Marzec 2007

W roku 2007 wystąpią dwa częściowe zaćmienia Słońca, możliwe do obserwacji jedynie w obszarach podbiegunowych Ziemi. Dojdzie także do dwóch całkowitych zaćmień Księżyca, z których pierwsze (3 marca) widoczne będzie w Polsce wysoko na nocnym niebie.

W 2007 r. kilkakrotnie dojdzie do zakryć znanej gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 27 stycznia, 23 lutego, 7 sierpnia, 28 października oraz 21 grudnia. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 2 marca oraz 22 maja zakrycie Saturna, 18 czerwca zakrycie Wenus, natomiast 24 grudnia zakrycie Marsa.

W 2007 roku do Słońca zbliży się 30 znanych komet, jednak do obserwacji nawet najjaśniejszych z nich niezbędny będzie większy sprzęt amatorski.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
III	1	-21,43	-7,21	41,83
	3	-21,92	-7,23	15,48
	5	-22,40	-7,25	349,13
	7	-22,84	-7,25	322,78
	9	-23,26	-7,24	296,43
	11	-23,65	-7,23	270,08
	13	-24,02	-7,21	243,72
	15	-24,36	-7,18	217,36
	17	-24,68	-7,14	191,00
	19	-24,96	-7,09	164,64
	21	-25,22	-7,03	138,27
	23	-25,45	-6,96	111,91
	25	-25,65	-6,89	85,53
	27	-25,83	-6,81	59,16
	29	-25,98	-6,72	32,78
III	31	-26,10	-6,62	6,40
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 4d041h57m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W punkcie równonocy wiosennej znajdzie się w tym roku 21 marca o 0^h07^m. Punkt ten nosi historyczną nazwę „punktu Barana” (zaczyna się od niego zodiakalny znak Barana) i spełnia bardzo ważną rolę w astronomii: od niego mierzy się na niebie współrzędne kątowe: rektascensję i długość ekliptyczną. Chwilę, w której Słońce znajduje się w punkcie Barana, uważamy za początek wiosny astronomicznej.

W ciągu marca dnia przybywa równo o dwie godziny: w Warszawie 1 marca Słońce wschodzi o 5^h23^m, zachodzi o 16^h14^m, a 31 marca wschodzi o 4^h14^m, zachodzi o 17^h07^m. W marcu Słońce wstępuje w znak Barana.

W nocy z 3 na 4 marca wystąpi całkowite zaćmienie Księżyca, widoczne w Polsce, a 19 marca częściowe zaćmienie Słońca, w Polsce niewidoczne.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w drugiej połowie marca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pełnia 3^d23^h17^m, ostatnia kwadra 12^d03^h54^m, nów 19^d02^h43^m i pierwsza kwadra 25^d18^h16^m. W apogeum Księżyc znajdzie się 7 marca o 3^h38^m, a w perygeum 19 marca o 18^h39^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

W pierwszej połowie marca, nad ranem, bardzo nisko nad północno-wschodnim horyzontom moglibyśmy odnaleźć Merkurego, jednak jego maksymalna wysokość nad horyzontem, mierzona na początku świtu cywilnego (ok. godzinę przed wschodem Słońca) w dniu 9 marca, wyniesie jedynie 1,5°, co przy jasności +1^m czyni jego obserwacje praktycznie niemożliwymi.

Wieczorem, coraz wyżej nad północno-zachodnim horyzontem, można zaobserwować Wenus, świecącą z jasnością -4^m jako „Gwiazda Wieczorna”. Pod koniec marca jej wysokość nad horyzontem, mierzona ok. godzinę po zachodzie Słońca, wyniesie aż 25°. Przez teleskop możemy obserwować tarczę planety o średnicy 14'', w fazie zmniejszającej się po „pełni”.

Nad ranem, na początku świtu cywilnego, moglibyśmy bardzo nisko nad południowo-wschodnim horyzontem zobaczyć Marsa, jednak przy wysokości nieosiągającej nawet 4° i jasności zaledwie +1,2^m, jego obserwacja na tle porannej zorzy jest praktycznie niemożliwa.

W drugiej połowie nocy, w gwiazdozbiorze Wężownika, widoczny jest Jowisz, górujący na wysokości 15° nad horyzontem, jako obiekt o jasności -2,2^m. Przez teleskopy można obserwować zmiany w układzie chmur planety oraz zjawiska w układzie jej księżyców galileuszowych.

W pierwszej połowie nocy w gwiazdozbiorze Lwa odnajdziemy Saturna jako „gwiazdę” o jasności 0,2^m. Planeta oddala się już od lutowej opozycji, jednak średnica jej tarczy wynosi nadal aż 20'', co umożliwia obserwacje zmian w układzie chmur planety oraz strukturę jej pierścieni nawet przez niewielkie teleskopy amatorskie.

Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Planeta karłowata (134340) Pluton jest widoczna nad ranem w gwiazdozbiorze Węża, jednakże jej jasność wynosi jedynie 13,9^m i do zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W marcu w pobliżu opozycji znajduje się jasna planetoida:

(4) Vesta, (jasność 6,7^m). 2 III: 16^h25,4^m, -14°05'; 12 III: 16^h37,1^m, -14°15'; 22 III: 16^h46,6^m, -14°17', 1 IV: 16^h53,7^m, -14°14'.

Meteory

W dniach od 25 stycznia do 15 kwietnia promieniuje rozmyty ekliptyczny kompleks strumienia Wirginidów (VIR), przejawiający się poprzez kilka słabo wyróżniających się maksimów aktywności. Prawdopodobnie kompleks ten (a przynajmniej jego część) związany jest z kometą Gambarta obserwowaną w 1834 r. W skład strumienia wchodzą powolne, jasne żółto-pomarańczowe meteory i bolidy. Głównym składnikiem strumienia Wirginidów są alfa Wirginidy, których słabo wyróżnione maksimum aktywności przypada na 24 marca. Rozmyty radiant meteorów ma duży ruch własny, a w okresie maksimum leży w gwiazdozbiorze Panny i jego środek ma współrzędne: α = 13^h00^m, δ = -4°. W obserwacjach tego słabego roju w drugiej połowie nocy nie będzie w tym roku przeszkadzał zbliżający się do pierwszej kwadry Księżyc.

* * *

1^d18^h

Złączenie Merkurego z Neptunem w odl. 8°.

2^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Leo (miryda) (9^h47,6^m, +11°26') osiąga maksimum jasności (5,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2004].

2^d02^h

Zakrycie planety Saturn (0,2^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pełnią, na wysokości 26° nad horyzontem, widoczne w całej Polsce (Gdańsk 2^h25^m — Krosno 2^h34^m). Odkrycie planety przy jasnym brzegu Księżyca również będzie widoczne w całej Polsce (Gdańsk 3^h10^m — Krosno 3^h17^m).

2^d03^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 0,2°.

3^d

Rys. 2

Schemat całkowitego zaćmienia Księżyca w dniu 3 marca 2007 [wg F. Espenak, NASA/GSFC]

Całkowite zaćmienie Księżyca, widoczne w Europie, Afryce, zachodniej Azji, Grenlandii i na Atlantyku; w Ameryce Południowej i większej części Ameryki Północnej (poza Alaską) przy wschodzie Księżyca, oraz w pozostałej części Azji, zachodniej Australii i Oceanie Indyjskim przy zachodzie Księżyca. Przebieg zaćmienia: początek zaćmienia półcieniowego: 20^h16^m, początek zaćmienia częściowego: 21^h30^m, początek zaćmienia całkowitego: 22^h44^m, maksimum zaćmienia: 23^h21^m, koniec zaćmienia całkowitego: 23^h58^m, koniec zaćmienia częściowego: 1^h12^m, koniec zaćmienia półcieniowego: 2^h25^m. Zaćmienie widoczne w Polsce przy wysokości Księżyca nad horyzontem, w momencie maksimum, wynoszącej 44°.

3^d02^h03^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

4^d

Gwiazda zmienna długookresowa RR Sgr (miryda) (19^h55,9^m, -29°11') osiąga maksimum jasności (6,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2004].

4^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

5^d01^h

Minimalna libracja Księżyca (1,8°) w kierunku Mare Humboldtianum (zacienione).

5^d19^h55^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

6^d00^h

Uran w koniunkcji ze Słońcem.

7^d10^h

Merkury nieruchomy w rektascensji.

8^d19^h56^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

8^d20^h19^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

10^d

Gwiazda zmienna długookresowa V CrB (miryda) (15^h49,5^m, +39°34') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

11^d01^h05^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa 1143 Cyg osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

11^d21^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 7°.

12^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

12^d21^h

Maksymalna libracja Księżyca (10,0°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).

13^d21^h08^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

16^d

Gwiazda zmienna długookresowa ο Cet (miryda) (2^h19,3^m, -2°58') osiąga maksimum jasności (3,4^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2006].

16^d02^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 3°.

16^d16^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 2°.

17^d04^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 2°.

18^d06^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 0,3°.

18^d22^h20^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

19^d

Rys. 3

Schemat częściowego zaćmienia Słońca w dniu 19 marca 2007 [wg F. Espenak, NASA/GSFC]

Częściowe zaćmienie Słońca. Cień Księżyca przechodzi nad północnymi obszarami biegunowymi Ziemi. Zaćmienie będzie widoczne w środkowej i wschodniej Azji oraz w zachodniej Alasce. Zaćmienie rozpocznie się na Półwyspie Indyjskim o 0^h38^m, natomiast zakończy się na Alasce o 4^h25^m. Faza maksymalna równa 0,874 nastąpi o 2^h32^m i będzie widoczna w północno-zachodniej Azji, w punkcie o współrzędnych: φ = 61°03' N, λ = 55°25' E. W Polsce zaćmienie niewidoczne.

19^d00^h42^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

19^d06^h

Minimalna libracja Księżyca (2,2°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

20^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

21^d00^h07^m

Słońce wstępuje w znak Barana, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 0°; mamy początek wiosny astronomicznej i zrównanie dnia z nocą.

21^d11^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 3°.

21^d22^h18^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

22^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Vir (miryda) (12^h38,5^m, +6°59') osiąga maksimum jasności (6,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2003].

22^d02^h

Merkury w maksymalnej elongacji zachodniej od Słońca w odległości 28°.

24^d01^h28^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

25^d09^h

Maksymalna libracja Księżyca (9,8°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).

25^d17^h

Złączenie Marsa z Neptunem w odl. 0,9°.

26^d

Gwiazda zmienna długookresowa S CMi (miryda) (7^h32,7^m, +8°20') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2005].

28^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

30^d03^h

Zakrycie gwiazdy Regulus (α Leo) (+1,4^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pełnią, widoczne przy zachodzie Księżyca w północnej i zachodniej Polsce (Gdańsk 3^h20^m — Wrocław 3^h26^m).

31^d19^h00^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

Rys. 4

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w marcu 2007 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo

 

Rys. 5

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w marcu 2007 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.