Marzec 2008

W roku 2008 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: obrączkowe, widoczne 7 lutego z południowych obszarów podbiegunowych Ziemi, oraz całkowite, widoczne 1 sierpnia w Azji. Drugie z wymienionych zaćmień widoczne będzie w Polsce jako częściowe. Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: całkowitego 21 lutego i częściowego 16 sierpnia. Obydwa te zaćmienia będzie można obserwować w Polsce.

W 2008 roku kilkakrotnie dojdzie do zakryć gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 12 marca, 23 sierpnia, 20 września oraz 12 listopada. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 10 maja zakrycie Marsa i 1 grudnia zakrycie Wenus.

W 2008 roku do Słońca zbliży się 40 znanych komet, z których dwie będzie można być może obserwować nawet przez większe lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
III	1	-21,62	-7,22	251,09
	3	-22,10	-7,24	224,75
	5	-22,57	-7,25	198,40
	7	-23,00	-7,25	172,05
	9	-23,41	-7,24	145,70
	11	-23,80	-7,22	119,34
	13	-24,15	-7,20	92,99
	15	-24,48	-7,16	66,63
	17	-24,79	-7,12	40,27
	19	-25,06	-7,07	13,90
	21	-25,31	-7,01	347,53
	23	-25,53	-6,94	321,16
	25	-25,72	-6,86	294,79
	27	-25,89	-6,77	268,41
	29	-26,02	-6,68	242,03
III	31	-26,13	-6,58	215,65
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 20d01h19m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W punkcie równonocy wiosennej znajdzie się w tym roku 20 marca o 5^h48^m. Punkt ten nosi historyczną nazwę „punktu Barana” (zaczyna się od niego zodiakalny znak Barana) i spełnia bardzo ważną rolę w astronomii: od niego mierzy się na niebie współrzędne kątowe: rektascensję i długość ekliptyczną. Chwilę, w której Słońce znajduje się w punkcie Barana, uważamy za początek wiosny astronomicznej.

W ciągu marca dnia przybywa równo o dwie godziny: w Warszawie 1 marca Słońce wschodzi o 5^h22^m, zachodzi o 16^h16^m, a 31 marca wschodzi o 4^h12^m, zachodzi o 17^h09^m. W marcu Słońce wstępuje w znak Barana.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli na początku marca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: nów 7^d17^h14^m, pierwsza kwadra 14^d10^h46^m, pełnia 21^d18^h40^m i ostatnia kwadra 29^d21^h47^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 10 marca o 21^h42^m, a w apogeum 26 marca o 20^h12^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Merkury i Wenus znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

W pierwszej połowie nocy można zobaczyć Marsa, świecącego w gwiazdozbiorze Bliźniąt. W związku ze zwiększająca się odległością planety od Ziemi, jej jasność w ciągu miesiąca spada od 0,3^m do 0,8^m. Zmniejsza się także średnica tarczy Marsa, od 9'' na początku marca do zaledwie 7'' pod koniec miesiąca, co znacznie utrudnia teleskopowe obserwacje szczegółów powierzchniowych planety, jednak wystarcza do dostrzeżenia fazy, osiągającej w drugiej połowie marca wartość maksymalną w 2008 r.

Nad ranem, nisko nad południowo-wschodnim horyzontem, można próbować dostrzec Jowisza, świecącego z jasnością -2,0^m w gwiazdozbiorze Strzelca, na praktycznie stałej wysokości 10°. Przez teleskopy można obserwować zmiany w układzie chmur planety oraz zjawiska w układzie jej księżyców galileuszowych.

Przez całą noc w gwiazdozbiorze Lwa odnajdziemy Saturna jako „gwiazdę” o jasności 0,3^m. Planeta oddala się już od lutowej opozycji, jednak średnica jej tarczy wynosi nadal aż 20'', co umożliwia obserwacje zmian w układzie chmur planety oraz strukturę jej pierścieni nawet przez niewielkie teleskopy amatorskie.

Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Planeta karłowata (134340) Pluton widoczna jest nad ranem w gwiazdozbiorze Węża, jednakże jej jasność wynosi jedynie 14,0^m i do jej zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W marcu w pobliżu opozycji nie znajduje się żadna jasna planetoida.

Meteory

W dniach od 25 stycznia do 15 kwietnia promieniuje rozmyty ekliptyczny kompleks strumienia Wirginid (VIR), przejawiający się poprzez kilka słabo wyróżniających się maksimów aktywności. Prawdopodobnie kompleks ten (a przynajmniej jego część) związany jest z kometą Gambarta obserwowaną w 1834 roku. W skład strumienia wchodzą powolne, jasne żółto-pomarańczowe meteory i bolidy. Głównym składnikiem strumienia Wirginid są alfa Wirginidy, których słabo wyróżnione maksimum aktywności przypada na 24 marca. Rozmyty radiant meteorów ma duży ruch własny, a w okresie maksimum leży w gwiazdozbiorze Panny i jego środek ma współrzędne: α = 13^h00^m, δ = -4°. W obserwacjach tego słabego roju w okresie maksimum będzie w tym roku przeszkadzał Księżyc w pobliżu pełni.

* * *

1^d21^h05^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

3^d00^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 4°.

3^d02^h12^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

3^d11^h

Merkury w maksymalnej elongacji zachodniej od Słońca w odległości 27°.

3^d21^h48^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

4^d17^h43^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

5^d16^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 0,6°.

5^d20^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 0,2°.

5^d22^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 0,8°.

6^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

6^d19^h30^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

7^d20^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 2°.

8^d00^h

Złączenie Wenus z Neptunem w odl. 0,6°.

8^d02^h

Minimalna libracja Księżyca (5,3°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

8^d20^h51^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

8^d23^h00^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

9^d05^h

Uran w koniunkcji ze Słońcem.

9^d07^h

Złączenie Merkurego z Neptunem w odl. 1°.

9^d17^h35^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

10^d02^h31^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

11^d

Rys. 2

Mapa gwiazdozbioru Trójkąta do obserwacji gwiazdy zmiennej R Tri (2^h37^m02,3^s, +34°15'51''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 24°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Tri (miryda) (2^h37,0^m, +34°16') osiąga maksimum jasności (6,2^m).

12^d18^h

Zakrycie gwiazdy 19 Tau (Taygeta w gromadzie otwartej Plejady; 4,3^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pierwszą kwadrą, na wysokości 48° nad horyzontem, widoczne w północnej Polsce (Gdańsk 18^h03^m — Grudziądz 18^h08^m). W pasie przechodzącym przez Płock (18^h20^m) i Warszawę (18^h22^m) zakrycie widoczne jako brzegowe.
   W chwilę później zakrycie gwiazdy 21 Tau (Asterope) w gromadzie otwartej Plejady; 5,8^m), widoczne w całej Polsce (Szczecin 18^h14^m — Krosno 18^h33^m).

13^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

13^d13^h

Maksymalna libracja Księżyca (6,9°) w kierunku krateru Maurolycus (oświetlony).

15^d04^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 0,7°.

17^d00^h17^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

19^d12^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 3°.

19^d14^h

Minimalna libracja Księżyca (5,0°) w kierunku Mare Crisium (oświetlone).

20^d05^h48^m

Słońce wstępuje w znak Barana, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 0°; mamy początek wiosny astronomicznej i zrównanie dnia z nocą.

20^d20^h06^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

21^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Aql (miryda) (19^h06,4^m, +8°14') osiąga maksimum jasności (6,1^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2004].

21^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Crv (miryda) (12^h19,6^m, -19°15') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2007].

21^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

22^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Dra (miryda) (17^h56,4^m, +58°13') osiąga maksimum jasności (9,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2006].

22^d01^h03^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

24^d14^h

Złączenie Merkurego z Wenus w odl. 1°.

27^d02^h00^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa 1143 Cyg osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

27^d20^h

Złączenie Merkurego z Uranem w odl. 2°.

29^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

29^d23^h

Złączenie Wenus z Uranem w odl. 0,7°.

30^d00^h50^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

30^d18^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 4°.

31^d

Gwiazda zmienna długookresowa V Peg (miryda) (22^h01,0^m, +6°07') osiąga maksimum jasności (8,7^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2005].

31^d17^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,1°) w kierunku Oceanus Procellarum (oświetlony).

31^d19^h09^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

Rys. 3

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w marcu 2008 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo.

 

Rys. 4

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w marcu 2008 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.