URANIA — Postępy Astronomii o n l i n e
artykuły on-line
Urania - Postępy Astronomii
Urania-Postępy Astronomii 5/2007
Archiwum artykułów:
Linki sponsorowane:

Astronomia na Akademii
Świętokrzyskiej

Marcin Drabik, Janusz Krywult

Na początku była fizyka

Obserwatorium i Planetarium funkcjonuje w ramach Instytutu Fizyki Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach. Historia Instytutu sięga 1969 r. Wtedy w Wyższej Szkole Nauczycielskiej powołano Zakład Fizyki. W roku 1973 WSN została przekształcona w Wyższą Szkołę Pedagogiczną.

Rys. 1 Wydział Matematyczno-Przyrodniczy AŚ z widoczną na dachu kopułą obserwatorium

W wyniku rozwoju kadrowego Zakładu Fizyki został powołany Instytut Fizyki, który wszedł wraz z Instytutami Matematyki, Chemii, Biologii i Geografii w skład Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego. Pierwszą siedzibą Zakładu Fizyki była część budynku Instytutu Chemii. W roku 1974 Zakład Fizyki przeniesiono do budynku przy ul. Leśnej 16, który pozostawał jego siedzibą do roku 1996. Wtedy Instytut Fizyki został przeniesiony do nowego gmachu Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego przy ul. Świętokrzyskiej 15.

W latach 1980–1995 w skład Instytutu Fizyki wchodziły zakłady: Fizyki Teoretycznej, Doświadczalnej, Jądrowej i Dydaktyki Fizyki. W latach 1983–1986 funkcjonowały również zakłady Fizyki Ciała Stałego oraz Fizyki Atomu. Prowadzone w tym okresie badania naukowe obejmowały szeroki zakres tematyki dotyczący: fizyki teoretycznej, biofizyki, fizyki powierzchni, fizyki atomowej, fizyki wysokich energii, fizyki jądrowej oraz fizyki zderzeń. Należy zaznaczyć, że niektóre badania zainicjowane w tym okresie są kontynuowane w Instytucie Fizyki do dzisiaj: transport substancji w układach membranowych, fizyka promieniowania kosmicznego i cząstek elementarnych, zderzenia atomowe i spektroskopia rentgenowska.

Dynamiczny rozwój Instytutu Fizyki nastąpił w latach 90. dzięki awansom naukowym własnej kadry oraz zatrudnieniu kilku doktorów habilitowanych z zewnątrz. Rozpoczęto badania wielkoskalowej struktury Wszechświata, relatywistycznych zderzeń jądrowych, rozwinięcia optymalizowanego w teorii pól kwantowych. W związku z rozwojem kadrowym w roku 1995 został utworzony Zakład Astrofizyki.

Mimo ograniczonych środków finansowych Instytut Fizyki systematycznie rozbudowywano w podstawową aparaturę badawczą. Instytut wzbogacił się o: skanery emulsji jądrowych, układ detektorów półprzewodnikowych do pomiaru niskich aktywności a i b, spektrograf optyczny Zeiss, interferometr Macha-Zehndera, niskotłowy spektrometr Ge(Li) promieniowania γ, zestaw do rentgenowskiej analizy fluorescencyjnej (XRF, TXRF) z detektorami Si(Li).

Pracownicy uczestniczyli w międzynarodowych zespołach badawczych z zakresu fizyki jądrowej, fizyki atomowej oraz fizyki promieniowania kosmicznego. Instytut brał udział w eksperymencie kliszowym „Pamir”, współpracował ze Zjednoczonym Instytutem Badań Jądrowych w Dubnej oraz Instytutem Problemów Jądrowych w Świerku. Współpraca z IPJ odegrała istotna rolę w rozwoju Instytutu Fizyki, gdyż kilka przewodów doktorskich, habilitacyjnych i profesorskich zostało przeprowadzonych przez Radę Naukową IPJ.

Na początku lat 90. została zapoczątkowana również intensywna współpraca z Uniwersytetem w Erlangen w Niemczech, umożliwiająca prowadzenie eksperymentów z zakresu fizyki zderzeń atomowych z wykorzystaniem akceleratora typu „tandem”. W roku 1990 podjęto wieloletnią współpracę z Instytutem Manne Siegbahna i Uniwersytetem w Sztokholmie, dotyczącą badania procesów rekombinacji elektronów swobodnych z jonami w pierścieniu akumulacyjnym CRYRING. W tym też czasie powstało w Instytucie Fizyki laboratorium spektroskopii rentgenowskiej, będące wspólną placówką badawczą ze Świętokrzyskim Centrum Onkologii w Kielcach. Specjalizuje się ona w wykorzystaniu metod rentgenowskiej analizy fluorescencyjnej w aspekcie medycznym, głównie diagnostyki chorób nowotworowych, i środowiskowym.

Z ważniejszych urządzeń badawczych zakupionych w ostatnich latach należy wymienić: układ mikrowiązki rentgenowskiej firmy Cox X-ray Optics, kriostat, krzemowy detektor dryfowy promieniowania rentgenowskiego firmy Ketek. W roku 1999 utworzono Zakład Fizyki Atomowej nakierowany na badania z zakresu fizyki zderzeń atomowych i spektroskopii rentgenowskiej. Na bazie Zakładu Fizyki Teoretycznej i Zakładu Fizyki Jądrowej powstała grupa badawcza włączona w roku 2002 do kolaboracji NA-49 w CERN-ie.

Oprócz wymienionego wcześniej zaangażowania w badania naukowe w CERN-ie nawiązano również współpracę badawczą z Instytutem Paula Scherrera w Szwajcarii oraz Instytutem Fizyki Ciężkich Jonów w Darmstadt. Współpraca ta określiła główny kierunek badań eksperymentalnych prowadzonych w Instytucie — fizykę zderzeń atomowych.

Od roku 2003 Instytut posiada II kategorię KBN-u. W roku 2004 Instytut Fizyki otrzymał uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora nauk fizycznych w dyscyplinie fizyka.

Od początku lat 90. systematycznie rozbudowywano infrastrukturę informatyczną Instytutu. Nawiązanie w ostatnich latach bliskiej współpracy ze specjalistami z zakresu informatyki i telekomunikacji z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie zaowocowało powołaniem Zakładu Informatyki i umożliwiło uruchomienie w roku 2002 studiów licencjackich o specjalności informatyka, zorganizowanych zarówno w formie studiów dziennych, jak i zaocznych.

W końcu lat 90. w Instytucie Fizyki intensywnie rozwijało się kształcenie w ramach różnych form studiów podyplomowych z zakresu informatyki, fizyki oraz nauczania przyrody. Szczególnie szeroki zakres miały studia podyplomowe organizowane w ramach grantów MEN wprowadzonych w związku z reformą edukacji. Łącznie Instytut otrzymał 11 grantów MEN na organizację różnego typu studiów podyplomowych o tematyce związanej z reformą oświaty.

Instytut posiada akredytację Państwowej Komisji Akredytacyjnej w zakresie kształcenia na kierunkach fizyka i informatyka.

W celu popularyzacji studiów na kierunku fizyka w ostatnich kilku latach podjęto szereg inicjatyw mających na celu upowszechnienie wiedzy fizycznej połączonych z akcjami informacyjnymi. Organizowane są „Fizykalia dla młodzieży szkolnej”. Przy współpracy Kuratorium Oświaty w Kielcach organizowano Wojewódzki Konkurs na Referat z Astronomii i Astronautyki oraz Regionalny Konkurs Multimedia i Dydaktyka z zastosowania technik multimedialnych w naukach przyrodniczych. Stałym elementem popularyzacji fizyki jest aktywne uczestnictwo Instytutu Fizyki w imprezach Festiwalu Nauki w Kielcach. W Instytucie działają studenckie koła naukowe: Kwant, Kwazar, Neutrino i Error.

Kadrę naukowo-dydaktyczną Instytutu stanowi 44 nauczycieli akademickich, w tym: 8 profesorów, 6 doktorów habilitowanych, 19 doktorów, 6 magistrów oraz 2 pracowników administracyjnych i 9 osób na stanowiskach inżynieryjno- i naukowo-technicznych.

Czas na astronomię

Początki Zakładu Astrofizyki na Akademii Świętokrzyskiej sięgają roku 1995. Tworzyło go dwóch pracowników: P. Flin i J. Krywult. Od początku istnienia Zakładu jego kierownikiem jest P. Flin. Tematyka badawcza koncentrowała się na badaniu grup i gromad galaktyk oraz własnościach struktur wielkoskalowych we Wszechświecie.

W ramach programu studiów były prowadzone zajęcia z przedmiotu astronomia z astrofizyką dla studentów III roku fizyki. Wykład i towarzyszące mu ćwiczenia omawiały podstawowe zagadnienia astronomii i astrofizyki z elementami kosmologii. W dwa lata później na IV roku studiów został wprowadzony przedmiot pracownia astronomiczna. Podczas zajęć studenci wykonywali bardziej zaawansowane ćwiczenia ilustrujące wybrane zagadnienia z astronomii praktycznej, astrofizyki i kosmologii.

Dysponując niewielkim refraktorem Zeissa ustawianym na tarasie budynku Instytutu Fizyki przy ulicy Leśnej 16, studenci prowadzili obserwacje nocne i plam na Słońcu.

Rys. 2 Teleskop Celestron C14 z kamerą CCD pod kopułą obserwatorium

W roku 1997 Instytut Fizyki przeniósł się do nowego budynku położonego z dala od centrum miasta, na ulicę Świętokrzyską 15. Wtedy narodził się pomysł zbudowania tarasu obserwacyjnego na dachu budynku i postawienia na nim niewielkiego teleskopu. W fazie wstępnej instrument miał znajdować się w pawilonie Harwarda. W trakcie rozmów z dyrekcją Instytutu i władzami uczelni projekt rozwijał się ku znacznie większej inwestycji. Zamiast „harwarda” zaplanowano postawić kopułę i zakupić większy teleskop. Wybór padł na Celestron C14. Instrument został zakupiony z celowej dotacji KBN-u.

Propozycja rozwinięcia koncepcji wyszła od M. Pajka, dyrektora Instytutu Fizyki i prorektora AŚ. Dotyczyła ona budowy planetarium. Jak już mamy budować obserwatorium, to rozszerzmy inwestycje o ten obiekt. Jak zwykle bywa w takich sytuacjach, możliwości realizacji prowadzą do kompromisu. Dostępna kubatura pomieszczeń określiła rozmiar ekranu projekcyjnego planetarium, a co za tym idzie, zawęziła wybór typu projektora.

Rys. 3 Planetarium Akademii Świętokrzyskiej

Po poszukiwaniach wybrano projektor firmy GOTO model E5. Może on wyświetlać gwiazdy do 5 mag. Pokazuje ruch na sferze niebieskiej pięciu planet łącznie z ich pętlami. Ponadto na wyposażeniu są projektory zaćmień Księżyca i Słońca. Wybrano projektor, ale nie było funduszy na jego zakup. Aparatura planetarium nadeszła w styczniu 2005 r. Zakup sfinansowano ze środków budżetowych miasta.

Projekt obserwatorium i planetarium wykonało kieleckie Autorskie Biuro Architektoniczne. Wykonawcą obiektu była firma Agat. Budowa rozpoczęła się jesienią roku 2002, a zakończyła się w sierpniu 2003 r.

Rys. 4 Wystawa meteorytów z kolekcji K. Sochy

Latem 2003 r. do dyrektora Instytutu M. Pajka zgłosił się pan Krzysztof Socha z propozycją udostępnienia swojej prywatnej kolekcji meteorytów. Dzięki temu w pustym wówczas pomieszczeniu planetarium zagościło 39 kamieni z Kosmosu.

Uroczyste otwarcie obserwatorium, z udziałem władz miasta i uczelni, nastąpiło 9 września 2003 r.

Pomieszczenia obserwatorium i planetarium zajmują dwie ostatnie kondygnacje budynku. Na dachu nadbudowano taras obserwacyjny i postawiono kopułę firmy Dome. Salę projekcyjną planetarium z ekranem o średnicy 5 m wygospodarowano z pomieszczeń technicznych. Poniżej kopuły obserwatorium jest zlokalizowany pokój z komputerem do rejestracji obserwacji. W sali tej odbywają się również niektóre zajęcia z astronomii.

Należy zwrócić uwagę na bezpośrednie walory dydaktyczne i naukowe obserwatorium. W obserwacjach astronomicznych i pracach z nimi związanych biorą udział studenci fizyki Akademii Świętokrzyskiej, realizujący pod kierunkiem pracowników Zakładu Astrofizyki prace magisterskie i licencjackie.

Powstanie obserwatorium umożliwiło zwiększenie kadry Zakładu Astrofizyki o trzech pracowników: mgr M. Biernacka, mgr M. Drabik, dr P. Kankiewicz.

Z astronomią pod strzechy

Obserwatorium i Planetarium Akademii Świętokrzyskiej są otwarte dla wszystkich zainteresowanych. Odwiedzają nas głównie zorganizowane grupy od przedszkolaków do studentów Uniwersytetu Trzeciego Wieku, po telefonicznym uzgodnieniu terminu. Oprowadzaniem wycieczek zajmują się pracownicy Zakładu Astrofizyki.

Rys. 5 Obserwacje przejścia Merkurego przed tarczą Słońca prowadzone przez studentów Koła Kwazar

W ciągu kilku ostatnich lat działalności Zakładu były organizowane obserwacje astronomiczne ciekawych zjawisk astronomicznych. Łącznie ze studenckim kołem naukowym Kwazar prowadzono otwarte obserwacje Marsa w wielkiej opozycji w roku 2003, przejścia Merkurego i Wenus przed tarczą Słońca, zaćmienia Słońca i Księżyca.

Rys. 6 Obserwacje przejścia Wenus przed tarczą Słońca

We wrześniu 2003 odbywał się Kielecki Festiwal Nauki. Nowo otwarte obserwatorium wzbudzało ogromne zainteresowanie mieszkańców regionu. W ciągu miesiąca odwiedziło nas 5000 osób. Do chwili obecnej placówka gościła 18 000 zwiedzających.

W roku 2004 za działalność popularyzującą astronomię nagrodę Rektora AŚ otrzymali: M. Biernacka, M. Drabik, P. Kankiewicz, J. Krywult.

Pracownicy Zakładu Astrofizyki regularnie uczestniczą w Kieleckim Festiwalu Nauki oraz Fizykaliach organizowanych przez Instytut, wygłaszając na nich wykłady oraz prowadząc obserwacje astronomiczne dla mieszkańców regionu.

Pojawienie się nowej placówki o profilu astronomicznym wzbudziło również zainteresowanie mediów. Pracownicy Zakładu kilkunastokrotnie gościli na antenie „Kącika naukowego Radia Kielce”, popularyzując astronomię.

Od roku 2002 Zakład Astrofizyki łącznie z Kieleckim Kuratorium Oświaty organizuje Wojewódzki Konkurs na Referat z Astronomii i Astronautyki. Łącznie w konkursach wzięło udział kilkuset uczniów szkół średnich. Laureaci walczyli w eliminacjach ogólnopolskich w Grudziądzu. Spośród wielu wspaniałych uczniów na uwagę zasługuje Krzysztof Barczyński, zapalony miłośnik astronomii i wielokrotny laureat eliminacji wojewódzkich, który teraz rozpoczyna studia astronomii na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Niewielki akcent edukacyjny jest związany również z podręcznikiem i zbiorem zadań „Fizyka i astronomia” autorstwa J. Semaniak, J. Semaniak, J. Krywult dla szkół ponadpodstawowych, który ukazał się w roku 2005 w wydawnictwie MAC Edukacja.

Bez studentów nie ma uczelni

Studenckie koło astronomiczne Kwazar istnieje od roku 2001. Jego członkowie wielokrotnie brali czynny udział w krajowych i zagranicznych naukowych konferencjach studenckich. Za referaty prezentowane na Studenckich Sesjach Kół Naukowych pięciokrotnie otrzymali nagrody. W ramach stypendium naukowego prowadzili badania w Dubnej.

Kontakty, jakie nawiązali podczas wyjazdów oraz wsparcie P. Flina, zaowocowały zorganizowaniem w roku 1997 studenckiej międzynarodowej konferencji astronomicznej w Kielcach.

Jeszcze przed powstaniem koła grupa studentów fizyki zorganizowała w roku 1999 wyprawę na obserwacje całkowitego zaćmienia Słońca na Węgry.

Studenci wspierani przez pracowników wielokrotnie wyjeżdżali z teleskopami na nocne obserwacje nieba do szkół regionu świętokrzyskiego. W trakcie wyjazdów były prowadzone wykłady dla uczniów, konkursy wiedzy astronomicznej oraz multimedialne prezentacje wybranych zjawisk astronomicznych.

Pracownicy we współpracy ze studentami fizyki wykonali liczące ok. 25 m długości wahadło Foucualta, które znajduje się w głównej klatce schodowej budynku Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego AŚ.

Wystawa meteorytów

Wystawa meteorytów z prywatnej kolekcji pana Krzysztofa Sochy jest zorganizowana w holu przed pomieszczeniem planetarium. W ekspozycji liczącej 40 egzemplarzy znajdują się meteoryty znalezione w różnych zakątkach Ziemi. Największy okaz ma wagę 37 kg i pochodzi z Moraska. Pan Socha zajmuje się meteorytami z zamiłowania od wielu lat. W jego zbiorach znajduje się kilkaset okazów meteorytów różnych typów. Pochodzą one zarówno z wymiany z innymi kolekcjonerami, jak również są efektem samodzielnej pracy poszukiwawczej. Meteoryty z Jego zbiorów są prezentowane na wystawach w Muzeum im. A. Fiedlera w Puszczykowie koło Poznania oraz w Muzeum Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie zajmuje się ustalaniem elipsy spadku meteorytu Morasko. Zbiera też wszelkie informacje o obserwacjach meteorytów w Polsce.

Aparatura obserwatorium

Rys. 7 Teleskop Celestron C14

Podstawowym wyposażeniem obserwatorium jest teleskop C14 systemu Schmidta-Cassegraina firmy Celestron o średnicy obiektywu 35 cm.

Rys. 8 Kopuła kieleckiego obserwatorium

Obserwatorium posiada również mniejsze instrumenty wykorzystywane do prowadzenia pokazów nieba z tarasu. Są to 20- i 11-centymetrowe reflektory Newtona oraz niewielki refraktor Zeiss-Jena. Instrument ten służy głównie do obserwacji plam na Słońcu.

Jednym z urządzeń stanowiących podstawowe wyposażenie teleskopu jest kamera CCD firmy Santa Barbara ST-7XE, chłodzona elementem Peltiera bez dodatkowego obiegu wodnego. Jest ona uzupełniona zestawem filtrów RGB stosowanym w barwnej astrofotografii oraz filtrem V z systemu UBV Johnsona. Obrazy z kamery są rejestrowane na komputerze klasy PC znajdującym się w pomieszczeniu poniżej teleskopu.

Przy ogniskowej wynoszącej około 4000 mm obraz CCD obejmuje obszar o rozmiarach 4 × 6 minut kątowych. Zastosowanie reduktora ogniskowej do ok. 1800 mm pozwala zwiększyć rozmiar obserwowanego pola do wielkości 13 × 9 min.

Pomimo że obserwatorium znajduje się w mieście, warunki obserwacyjne podczas pogodnych nocy okazały się zadowalające. Świecenie tła nieba i jego szum w kierunku wschodnim oraz południowym nie odbiegają od typowych dla nieba podmiejskiego. Przy zachowaniu wymogu wysokości obiektu nad horyzontem ponad 30° obserwacje mogą być prowadzone praktycznie w każdym kierunku.

Kalibracje i testy możliwości obserwacyjnych pozwoliły oszacować zasięg teleskopu z kamerą. Teleskop kielecki pozwala przeprowadzać astrometrię planetoid o jasnościach do 17,5 mag. Pomiary przeprowadzone z zadowalającą precyzją astrometryczną mają błędy w określeniu pozycji mniejsze niż sekunda łuku.

Obserwacje fotometryczne są wykonywane w filtrze V albo jako niefiltrowane, ze względu na ograniczone możliwości systemu w warunkach miejskich. Dokładność fotometrii jest rzędu setnych części magnitudo dla obiektów o jasności około 15 mag.

Badania naukowe

Główne zainteresowania pracowników Zakładu koncentrują się na badaniach własności struktur wielkoskalowych we Wszechświecie. Prowadzone są badania tych struktur, jak również testowanie teorii powstania galaktyk i ich ewolucji a w szczególności badanie własności grup i gromad galaktyk. Aktualnie prowadzone są badania związane z kształtem i orientacją struktur, jak też orientacją galaktyk w strukturach. Badania koncentrują się na statystycznej analizie skatalogowanych danych. Jednym z prowadzonych kierunków badań jest sprawdzenie istnienia dynamicznej ewolucji bliskich gromad galaktyk. Ponadto analizowano występowanie podstruktur i ich rozmieszczenie w gromadach galaktyk oraz funkcje jasności galaktyk w tych obiektach. Prowadzone też były prace z kosmologii teoretycznej.

Prace badawcze wykonywane są we współpracy z: Uniwersytetem La Sapienza w Rzymie, Uniwersytetem im. T. Szewczenki w Kijowie, Nikolaev State University Ukraina, Uniwersytetem A. Mickiewicza w Poznaniu, Instytutem Fizyki Teoretycznej Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej, Wolnym Uniwersytetem w Brukseli, Obserwatorium Astronomicznym UJ, Instytutem Fizyki Jądrowej PAN im. H. Niewodniczańskiego oraz Planetarium i Obserwatorium w Chorzowie.

W Zakładzie prowadzone są również badania związane z historią fizyki i astronomii. Badania te to tzw. case studies i dotyczą głównie faktów historycznych i odkryć związanych z kosmologią.

Kolejny kierunek badań dotyczy analizy dynamiki planetoid bliskich Ziemi (NEA). W tych pracach są wykorzystywane nowoczesne techniki obliczeniowe oparte na metodach numerycznych. W związku z dużą liczbą odkryć i obserwacji tych obiektów wykorzystuje się najnowsze i najbardziej aktualne dane obserwacyjne. Badane są problemy kolizji małych ciał z planetami wewnętrznymi oraz jakościowe cechy ich ruchu, w szczególności stabilność orbit oraz zagadnienia ewolucji orbitalnej określającej przewidywalność ich ruchu w długich okresach czasu.

Prowadzi się również badania dynamiczne planetoid zbliżających się do Marsa. Liczba sklasyfikowanych obiektów tego typu znacznie wzrosła w ostatnich latach i znaczna ich część zbliża się do innych planet układu, w tym Ziemi. Obiektem badań jest długookresowa stabilność ich ruchu oraz problemy zbliżeń i kolizji z planetami, w szczególności z Marsem i Ziemią.

W 2005 r. w Kielcach odbyła się konferencja pt. „Wykorzystanie małych teleskopów”, na której omówiono naukowe wyzwania i możliwości stojące przed niewielkimi instrumentami astronomicznymi. Zaprezentowano także niektóre wyniki obserwacji wykonanych w kieleckim obserwatorium. Materiały konferencyjne ukazały się drukiem w roku 2005 w Bibliotece Uranii, „Wykorzystanie małych teleskopów”, red. P. Flin, K. Bajan.

W roku 2004 Piotr Flin otrzymał indywidualną nagrodę stopnia I JM Rektora AŚ za działalność naukową.

W roku 2007 w Wydawnictwie Akademii Świętokrzyskiej ukaże się monografia „Własności struktur wielkoskalowych we Wszechświecie”, P. Flin, J. Krempeć-Krygier, B. Krygier i K. Bajan.

W ciągu ostatnich siedmiu lat zostało opublikowanych 50 prac naukowych.

Obserwacje astronomiczne

Realizowany program obserwacyjny dotyczy głównie nowo odkrytych komet i planetoid zbliżających się do Ziemi. Celem obserwacji jest uaktualnianie i poprawianie danych orbitalnych oraz pomiary fotometryczne CCD planetoid.

Pierwszym obiektem zaobserwowanym przez teleskop była jasna kometa C/2004 Q1 NEAT. Pomiary astrometryczne na większą skalę przeprowadzono dla komety C/2005 Q2 Machholz, przechodzącej przez peryhelium na początku 2005 r.

Od czerwca 2006 r. wyniki astrometrii są wysyłane i publikowane w Minor Planet Center. Obserwatorium posiada oficjalny kod B02, który zapewnia rozpoznawalność ośrodka w internetowych bazach danych i programach astronomicznych. Ułatwia to redukcję obserwacji i przygotowanie efemeryd oraz udział w większych kampaniach obserwacyjnych. W Polsce jest to dziesiąte obserwatorium państwowe posiadające taki status.

Rys. 9 Kometa C/2004B1 LINEAR, jasność ok. 16 mag. Obserwacje wykonano w lipcu 2006 r. w warunkach białej nocy astronomicznej

Obserwowano komety: C/2004 Q2 Machholz, C/2005 B1 Christensen, C/2003 WT42 Linear, C/2004 B1 Linear, 177P/Barnard, a także planetoidy: 1999 HF1 (podwójna planetoida typu NEA), 852 Wladilena (planetoida Pasa Głównego), 2035 Stearns (Mars Crosser). Na początku roku 2007 wykonano serię obserwacji komety 4P/Faye.

Rys. 10 Fotometria względna planetoidy 352 Gisela, obserwacje wykonano w marcu 2007 r.

Od końca 2006 r. we współpracy z OA UAM w Poznaniu jest rozwijana fotometria planetoid, która jest bardziej wymagająca od astrometrii. Obserwacje fotometryczne planetki 1089 Tama wykonano pod koniec 2006 r. W roku 2007 w ramach współpracy z ośrodkiem poznańskim obserwowano cztery inne planetoidy, otrzymując dla nich kolejne fragmenty krzywych zmian blasku. Weryfikacja wyników potwierdziła, że w OA AŚ można z powodzeniem wykonywać obserwacje fotometryczne planetoid, które w zestawieniu z danymi z innych ośrodków pozwalają na wyznaczanie fizycznych własności tych obiektów.

Mgr inż. Marcin Drabik i dr Janusz Krywult są pracownikami Zakładu Astrofizyki AŚ i jego współtwórcami

(Źródło: „Urania — PA” nr 5/2007)
Validated by HTML Validator (based on Tidy) © „Urania — Postępy Astronomii”
webmaster: Marek Gołębiewski