Maj 2008

W roku 2008 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: obrączkowe, widoczne 7 lutego z południowych obszarów podbiegunowych Ziemi, oraz całkowite, widoczne 1 sierpnia w Azji. Drugie z wymienionych zaćmień widoczne będzie w Polsce jako częściowe. Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: całkowitego 21 lutego i częściowego 16 sierpnia. Obydwa te zaćmienia będzie można obserwować w Polsce.

W 2008 roku kilkakrotnie dojdzie do zakryć gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 12 marca, 23 sierpnia, 20 września oraz 12 listopada. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 10 maja zakrycie Marsa i 1 grudnia zakrycie Wenus.

W 2008 roku do Słońca zbliży się 40 znanych komet, z których dwie będzie można być może obserwować nawet przez większe lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
V	1	-24,08	-4,14	166,32
	3	-23,70	-3,94	139,88
	5	-23,30	-3,73	113,44
	7	-22,87	-3,51	87,01
	9	-22,41	-3,30	60,56
	11	-21,93	-3,08	34,12
	13	-21,41	-2,86	7,67
	15	-20,88	-2,63	341,22
	17	-20,31	-2,40	314,77
	19	-19,72	-2,17	288,31
	21	-19,10	-1,94	261,85
	23	-18,46	-1,71	235,39
	25	-17,80	-1,47	208,93
	27	-17,11	-1,23	182,47
	29	-16,41	-0,99	156,00
V	31	-15,68	-0,75	129,54
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 13d13h55m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Wznosi się po ekliptyce nadal coraz wyżej ponad równik niebieski, w związku z czym dzień jest coraz dłuższy i w ciągu miesiąca przybywa go o ponad godzinę: w Warszawie 1 maja Słońce wschodzi o 3^h05^m, zachodzi o 18^h02^m, a 31 maja wschodzi o 2^h21^m, zachodzi o 18^h47^m.

W maju Słońce wstępuje w znak Bliźniąt.

Księżyc

Bezksiężycowe noce wystąpią na początku maja, gdyż kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: nów 5^d12^h18^m, pierwsza kwadra 12^d03^h47^m, pełnia 20^d02^h11^m i ostatnia kwadra 28^d02^h57^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 6^d03^h19^m a w apogeum 20^d14^h28^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Przez cały miesiąc, wieczorem, nisko nad północno-zachodnim horyzontem można dostrzec Merkurego, który 11 maja, w godzinę po zachodzie Słońca, wzniesie się na wysokość aż 11°, świecąc wtedy z jasnością +0,1^m. Przez teleskop można zobaczyć tarczę planety o średnicy 8'', w fazie zmniejszającej się po kwadrze.

Wenus znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczna.

Wieczorem, wysoko na niebie w gwiazdozbiorze Raka, można obserwować Marsa, świecącego z jasnością zaledwie +1,4^m. Przy średnicy tarczy planety niewiele przekraczającej 5'', teleskopowa obserwacja jakichkolwiek szczegółów powierzchniowych jest praktycznie niemożliwa.

Jowisza możemy odnaleźć nad ranem, świecącego w gwiazdozbiorze Strzelca, na wysokości jedynie 16° nad południowym horyzontem, z jasnością -2,5^m. Tak niskie położenie planety znacznie utrudni obserwacje teleskopowe szczegółów układów chmur w jej atmosferze, można jednak oczywiście śledzić zjawiska w układzie jego księżyców galileuszowych.

Wieczorem, w gwiazdozbiorze Lwa, w pobliżu jego najjaśniejszej gwiazdy, Regulusa, zobaczymy Saturna świecącego z jasnością 0,4^m.

Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Planeta karłowata (134340) Pluton widoczna jest nad ranem w gwiazdozbiorze Strzelca, jednakże jej jasność wynosi jedynie 13,9^m i do jej zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W maju nie jest widoczna żadna jasna planetoida.

Meteory

W dniach od 19 kwietnia do 28 maja promieniują meteory z roju eta Akwarydów (ETA), związanego z kometą Halley'a, we wstępującym węźle jej orbity (obserwowany był już w VII w. w Chinach). W roju tym obserwuje się jasne, szybkie meteory, pozostawiające bardzo długie ślady. Maksimum aktywności roju przypada w tym roku w dniu 5 maja o godzinie 18 UT. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Wodnika i ma współrzędne: α = 22,5^h, δ = -1°. W tym roku występują szczególnie dobre warunki obserwacji tego ciekawego roju, gdyż w dniu jego maksimum w obserwacjach nie będzie przeszkadzał Księżyc będący dokładnie w nowiu.

W dniach od 3 do 12 maja promieniują meteory z nowego roju epsilon Lirydów (ELY), związanego z kometą C/1983 (IRAS-Araki-Alcock), która w 1983 r. przeszła w odległości jedynie 4,7 mln km od Ziemi. Rój ten jest bardzo słabo zbadany, znany właściwie jedynie z obserwacji fotograficznych. Maksimum jego aktywności przypada w tym roku w dniu 8 maja o godzinie 18 UT. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Lutni i ma współrzędne: α = 19,1^h, δ = +44°. Także i w obserwacjach tego ciekawego roju nie będzie przeszkadzał Księżyc tuż po nowiu.

* * *

1^d06^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,9°) w kierunku Mare Orientale (oświetlone).

1^d21^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 2°.

2^d23^h27^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

3^d12^h

Saturn nieruchomy w rektascensji.

4^d22^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 5°.

5^d

Rys. 4

Mapa gwiazdozbioru Wolarza do obserwacji gwiazdy zmiennej R Boo (14^h37^m11,6^s, +26°44'12''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Boo (miryda) (14^h37,2^m, +26°44') osiąga maksimum jasności (7,2^m).

6^d17^h

Minimalna libracja Księżyca (6,5°) w kierunku krateru Maurolycus (oświetlony).

6^d22^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 1,5°.

8^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

9^d

Gwiazda zmienna długookresowa RS Lib (miryda) (15^h24,3^m, -22°55') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2004].

9^d14^h

Jowisz nieruchomy w rektascensji.

10^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Psc (miryda) (1^h30,7^m, +2°52') osiąga maksimum jasności (8,2^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2006].

10^d13^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 0,2°.

11^d21^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,3°) w kierunku Mare Fecunditatis (oświetlone).

11^d22^h16^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa 1143 Cyg osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

12^d21^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 3°.

13^d

Rys. 5

Mapa gwiazdozbioru Panny do obserwacji gwiazdy zmiennej RS Vir (14^h27^m16,4^s, +4°40'41''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa RS Vir (miryda) (14^h27,3^m, +4°41') osiąga maksimum jasności (8,1^m).

13^d20^h35^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

14^d04^h

Merkury w maksymalnej elongacji wschodniej od Słońca w odległości 21°47'.

14^d16^h

Zakrycie gwiazdy υ Leo (4,3^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pełnią, na wysokości 31° nad horyzontem, widoczne w całej Polsce (Wrocław 16^h50^m — Lublin 17^h00^m).

16^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

18^d20^h48^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

20^d15^h59^m

Słońce wstępuje w znak Bliźniąt, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 60°.

21^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Vir (miryda) (12^h38,5^m, +6°59') osiąga maksimum jasności (6,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2003].

21^d00^h50^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

23^d07^h

Minimalna libracja Księżyca (6,0°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).

24^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

24^d13^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 3°.

26^d18^h

Neptun nieruchomy w rektascensji.

26^d21^h

Merkury nieruchomy w rektascensji.

27^d03^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 0,3°.

29^d06^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 3°.

29^d22^h31^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

30^d01^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,5°) w kierunku krateru Schickard (oświetlony).

Rys. 6

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w maju 2008 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo.

 

Rys. 7

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w maju 2008 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.