Luty 2009

W roku 2009 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: obrączkowe, widoczne 26 stycznia z południowej części Oceanu Indyjskiego, oraz całkowite, widoczne 22 lipca we wschodniej Azji. Obydwa zaćmienia będą niewidoczne w Polsce. Dojdzie także do czterech zaćmień Księżyca: trzech częściowych półcieniowych (9 lutego, 7 lipca i 6 sierpnia) oraz częściowego 31 grudnia. Tylko zaćmienie 7 lipca nie będzie widoczne w Polsce.

W 2009 r. kilkakrotnie dojdzie do zakryć gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 7 stycznia, 30 marca oraz 18 lipca. 10 maja i 21 października zostanie natomiast zakryta najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona — Antares.

W 2009 roku do Słońca zbliży się 39 znanych komet, z których dwie będzie można obserwować nawet przez lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
II	1	-12,22	-6,03	122,24
	3	-13,03	-6,17	95,91
	5	-13,82	-6,30	69,58
	7	-14,58	-6,42	43,25
	9	-15,33	-6,54	16,91
	11	-16,05	-6,65	350,58
	13	-16,76	-6,74	324,24
	15	-17,44	-6,83	297,90
	17	-18,10	-6,92	271,57
	19	-18,73	-6,99	245,23
	21	-19,34	-7,05	218,89
	23	-19,93	-7,11	192,55
	25	-20,50	-7,15	166,21
	27	-21,04	-7,19	139,87
III	1	-21,55	-7,22	113,53
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 10d06h49m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

Dni stają się coraz dłuższe. Słońce wędruje po części ekliptyki położonej pod płaszczyzną równika niebieskiego, ale jego deklinacja wzrasta w ciągu miesiąca od -17° do -8°, w związku z czym dnia przybywa prawie o dwie godziny: w Warszawie 1 lutego Słońce wschodzi o 6^h17^m, zachodzi o 15^h23^m, a 28 lutego wschodzi o 5^h24^m, zachodzi o 16^h14^m. W lutym Słońce wstępuje w znak Ryb.

9 lutego wystąpi częściowe półcieniowe zaćmienie Księżyca, widoczne w Polsce.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli pod koniec lutego, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: pierwsza kwadra 2^d23^h13^m, pełnia 9^d14^h49^m, ostatnia kwadra 16^d21^h37^m i nów 25^d01^h35^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 7^d20^h09^m, a w apogeum 19^d17^h01^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

W pierwszej połowie miesiąca, nad ranem, nisko nad południowo-wschodnim horyzontem można zaobserwować Merkurego, który 4 lutego, na początku świtu cywilnego, wzniesie się na maksymalną wysokość niewiele przekraczającą 4°, co sprawi, że jego dostrzeżenie w blasku zorzy porannej będzie trudne, pomimo jasności równej 0,3^m.

Warunki wieczornej widzialności Wenus w porównaniu ze styczniem nie ulegają zmianie. Przez teleskop będzie można zobaczyć coraz większą tarczę planety, osiągającą pod koniec miesiąca prawie 50'' przy fazie zaledwie 0,2.

Mars i Jowisz pozostają na niebie nadal w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Nadal w drugiej połowie nocy, w gwiazdozbiorze Lwa, możemy obserwować Saturna, zbliżającego się do marcowej opozycji.

Uran i Neptun znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Przez całą noc w gwiazdozbiorze Lwa znajdziemy planetę karłowatą (1) Ceres, osiągającą pod koniec miesiąca jasność 6,9^m:

10 II: 11^h13,1^m, +22°30'; 20 II: 11^h05,8^m, +23°48'; 2 III: 10^h57,2^m, +24°54'.

Planeta karłowata (134340) Pluton nadal wschodzi nad ranem niedługo przed wschodem Słońca i jest niewidoczna, ginąc w blasku zorzy porannej.

W lutym w pobliżu opozycji nie znajduje się żadna jasna planetoida.

Komety

W styczniu przez całą noc będzie można przy pomocy lornetek nadal obserwować kometę C/2007 N3 (Lulin), która 23 lutego powinna osiągnąć maksymalną jasność 6,0^m, świecąc na tle gwiazdozbioru Lwa, zaledwie 2° na południe od Saturna:

10 II: 14^h28,9^m, -13°57', 6,8^m; 20 II: 12^h34,4^m, -3°18', 6,1^m; 2 III: 9^h33,6^m, +14°10', 6,4^m.

Należy pamiętać, że położenie komety, a zwłaszcza jej jasność, mogą się nieco różnić od przewidywanych.

Meteory

W dniach od 15 lutego do 10 marca promieniują, należące do kompleksu Virginid, δ Leonidy (DLE). Maksimum aktywności tego mało aktywnego roju przypada 25 lutego. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Lwa i ma współrzędne: α = 7^h00^m, δ = +16°. Warunki obserwacji w tym roku są bardzo dobre, gdyż nie będzie w nich przeszkadzał znajdujący się w nowiu Księżyc.

* * *

1^d02^h

Merkury nieruchomy w rektascensji.

1^d20^h

Maksymalna libracja Księżyca (9,3°) w kierunku krateru Schockard (zacieniony).

2^d22^h25^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

4^d

Gwiazda zmienna długookresowa S Vir (miryda) (13^h33,0^m, -7°12') osiąga maksimum jasności (7,0^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2005].

4^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

4^d06^h

Wenus nieruchoma w rektascensji.

5^d19^h34^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

6^d19^h

Zakrycie gwiazdy ε Gem (3,1^m) przez ciemny brzeg Księżyca przed pełnią, na wysokości 61° nad horyzontem, widoczne w całej Polsce (Zielona Góra 19^h50^m — Krosno 19^h00^m).

7^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Crv (miryda) (12^h19,6^m, -19°15') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2007].

7^d16^h56^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

8^d

Gwiazda zmienna długookresowa V Peg (miryda) (22^h01,0^m, +6°07') osiąga maksimum jasności (8,7^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2005].

8^d06^h

Minimalna libracja Księżyca (1,4°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).

9^d

Rys. 5

Schemat częściowego półcieniowego zaćmienia Księżyca w dniu 9 lutego 2009 [wg. F. Espenak, NASA/GSFC].

Częściowe półcieniowe zaćmienie Księżyca, widoczne w centralnej i wschodniej części Azji, Australii, na Alasce, wschodniej części Oceanu Indyjskiego i zachodniej części Oceanu Spokojnego; w zachodniej części Azji i Oceanu Indyjskiego, wschodniej Afryce oraz w Europie środkowej i wschodniej przy wschodzie Księżyca, oraz w środkowej i zachodniej części Ameryki Północnej i we wschodniej części Pacyfiku przy zachodzie Księżyca. Przebieg zaćmienia: początek zaćmienia półcieniowego: 12^h37^m, maksimum zaćmienia: 14^h38^m, koniec zaćmienia półcieniowego: 16^h40^m. Zaćmienie widoczne w Polsce przy wschodzącym Księżycu, może być trudne do zauważenia.

11^d04^h22^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

11^d15^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 6°.

11^d17^h

Neptun w koniunkcji ze Słońcem.

11^d19^h54^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

12^d

Rys. 6

Mapa gwiazdozbioru Smoka do obserwacji gwiazdy zmiennej R Dra (16^h32^m40,3^s, +66°45'18''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Dra (miryda) (16^h32,6^m, +66°45') osiąga maksimum jasności (7,6^m).

12^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

12^d03^h00^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

12^d20^h04^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

13^d21^h

Merkury w maksymalnej elongacji zachodniej od Słońca w odległości 26°06'.

14^d

Gwiazda zmienna długookresowa S Her (miryda) (16^h51,9^m, +14°57') osiąga maksimum jasności (7,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2007].

14^d12^h

Maksymalna libracja Księżyca (9,3°) w kierunku Mare Humboldtianum (zacienione).

15^d

Gwiazda zmienna długookresowa U Ori (miryda) (5^h55,9^m, +20°11') osiąga maksimum jasności (6,3^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2004].

17^d16^h

Złączenie Marsa z Jowiszem w odl. 0,5°.

17^d17^h53^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

17^d20^h33^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

17^d21^h16^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

18^d12^h47^m

Słońce wstępuje w znak Ryb, jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 330°.

20^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

21^d19^h

Minimalna libracja Księżyca (2,3°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).

21^d21^h56^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

22^d22^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 0,5°.

22^d22^h28^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

23^d

Gwiazda zmienna długookresowa V Cas (miryda) (23^h11,6^m, +59°42') osiąga maksimum jasności (7,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2009].

23^d00^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 0,03°.

23^d06^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 0,7°.

24^d02^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 1°.

24^d06^h

Złączenie Merkurego z Jowiszem w odl. 0,6°.

24^d22^h07^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

26^d05^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 3°.

27^d23^h40^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

28^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

28^d00^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 2°.

28^d00^h10^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

Rys. 7

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w lutym 2009 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.