Klisze i obiektywy

Z roku na rok coraz więcej miłośników astronomii obserwuje Wszechświat wykorzystując w tym celu klisze fotograficzne. Tendencja ta jest doskonale widoczna w ilości i jakości zdjęć prezentowanych na łamach „Postępów Astronomii”, „Uranii” oraz „Vademecum Miłośnika Astronomii”. Dzieje się tak z dwóch zasadniczych powodów:

1. zastosowanie kliszy fotograficznej daje następujące korzyści nad obserwacjami wizualnymi:
   • zdjęcie fotograficzne jest trwałym dokumentem, które może być wielokrotnie analizowane przez wiele osób
   • na zdjęciu mamy jednoczesny obraz dość znacznego obszaru nieba (w zależności od ogniskowej obiektywu), podczas gdy gołym okiem w danej chwili możemy obserwować tylko jeden obiekt
   • przy długich czasach naświetlania otrzymujemy obrazy bardzo słabych obiektów, które niejednokrotnie w przypadku obserwacji wizualnych nie są widoczne;
2. duża dostępność na rynku fotograficznym różnorodnych obiektywów i filmów fotograficznych.

Aby móc uwiecznić na kliszy jakiś obiekt niebieski musimy wyposażyć aparat fotograficzny w: a) odpowiedni obiektyw; b) odpowiedni film.

Ad a) — Odpowiedni obiektyw to przede wszystkim obiektyw o określonej ogniskowej (w zależności od rozmiarów na niebie fotografowanego obiektu), średnicy, światłosile oraz zdolności rozdzielczej.

Krótkie zestawienie parametrów najbardziej popularnych w kraju obiektywów fotograficznych (o mocowaniu M42×1) zawiera tabela l.

Ad. b) — Odpowiedni film fotograficzny powinien charakteryzować się czułością stosowną do jasności fotografowanego obiektu. Z czułością filmu ściśle związana jest wielkość ziarna (rozdzielczość kliszy). Im większa czułość tym większe ziarno. Czułości i zdolności rozdzielcze dostępnych filmów fotograficznych podane są w tabeli 2.

Posiadać odpowiedni obiektyw i kliszę to jedno. Umieć je odpowiednio wykorzystać to już inna sprawa. (c.d.n.)

Tabela 2. Parametry filmów fotograficznych dostępnych na polskim
                     rynku.

	Nazwa filmu	Czułość (ASA)	Zdolność rozdzielcza [linie/mm]
	AGFA COLOR OPTIMA	125	140
	AGFA COLOR PORTRAIT	160	140
	AGFA COLOR XRG	100	130
	AGFA COLOR XRS	1000	100
	FUJI COLOR PRO S	160	113
	FUJI COLOR REALA	100	125
	FUJI COLOR SUPER G	100	125
	FUJI COLOR SUPER G	800	100
	FUJI COLOR SUPER G	1600	—
	KODAK EKTAPRESS GOLD	100	100
	KODAK EKTAPRESS GOLD	I600	80
	KODAK EKTAR	1000	80
	KODAK EKTAR	100	160
	KODAK GOLD II	100	100
	KODAK VERI COLOR III	160	100
	KONICA SR–G	160	100
	KONICA SR–G	3200	—
	KONICA SUPER XG	100	100
	SCOTCH COLOR EXL	100	100
	AGFA ORTHO	25	350
	AGFA PAN	100	145
	AGFA PAN	400	110
	FOTOPAN	400	—
	FUJI NEOPAN PROFESSIONAL	1600	—
	ILFORD DELTA PROFESSIONAL	400	—
	ILFORD XP2	400	—
	KODAK T–MAX	400	125
	KODAK T–MAX	100	63
	KODAK T–MAX	3200	125
	KODAK TRI–X PAN	400	100
	AGFA CHROME RSX PROFESSIONAL	50	125
	AGFA CHROME RSX PROFESSIONAL	100	125
	AGFA CHROME RSX PROFESSIONAL	200	110
	KODACHROME	40	100
	FUJI CHROME PROFESSIONAL	64	125
	KODAK EKTACHROME PROFESSIONAL	64	125
	KODAK EKTACHROME PROFESSIONAL	160	125
	KODAK EKTACHROME PROFESSIONAL	320	125
	SCOTCHCHROME	640	85
	FUJI CHROME PROVIA	400	125
	FUJI CHROME SENSIA	400	125
	KODAK EKTACHROME PANTHER	400	80
	KODAK EKTACHROME ELITE	400	80
	SCOTCHCHROME	400	89
	AGFACHROME	1000	—
	FUJICHROME PROVIA	1600	80
	KODAK EKTACHROME PANTHER P	1600	80
	FUJICHROME RD	100	125
	FUJICHROME RH	400	125
	KODAK EKTACHROME P	800–1600	40–60

Wiesław Skórzyński