Profesor Bohdan Paczyński doktorem
honoris causa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
Epitaż doktoratu honorowego UMK — biało-czerwona szarfa z herbem Uczelni wyhaftowanym złotą nicią i napisem „Doktor honorowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika”
Jeden z najwybitniejszych astrofizy-ków świata, prof. Bohdan Paczyński otrzymał doktorat honorowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Senat UMK zdecydował o przyznaniu tego najwyższego wyróżnienia uniwersyteckiego w 2005 r., ale z powodu choroby Laureata, uroczystość wręczenia dyplomu i insygniów doktorskich odbyła się dopiero 22 września 2006 r. W imieniu Doktoranta, z rąk Rektora UMK prof. Andrzeja Jamiołkowskiego i promotora prof. Andrzeja Woszczyka, dokumenty te odbierała Jego siostra Ewa Fuksiewicz. Na prośbę zainteresowanych, uroczystość miała skromniejszy, bardziej kameralny niż zwykle charakter, ale nie zabrakło przedstawicieli Senatu UMK, prorektorów, dziekana Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej prof. Józefa Szudego i dyrektora Centrum Astronomii UMK prof. Andrzeja Kusa.
Po przemówieniu powitalnym JM Rektora UMK i przypomnieniu sentencji decyzji Senatu, głos zabrał Dziekan J. Szudy, który omówił związki Bohdana Paczyńskiego z Uniwersytetem Toruńskim i jego astronomami. Następnie promotor, prof. Andrzej Woszczyk wygłosił laudację, przedstawił sylwetkę naukową Doktoranta, Jego zasługi dla astronomii i argumenty przemawiające za włączeniem Go do społeczności akademickiej Kopernikowskiej Uczelni z najwyższymi honorami. Dokładnie rok temu, w numerze 6/2005 „Uranii” publikowaliśmy pełny tekst laudacji przedstawionej z okazji nadania Profesorowi Paczyńskiemu doktoratu honorowego Uniwersytetu Wrocławskiego i wykład Laureata odczytany na tej uroczystości. Nie będziemy więc tutaj przytaczać pełnego tekstu laudacji, bo w tamtych dokumentach nakreślona jest w pełni sylwetka Doktoranta i jego stosunek do swoich Mistrzów i swych osiągnięć. Przypomnijmy tylko, że Bohdan Paczyński urodził się w Wilnie 8 lutego 1940 r. Studia astronomiczne odbywał na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1957–1962, uzyskując magisterium w roku 1962. Dwa laat później, w wieku 24 lat zrobił doktorat, a po następnych 3 latach miał już habilitację. Profesurę otrzymał 7 lat później. W wieku 36 lat, jako najmłodszy w historii, został członkiem Polskiej Akademii Nauk, w wieku 42 lat był już profesorem w słynnym Uniwersytecie w Princeton, a w roku 1984 został członkiem zagranicznym Akademii Nauk Stanów Zjednoczonych. To iście zawrotna kariera. A jeszcze dodać trzeba, że każdy ze stopni naukowych zdobywał na podstawie prac z innej dziedziny astrofizyki. Magisterium dotyczyło gwiazd zmiennych, doktorat to analiza statystyczna materii międzygwiazdowej, habilitacja to rozważania dotyczące ewolucji gwiazd podwójnych. Te ostatnie przyniosły Mu światowy rozgłos — młody astronom wyjaśnił m.in. pochodzenie układów typu Algol i innych oraz zwrócił uwagę na emisję fal grawitacyjnych w układach podwójnych, opracował teorię wymiany masy w takich układach. Słowem, w latach 70. Paczyński był już światowym liderem badań ewolucji gwiazd, a jego rezultaty należały do najważniejszych osiągnięć astrofizyki tego okresu. Później uwaga Paczyńskiego skierowała się na badanie dysków akrecyjnych wokół układów podwójnych i wokół obiektów zwartych. Opracowuje teorię tzw. grubych dysków, która ma zastosowanie do interpretacji obserwacji kwazarów. W latach 80. Paczyński staje się niekwestionowanym liderem astrofizyki błysków gamma, a następnie mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Ta ostania idea Paczyńskiego otworzyła zupełnie nową dziedzinę astrofizyki obserwacyjnej. Zjawiska mikrosoczewkowania grawitacyjnego dały nam szansę oceny ilości występującej w Galaktyce materii międzygwiazdowej, odkrywać gwiazdy zmienne, odkrywać planety wokół odległych gwiazd. To w oparciu o Jego idee i przy Jego aktywnym udziale powstał projekt OGLE, który daje piękne rezultaty badawcze. O tym projekcie napisze w następnym numerze „Uranii” Michał Szymański, uczestnik tych badań.
Epitaż doktoratu honorowego UMK — biało-czerwona szarfa z herbem Uczelni wyhaftowanym złotą nicią i napisem „Doktor honorowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika”
Wiele towarzystw naukowych i korporacji uczonych jest dumnych z członkostwa Bohdana Paczyńskiego w ich gronach. Wiele przyznało Mu swoje najwyższe medale i wyróżnienia. Niektóre argumentują wprost, że nagradzają Go „za rewolucyjne idee, które znacznie rozwinęły astronomię XX wieku”. Ostatnio w 2006 r. Amerykańskie Towarzystwo Astronomiczne przyznało Mu swe najwyższe wyróżnienie im. Henry N. Russella, uważane powszechnie za „astronomicznego Nobla”. Przed nim nagrodę tę otrzymali m.in. Russell, Chandrasekhar, Oort i Fred Hoyle. Polskie Towarzystwo Astronomiczne obdarzyło Go też swym najwyższym wyróżnieniem, członkostwem honorowym.
Moment przekazania dyplomu doktora honoris causa przez promotora prof. Andrzeja Woszczyka i insygniów przez Rektora UMK prof. Andrzeja Jamiołkowskiego Siostrze prof. Paczyńskiego, Ewie Fuksiewicz. Fot. Andrzej Romański
Toruńska społeczność akademicka jest zaszczycona faktem, że Profesor Bohdan Paczyński stał się jej członkiem. W toruńskiej laudacji wyrażono opinię, że „nasz najmłodszy Doktorant swymi dokonaniami i swą postawą Człowieka i Uczonego rozsławia naszą Ojczyznę i po wsze czasy będzie prawdziwą ozdobą w koronie sławy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika”.
Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika ogłasza sentencję decyzji Senatu UMK o uhonorowaniu prof. Bohdana Paczyńskiego najwyższym uniwersyteckim wyróżnieniem, doktoratem honoris causa. Fot. Andrzej Romański
Andrzej Woszczyk