Maj 2007

W roku 2007 wystąpią dwa częściowe zaćmienia Słońca, możliwe do obserwacji jedynie w obszarach podbiegunowych Ziemi. Dojdzie także do dwóch całkowitych zaćmień Księżyca, z których pierwsze (3 marca) widoczne będzie w Polsce wysoko na nocnym niebie.

W 2007 r. kilkakrotnie dojdzie do zakryć znanej gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 27 stycznia, 23 lutego, 7 sierpnia, 28 października oraz 21 grudnia. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 2 marca oraz 22 maja zakrycie Saturna, 18 czerwca zakrycie Wenus, natomiast 24 grudnia zakrycie Marsa.

W 2007 roku do Słońca zbliży się 30 znanych komet, jednak do obserwacji nawet najjaśniejszych z nich niezbędny będzie większy sprzęt amatorski.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
V	1	-24,21	-4,21	317,08
	3	-23,85	-4,01	290,65
	5	-23,46	-3,81	264,21
	7	-23,04	-3,59	237,77
	9	-22,59	-3,38	211,33
	11	-22,12	-3,16	184,89
	13	-21,61	-2,94	158,44
	15	-21,09	-2,72	131,99
	17	-20,53	-2,49	105,54
	19	-19,95	-2,26	79,09
	21	-19,34	-2,03	52,63
	23	-18,71	-1,79	26,18
	25	-18,05	-1,56	359,72
	27	-17,38	-1,32	333,25
	29	-16,68	-1,08	306,79
V	31	-15,96	-0,84	280,32
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 24d23h30m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Wznosi się po ekliptyce nadal coraz wyżej ponad równik niebieski, w związku z czym dzień jest coraz dłuższy i w ciągu miesiąca przybywa go o ponad godzinę: w Warszawie 1 maja Słońce wschodzi o 3^h07^m, zachodzi o 18^h01^m, a 31 maja wschodzi o 2^h22^m, zachodzi o 18^h46^m.

W maju Słońce wstępuje w znak Bliźniąt.

Księżyc

Bezksiężycowe noce wystąpią w połowie maja, gdyż kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pełnia 2^d10^h10^m, ostatnia kwadra 10^d04^h27^m, nów 16^d19^h27^m i pierwsza kwadra 23^d21^h03^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 15^d15^h05^m a w apogeum 22^d22^h01^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Pod koniec maja, wieczorem, nisko nad północno-zachodnim horyzontem można dostrzec Merkurego, który w godzinę po zachodzie Słońca wznosi się na wysokość ponad 9°, świecąc z jasnością 0,1^m. Przez teleskop można zobaczyć tarczę planety o średnicy 7'', w fazie zbliżonej do kwadry.

Wieczorem, godzinę po zachodzie Słońca, można odnaleźć Wenus świecącą z jasnością -4,1^m, utrzymującą się przez cały miesiąc na prawie stałej wysokości 25° nad zachodnim horyzontem. Przez teleskop można dostrzec tarczę planety o średnicy 18'', w fazie zmniejszającej się do kwadry.

Nad ranem, na początku świtu cywilnego, zaledwie 8° nad wschodnim horyzontem można próbować dostrzec Marsa, jednak przy jasności wynoszącej zaledwie +1^m będzie to trudne. Przy średnicy tarczy planety niewiele przekraczającej 5'', teleskopowa obserwacja jakichkolwiek szczegółów powierzchniowych jest praktycznie niemożliwa.

Jowisz widoczny jest w drugiej połowie nocy w gwiazdozbiorze Wężownika jako „gwiazda” o jasności -2,6^m. Planeta zbliża się do opozycji, toteż średnica jej tarczy wzrasta pod koniec maja do 45'', co ułatwia teleskopowe obserwacje zmian zachodzących w układzie jej chmur oraz zjawisk w systemie księżyców galileuszowych.

Wieczorem, w gwiazdozbiorze Lwa, zobaczymy Saturna świecącego z jasnością 0,3^m.

Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Planeta karłowata (134340) Pluton widoczna jest nad ranem w gwiazdozbiorze Węża, jednakże jej jasność wynosi jedynie 13,9^m i do jej zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W maju możemy obserwować w pobliżu opozycji jasną planetoidę:

(4) Vesta, (jasność 5,4^m). 1 V: 16^h56,3^m, -13°53'; 11 V: 16^h50,6^m, -13°50'; 21 V: 16^h42,3^m, -13°53'; 31 V: 16^h32,4^m, -14°04'.

Meteory

W dniach od 19 kwietnia do 28 maja promieniują meteory z roju eta Akwarydów (ETA), związanego z kometą Halley'a, we wstępującym węźle jej orbity (obserwowany był już w VII w. w Chinach). W roju tym obserwuje się jasne, szybkie meteory, pozostawiające bardzo długie ślady. Maksimum aktywności roju przypada w tym roku w dniu 6 maja o godzinie 12 UT. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Wodnika i ma współrzędne: α = 22,5^h, δ = -1°. W obserwacjach meteorów będzie przeszkadzał Księżyc po pełni.

* * *

2^d

Rys. 3

Mapa gwiazdozbioru Kruka do obserwacji gwiazdy zmiennej R Crv (12^h19^m37,9^s, -19°15'22''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Crv (miryda) (12^h19,6^m, -19°15') osiąga maksimum jasności (7,5^m).

3^d04^h

Merkury w koniunkcji górnej ze Słońcem.

3^d20^h37^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

5^d12^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 6°.

6^d22^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,8°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).

7^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

10^d11^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 2°.

11^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Psc (miryda) (1^h30,7^m, +2°52') osiąga maksimum jasności (8,2^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2006].

12^d07^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 0,4°.

12^d23^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 3°.

13^d20^h26^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

14^d01^h

Minimalna libracja Księżyca (4,4°) w kierunku krateru Schickard (oświetlony).

15^d

Gwiazda zmienna długookresowa R And (miryda) (0^h24,0^m, +38°35') osiąga maksimum jasności (7,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2004].

15^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

17^d

Gwiazda zmienna długookresowa RU Her (miryda) (16^h10,2^m, +25°04') osiąga maksimum jasności (8,0^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2008].

18^d00^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 2°.

19^d23^h00^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

20^d01^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 1°.

20^d03^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,8°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).

20^d21^h

Zakrycie gwiazdy κ Gem (3,6^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pierwszą kwadrą, na wysokości 18° nad horyzontem, widoczne w całej Polsce (Gdańsk 21^h04^m — Krosno 21^h09^m).

21^d00^h40^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

21^d10^h13^m

Słońce wstępuje w znak Bliźniąt, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 60°.

22^d19^h

Zakrycie planety Saturn (0,5^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pierwszą kwadrą, na wysokości 37° nad horyzontem, widoczne w całej Polsce (Szczecin 19^h17^m — Krosno 19^h29^m). Odkrycie planety przy jasnym brzegu Księżyca również widoczne będzie w całej Polsce (Gdańsk 20^h24^m — Krosno 20^h34^m).

23^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

25^d

Gwiazda zmienna długookresowa RS Vir (miryda) (14^h27,3^m, +4°41') osiąga maksimum jasności (8,1^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2008].

25^d03^h

Neptun nieruchomy w rektascensji.

26^d18^h

Minimalna libracja Księżyca (3,7°) w kierunku Mare Humboldtianum (oświetlone).

29^d

Gwiazda zmienna długookresowa V Peg (miryda) (22^h01,0^m, +6°07') osiąga maksimum jasności (8,7^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2005].

31^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

Rys. 4

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w maju 2007 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo

 

Rys. 5

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w maju 2007 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.