30 lat oddziału PTMA w Krośnie
W Krośnie Oddział Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii działa już od 1953 roku. Idea popularyzacji astronomii na Podkarpaciu i samo powstanie Oddziału są związane z osobą obecnego prezesa — Jana Winiarskiego. Z jego inicjatywy doszło do historycznego już dziś zebrania członków Założycieli Oddziału dnia 15 maja 1953 roku. Odbyło się ono w budynku Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika. Zarząd Główny PTMA reprezentował Zbysław Popławski, a z Oddziału Nowosądeckiego przybył Feliks Rapf. Pierwszym prezesem Oddziału został Jerzy Czyżowski a wiceprezesem Jan Winiarski. Na zebraniu wysunięto bardzo konkretne propozycje działalności. Do najważniejszych należy projekt wybudowania platformy obserwacyjnej na dachu Liceum, organizacja elementarnego kursu astronomii oraz ustanowienie dyżurów obserwacyjnych z lunetą na Rynku Starego Miasta. Dwa ostatnie projekty zrealizowano i przez kilka lat Jan Winiarski prowadził kursy i pokazy nieba. W ciągu dwóch lat od założenia Oddziału liczba członków przekroczyła 40.
Gdy 30 czerwca 1954 roku przez Suwalszczyznę przebiegał pas całkowitego zaćmienia Słońca, zorganizowano z Krosna mini-ekspedycją. Pojechali wówczas Stanisław Pudełko, Zbigniew Mazanek, Tadeusz Zajdel i Jan Winiarski. Do aktywnych działaczy tamtego okresu zaliczyć też trzeba Augusta Mazurkiewicza i Władysława Goneta — oprócz pokazów nieba zajmowali się sprawami administracyjnymi Oddziału. W 1956 roku Władysław Gonet pojechał (w ramach współpracy PTMA z Československą Astronomicką Spolecnostią) na wycieczkę do obserwatoriów czechosłowackich. W tym samym roku założono biblioteczkę Oddziału — dziś liczy ona około 140 pozycji i 8 atlasów nieba.
Pierwszymi naukowymi obserwacjami przeprowadzonymi w naszym Oddziale były: 2 września 1957 — obserwacja zakrycia gwiazdy (&beta Capricorni przez Księżyc oraz 29 września 1957 — obserwacja ostatniego segmentu rakiety nośnej satelity Sputnik (obie obserwacje wykonał Jan Winiarski). Poza tym w prawie każdy pogodny wieczór organizowano pokazy nieba.
Po śmierci Jerzego Czyżewskiego 25 stycznia 1957 roku wybrany zostaje nowy Zarząd Oddziału i nowy prezes — Augustyn Mazurkiewicz. Za jego kadencji zainstalowano gablotkę astronomiczną, w której co miesiąc zamieszcza się informacje z zakresu astronomii i lotów kosmicznych. Trwa to po dzień dzisiejszy. Działalność popularyzatorska nie ograniczała się tylko do pokazów nieba i do gablotki — do Krosna zaprosiliśmy wówczas dwóch astronomów: Włodzimierza Zonna i Kazimierza Kordylewskiego, a A. Mazurkiewicz i J. Winiarski objeżdżali okoliczne wsie i miasteczka wygłaszając prelekcje d odczyty popularnonaukowe. Dzięki temu lata sześćdziesiąte Oddział w Krośnie rozpoczął dobrymi wynikami, a ilość członków Towarzystwa stale rosła. Wkrótce zorganizowano pogadanki astronomiczne, nadawane przez Radiowęzeł obsługujący znaczną część ówczesnego powiatu krośnieńskiego (zainstalowanych było ponad 10 tys głośników!).
W 1968 roku umiera prezes A. Mazurkiewicz i na jego miejsce jedonomyślnie zostaje powołany J. Winiarski. Jest to ukoronowanie jego, jak sam mówi, długoletniego „małżeństwa z astronomią”. Kontynuowane są wszystkie formy działalności. Kiedy w lipcu 1969 roku pierwsi ludzie lądują na Księżycu, teleskop na Rynku oblegany jest przez tłumy ciekawych i podekscytowanych mieszkańców; pokazy Księżyca i nieba trwają do późnych godzin nocnych. W 1973 roku Oddział współpracował z Liceum przy organizowaniu obchodów 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika. Przygotowano okolicznościową wystawę, odsłonięte przy LO pomnik. Niestety w połowie lat siedemdziesiątych nadchodzi niespodziewany kryzys — zaczyna brakować nowych młodych ludzi do pracy społecznej. W latach 1976 – 1978 liczba zrzeszonych w Oddziale spadła z 60 do niewiele ponad 30. Nie trwało to jednak długo i znów zasilone zostały szeregi miłośników astronomii. Do PTMA w Krośnie zaczęli napływać nowi sympatycy, a tradycją się stało, że w sobotnie wieczory w domu prezesa zbierała się grupka młodych ludzi. Wiele wieczorów spędzano nad atlasami nieba i przy książkach, prowadzono zagorzałe dyskusje o Wszechświecie, obserwowano przez teleskop Księżyc, planety i mgławice. Uczestnicy „wieczorów z Uranią” zostali całkowicie zafascynowani astronomią i rozpoczęli szeroką działalność popularyzatorską w swoich środowiskach. Obecnie Krośnieński Oddział PTMA liczy ponad 60 członków. W najbliższym czasie planuje się wycieczkę do Stacji Obserwacyjnej UJ w Roztokach Górnych. W Liceum działa dziesięcioosobowa grupa miłośników prowadząca obserwacje nieba i redagująca szkolną gazetkę o astronomii i astronautyce.
W latach 1953–1982 w pokazach nieba wzięło udział około… 18 000 osób, w jednym z pokazów plam słonecznych padł rekord — ponad 300 osób. Tak więc jedno nie ulega wątpliwości w Oddziale Krośnieńskim — nie grozi nam rozpad. Mamy nadzieję, że znajdą się miłośnicy, którym wystarczy energii i zapału ma następne trzydzieści lat.