanej gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 27 stycznia, 23 lutego, 7 sierpnia, 28 października oraz 21 grudnia. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 2 marca oraz 22 maja zakrycie Saturna, 18 czerwca zakrycie Wenus, natomiast 24 grudnia zakrycie Marsa.

W 2007 roku do Słońca zbliży się 30 znanych komet, jednak do obserwacji nawet najjaśniejszych z nich niezbędny będzie większy sprzęt amatorski.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
I	1	2,23	-2,98	98,74
	3	1,26	-3,21	72,40
	5	0,29	-3,44	46,06
	7	-0,67	-3,66	19,72
	9	-1,64	-3,88	353,38
	11	-2,59	-4,10	327,04
	13	-3,55	-4,31	300,71
	15	-4,49	-4,51	274,37
	17	-5,42	-4,71	248,04
	19	-6,35	-4,91	221,71
	21	-7,26	-5,09	195,37
	23	-8,16	-5,27	169,04
	25	-9,05	-5,45	142,71
	27	-9,91	-5,61	116,37
	29	-10,77	-5,77	90,04
I	31	-11,60	-5,92	63,71
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 8d11h56m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Ziemia w swym ruchu po orbicie okołosłonecznej znajdzie się najbliżej Słońca 3 stycznia o 20^h, a zatem Słońce będzie wtedy w perygeum w odległości około 147 mln km. Dni stają się coraz dłuższe. W Warszawie 1 stycznia Słońce wschodzi o 6^h45^m, zachodzi o 14^h34^m, a 31 stycznia wschodzi o 6^h19^m, zachodzi o 15^h20^m. W styczniu Słońce wstępuje w znak Wodnika.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w drugiej połowie stycznia, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pełnia 3^d13^h58^m, ostatnia kwadra 11^d12^h44^m, nów 19^d04^h00^m i pierwsza kwadra 25^d23^h01^m. W apogeum Księżyc znajdzie się w dniu 10 stycznia o 16^h24^m, natomiast w perygeum 22 stycznia o 12^h32^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Pod koniec stycznia można próbować zaobserwować Merkurego, wznoszącego się wieczorem coraz wyżej nad południowo-zachodnim horyzontem. W ostatnim dniu miesiąca, pod koniec zmierzchu cywilnego (tj. ok. godzinę po zachodzie Słońca) planetę, świecącą z jasnością -1^m, będzie można zobaczyć na wysokości ok. 6° nad horyzontem.

Niedaleko Merkurego możemy zobaczyć wznoszącą się coraz wyżej Wenus, świecącą jako „Gwiazda Wieczorna” z jasnością -4^m. O ile na początku stycznia w ok. godzinę po zachodzie Słońca można ją zaobserwować na wysokości jedynie 3° nad horyzontem, to pod koniec miesiąca wielkość ta wzrośnie do ok. 11°. Przez teleskop będzie można wtedy zobaczyć tarczę planety o średnicy 11'', w fazie zmniejszającej się po pełni.

Nad ranem można próbować odnaleźć Marsa, jednak nawet gdy w pierwszych dniach stycznia osiągnie on największą w styczniu wysokość nad horyzontem, to wyniesie ona jedynie 5° (na początku świtu cywilnego), co przy jasności planety równej zaledwie 1,5^m czyni jej obserwacje, a nawet dostrzeżenie na tle jaśniejącego nieba, praktycznie niemożliwymi.

Także nad ranem można zobaczyć Jowisza, którego wysokość nad horyzontem powoli rośnie, osiągając pod koniec miesiąca prawie 15° (ok. godzinę przed wschodem Słońca). W odnalezieniu planety może pomóc jej duża jasność, równa prawie -2^m.

Przez całą noc, w gwiazdozbiorze Lwa, widoczny jest zbliżający się do opozycji Saturn, jako „gwiazda” o jasności 0^m. Oczywiście główną „atrakcją” Saturna jest jego system pierścieni, którego główne składowe są widoczne nawet przez niewielkie teleskopy amatorskie — do dostrzeżenia „Szczeliny Cassiniego” wystarczy teleskop o średnicy lustra 10 cm przy powiększeniu 100×.

Na początku miesiąca można jeszcze wieczorem próbować odnaleźć Urana, świecącego w gwiazdozbiorze Wodnika z jasnością 5,9^m, jednak wysokość planety nad horyzontem z dnia na dzień szybko maleje i pod koniec stycznia jej obserwacja staje się praktycznie niemożliwa.

Neptun znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jego obserwacja jest niemożliwa.

Spośród planet karłowatych pod koniec stycznia możemy nad ranem próbować odnaleźć (134340) Plutona, będącego jednocześnie jednym z największych obiektów Pasa Kuipera (do niedawna zresztą uważanego za planetę). Na początku świtu astronomicznego (dwie godziny przed wschodem Słońca) znaleźlibyśmy go na wysokości zaledwie 8° nad południowo-wschodnim horyzontem, świecącego z jasnością 13,9^m, jednak przy tak niskim położeniu jego obserwacja jest przy tej jasności raczej niemożliwa.

W styczniu w pobliżu opozycji znajdują się jasne planetoidy:

(7) Iris, (jasność 8,2^m). 1 I: 3^h01,1^m, +18°21'; 11 I: 3^h08,4^m, +18°06'; 21 I: 3^h18,6^m, +18°07'; 31 I: 3^h31,2^m, +18°22'.

(20) Massalia, (jasność 8,5^m). 1 I: 9^h08,5^m, +15°09'; 11 I: 9^h02,5^m, +15°32'; 21 I: 8^h54,0^m, +16°06'; 31 I: 8^h44,1^m, +16°46'.

Meteory

W dniach od 1 do 5 stycznia promieniują Kwadrantydy (QUA). Maksimum aktywności spodziewane jest 4 stycznia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Smoka i ma współrzędne: α = 15^h18^m, δ = +49°. Nazwa roju pochodzi od nieistniejącego już na dzisiejszych mapach gwiazdozbioru Quadrans Muralis, umieszczonego w początkach XIX w. na granicy gwiazdozbiorów Smoka, Herkulesa i Wolarza. Obserwacje Kwadrantydów w tym roku praktycznie uniemożliwi Księżyc w pełni.

* * *

2^d18^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,0°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).

3^d20^h

Ziemia w peryhelium na swej okołosłonecznej orbicie w odl. 147 mln km od Słońca.

4^d16^h08^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

5^d19^h13^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

6^d18^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 0,4°.

7^d06^h

Merkury w koniunkcji górnej ze Słońcem.

8^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

9^d13^h

Minimalna libracja Księżyca (1,5°) w kierunku Mare Humboldtianum (zacienione).

9^d18^h07^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

11^d04^h01^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

11^d20^h23^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

12^d

Gwiazda zmienna długookresowa V Cas (miryda) (23^h11,6^m, -15°17') osiąga maksimum jasności (7,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2004].

13^d01^h

Złączenie Marsa z Plutonem w odl. 7°.

13^d23^h29^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

14^d19^h19^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

15^d

Rys. 4

Mapa gwiazdozbioru Wieloryba do obserwacji gwiazdy zmiennej U Cet (2^h33^m43,7^s, -13°08'54"). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa U Cet (miryda) (2^h33,7^m, -13°09') osiąga maksimum jasności (7,5^m).

15^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

15^d17^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 6°.

16^d07^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,7°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).

16^d20^h18^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

17^d00^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 5°.

18^d

Gwiazda zmienna długookresowa U Ori (miryda) (5^h55,9^m, +20°11') osiąga maksimum jasności (6,3^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2004].

19^d

Gwiazda zmienna długookresowa S Vir (miryda) (13^h33,0^m, -7°12') osiąga maksimum jasności (7,0^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2005].

19^d00^h37^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

19^d03^h

Złączenie Wenus z Neptunem w odl. 1°.

19^d20^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 2°.

19^d20^h31^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

20^d11^h07^m

Słońce wstępuje w znak Wodnika, jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 300°.

20^d16^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 3°.

20^d19^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 1°.

21^d21^h35^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

22^d05^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 0,5°.

22^d19^h

Minimalna libracja Księżyca (0,6°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

23^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Dra (miryda) (16^h32,6^m, +66°45') osiąga maksimum jasności (7,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2002].

23^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

24^d21^h43^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

26^d

Rys. 5

Mapa gwiazdozbioru Smoka do obserwacji gwiazdy zmiennej T Dra (17^h56^m21,9^s, +58°12'54''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa T Dra (miryda) (17^h56,4^m, +58°13') osiąga maksimum jasności (9,6^m).

26^d04^h51^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

26^d15^h

Złączenie Merkurego z Neptunem w odl. 1°.

26^d22^h

Zakrycie gwiazdy ε Ari (4,7^m) przez ciemny brzeg Księżyca po pierwszej kwadrze, widoczne w całej Polsce (Szczecin 22^h08^m — Krosno 22^h15^m).

27^d15^h

Zakrycie gromady otwartej Plejady przez ciemny brzeg Księżyca po pierwszej kwadrze, widoczne w całej Polsce. Dla gwiazdy 17 Tau = Electra (3,7^m): Szczecin 15^h25^m — Lublin 15^h38^m.

28^d16^h55^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

29^d13^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,3°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).

31^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

Rys. 6

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w styczniu 2007 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo

 

Rys. 7

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w styczniu 2007 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.