Luty 2008

W roku 2008 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: obrączkowe, widoczne 7 lutego z południowych obszarów podbiegunowych Ziemi, oraz całkowite, widoczne 1 sierpnia w Azji. Drugie z wymienionych zaćmień widoczne będzie w Polsce jako częściowe. Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: całkowitego 21 lutego i częściowego 16 sierpnia. Obydwa te zaćmienia będzie można obserwować w Polsce.

W 2008 roku kilkakrotnie dojdzie do zakryć gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 12 marca, 23 sierpnia, 20 września oraz 12 listopada. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 10 maja zakrycie Marsa i 1 grudnia zakrycie Wenus.

W 2008 roku do Słońca zbliży się 40 znanych komet, z których dwie będzie można być może obserwować nawet przez większe lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
II	1	-11,92	-5,98	272,98
	3	-12,73	-6,12	246,64
	5	-13,52	-6,25	220,31
	7	-14,30	-6,38	193,98
	9	-15,05	-6,50	167,65
	11	-15,78	-6,61	141,31
	13	-16,50	-6,71	114,98
	15	-17,19	-6,80	88,65
	17	-17,85	-6,89	62,31
	19	-18,50	-6,96	35,97
	21	-19,12	-7,03	9,63
	23	-19,72	-7,09	343,29
	25	-20,29	-7,14	316,95
	27	-20,84	-7,18	290,61
	29	-21,36	-7,21	264,27
III	2	-21,86	-7,23	237,92
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 21d17h33m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Dni stają się coraz dłuższe. Słońce wędruje po części ekliptyki położonej pod płaszczyzną równika niebieskiego, ale jego deklinacja wzrasta w ciągu miesiąca od -17° do -8°, w związku z czym dnia przybywa prawie o dwie godziny: w Warszawie 1 lutego Słońce wschodzi o 6^h18^m, zachodzi o 15^h22^m, a 29 lutego wschodzi o 5^h24^m, zachodzi o 16^h14^m. W lutym Słońce wstępuje w znak Ryb.

7 lutego wystąpi obrączkowe zaćmienie Słońca, niewidoczne w Polsce, natomiast 21 lutego całkowite zaćmienie Księżyca, widoczne w Polsce.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli na początku lutego, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: nów 7^d03^h44^m, pierwsza kwadra 14^d03^h34^m, pełnia 21^d03^h30^m i ostatnia kwadra 29^d02^h18^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 14^d00^h56^m, a w apogeum 28^d01^h25^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

W drugiej połowie miesiąca, nad ranem, bardzo nisko nad południowo-wschodnim horyzontem teoretycznie można zaobserwować Merkurego, jednak 28 lutego, na początku świtu cywilnego, wzniesie się on na maksymalną wysokość jedynie niecałe 3°, co w praktyce czyni nawet jego dostrzeżenie w blasku zorzy porannej, niemożliwym, pomimo jasności równej 0,2^m.

Z pewnością łatwiej będzie dostrzec świecącą niedaleko Merkurego, z jasnością aż -4^m, planetę Wenus. W ciągu miesiąca warunki jej widzialności szybko się jednak pogarszają i pod koniec lutego obserwacja Wenus staje się niemożliwa.

Warunki widzialności Marsa w porównaniu do stycznia praktycznie się nie zmieniają, jednak w związku ze stale zwiększającą się odległością od Ziemi średnica jego tarczy maleje w ciągu miesiąca od 12'' do 9'' przy jasności spadającej od -0,6^m do +0,2^m.

Warunki obserwacji Jowisza w porównaniu ze styczniem nieznacznie się poprawiają, pod koniec lutego możemy go już znaleźć, godzinę przed wschodem Słońca, na wysokości ponad 9° nad południowo-wschodnim horyzontem, świecącego z jasnością -2^m.

Przez całą noc możemy obserwować Saturna, który pod koniec miesiąca znajdzie się w opozycji do Słońca. W związku z tym tarcza planety osiągnie największą w 2008 r. wielkość, wynoszącą ponad 20'', co ułatwi obserwacje nie tylko struktury chmur w jej atmosferze, lecz także szczegółów systemu pierścieni. Ułatwiona będzie również obserwacja księżyców Saturna. Już przez lornetkę dostrzeżemy Tytana (8,1^m), teleskop o średnicy 10 cm umożliwi zobaczenie Tethys (10,0^m), Dione (10,2^m), Rheę (9,5^m) i Iapetusa (od 10,1^m w maksymalnej elongacji zachodniej do 12,1^m w maksymalnej elongacji wschodniej), natomiast teleskop o średnicy 25 cm pozwoli powiększyć naszą „kolekcję” o Mimasa (12,7^m) i Enceladusa (11,5^m).

Uran i Neptun znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Pod koniec lutego możemy nad ranem próbować odnaleźć planetę karłowatą (134340) Pluton, jednak niezbędny jest do tego teleskop o średnicy lustra przynajmniej 25 cm. Na początku świtu astronomicznego (dwie godziny przed wschodem Słońca) znajdziemy go wtedy na wysokości 13° nad południowo-wschodnim horyzontem, świecącego w gwiazdozbiorze Węża z jasnością 13,9^m:

17 II: 18^h02,5^m, -17°09'; 25 II: 18^h03,2^m, -17°08'; 4 III: 18^h03,8^m, -17°07'.

W lutym w pobliżu opozycji nie znajduje się żadna jasna planetoida.

Meteory

W dniach od 15 lutego do 10 marca promieniują, należące do kompleksu Virginid, δ Leonidy (DLE). Maksimum aktywności tego mało aktywnego roju przypada 25 lutego. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Lwa i ma współrzędne: α = 7^h00^m, δ = +16°. Warunki obserwacji w tym roku są bardzo złe, gdyż obserwacjom meteorów przeszkadzał będzie świecący niedaleko radiantu Księżyc po pełni.

* * *

1^d12^h

Złączenie Wenus z Jowiszem w odl. 0,6°.

1^d16^h

Maksymalna libracja Księżyca (6,9°) w kierunku krateru Plato (oświetlony).

1^d22^h

Złączenie Merkurego z Neptunem w odl. 3°.

2^d

Gwiazda zmienna długookresowa U Ori (miryda) (5^h55,9^m, +20°11') osiąga maksimum jasności (6,3^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2004].

2^d

Gwiazda zmienna długookresowa RR Sgr (miryda) (19^h55,9^m, -29°11') osiąga maksimum jasności (6,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2004].

2^d21^h53^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

3^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

4^d

Gwiazda zmienna długookresowa ο Cet (Mira) (2^h19,3^m, -2°58') osiąga maksimum jasności (3,4^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2006].

4^d06^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 5°.

4^d16^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 5°.

4^d23^h14^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

6^d18^h

Merkury w koniunkcji dolnej ze Słońcem.

6^d21^h46^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

7^d

Rys. 4

Schemat obrączkowego zaćmienia Słońca w dniu 7 lutego 2008 [wg F. Espenak, NASA/GSFC].

Obrączkowe zaćmienie Słońca. Pas fazy obrączkowej przechodzi przez Antarktydę oraz przez południowy Pacyfik. Faza maksymalna równa 0,965 nastąpi o godzinie 3^h55^m w punkcie o współrzędnych φ = 68 S, λ = 151 W. Maksymalny czas trwania fazy obrączkowej dla obserwatora na Ziemi będzie wynosił 2^m12^s. Częściowe fazy zaćmienia będą widoczne na całej Antarktydzie, Nowej Zelandii, południowo-wschodniej Australii oraz w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. W Polsce zaćmienie niewidoczne.

7^d02^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 5°.

7^d12^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 1°.

7^d22^h33^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

8^d16^h

Minimalna libracja Księżyca (4,8°) w kierunku Mare Orientale (zacienione).

9^d02^h39^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

9^d07^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 1,5°.

10^d19^h22^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

10^d20^h

Neptun w koniunkcji ze Słońcem.

11^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

14^d10^h

Maksymalna libracja Księżyca (6,8°) w kierunku krateru Maurolycus (oświetlony).

16^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Her (miryda) (18^h09,1^m, +31°01') osiąga maksimum jasności (8,0^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2006].

16^d08^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 0,7°.

17^d17^h44^m

Rys. 5

Mapa gwiazdozbioru Orła do obserwacji gwiazdy zmiennej η Aql (19^h52^m28.4^s, +1°00'20''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 24°, północ u góry).

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m).

18^d16^h

Merkury nieruchomy w rektascensji.

19^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

19^d06^h51^m

Słońce wstępuje w znak Ryb, jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 330°.

20^d11^h

Minimalna libracja Księżyca (4,7°) w kierunku Mare Fecunditatis (oświetlone).

21^d

Rys. 6

Schemat całkowitego zaćmienia Księżyca w dniu 21 lutego 2008 [wg F. Espenak, NASA/GSFC].

Całkowite zaćmienie Księżyca, widoczne w Ameryce Południowej, centralnej i wschodniej części Ameryki Północnej, na Grenlandii, w zachodniej części Afryki, w Europie zachodniej i północnej oraz na Atlantyku; w zachodniej części Ameryki oraz na wschodnim Pacyfiku przy wschodzie Księżyca, oraz w pozostałej części Afryki i Europy, w środkowej Azji i w zachodniej części Oceanu Indyjskiego przy zachodzie Księżyca. Przebieg zaćmienia: początek zaćmienia półcieniowego: 0^h35^m, początek zaćmienia częściowego: 1^h43^m, początek zaćmienia całkowitego: 3^h01^m, maksimum zaćmienia: 3^h26^m, koniec zaćmienia całkowitego: 3^h52^m, koniec zaćmienia częściowego: 5^h09^m, koniec zaćmienia półcieniowego: 6^h17^m. Zaćmienie widoczne w Polsce przy wysokości Księżyca nad horyzontem, w momencie maksimum, wynoszącej 20°. Koniec zaćmienia półcieniowego wystąpi już po zachodzie Księżyca w Polsce.

21^d10^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 3°.

22^d19^h24^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

23^d00^h08^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

24^d09^h

Saturn w opozycji do Słońca.

24^d21^h58^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

25^d

Gwiazda zmienna długookresowa V CrB (miryda) (15^h49,5^m, +39°34') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

27^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

27^d09^h

Złączenie Merkurego z Wenus w odl. 1°.

27^d20^h36^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

29^d

Gwiazda zmienna długookresowa S CMi (miryda) (7^h32,7^m, +8°20') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2005].

29^d22^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,0°) w kierunku krateru Plato (oświetlony).

Rys. 7

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w lutym 2008 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.