Grudzień 1977 r.

Słońce

W tym miesiącu wstępuje w znak Koziorożca rozpoczynając 22 grudnia okres zimy astronomicznej. Jednocześnie Słońce znajduje się na najniższej części ekliptyki pod płaszczyzną równika niebieskiego i w tym czasie mamy najkrótsze dni i najdłuższe noce w ciągu roku na naszej półkuli. Długość dnia zmienia się już niewiele: w Warszawie 1 grudnia Słońce wschodzi o 7^h22^m zachodzi o 15^h28^m a 31 grudnia wschodzi o 7^h45^m, zachodzi o 15^h33^m.

Dane dla obserwatorów Słońca (na 13^h czasu środk.-europ.)

Data 1977	P	B0	L0	Data 1977	P	B0	L0
XII 1	+15.°96	+0.°79	262.°14	XII 17	+9.°11	-1.°26	51.°32
3	+15.18	+0.54	235.79	19	+8.18	-1.05	24.98
5	+14.36	+0.28	209.43	21	+7.24	-1.76	358.62
7	+13.54	+0.02	183.08	23	+6.30	-2.00	332.28
9	+12.68	-0.24	156.72	25	+5.34	-2.25	305.94
11	+11.82	-0.49	130.37	27	+4.38	-2.49	279.60
13	+10.94	-0.74	104.02	29	+3.41	-2.73	253.24
15	+10.03	-1.00	77.68	XII 1	+2.44	-2.97	226.90

P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy;
B₀, L₀ — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy.
21^d10^h36^m — momenty, kiedy heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°.

Księżyc

Ciemne, bezksiężycowe noce będziemy mieli w pierwszej połowie miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w grudniu następująca: ostatnia kwadra 3^d22^h, nów 10^d19^h, pierwsza kwadra 17^d12^h, pełnia 25^d14^h. Najbliżej Ziemi znajdzie się Księżyc 10, a najdalej 24 grudnia.

Planety i planetoidy

Merkurego możemy próbować odnaleźć w tym miesiącu dwukrotnie: w pierwszych dniach grudnia, wieczorem nisko nad zachodnim horyzontem, a w ostatnich dniach miesiąca rankiem nad wschodnim horyzontem. Wenus widoczna jeszcze będzie w pierwszych dniach grudnia bardzo nisko nad wschodnim horyzontem na krótko przed wschodem Słońca. Mars wschodzi wieczorem i świeci w gwiazdozbiorze Raka jak czerwona gwiazda około -0.5 wielkości. Jowisz widoczny jest przez całą noc w gwiazdozbiorze Bliźniąt jako jasna gwiazda -2.3 wielkości; przez lunety możemy obserwować ciekawe zjawiska w układzie czterech najjaśniejszych księżyców Jowisza. Saturn wschodzi późnym wieczorem i świeci w gwiazdozbiorze Lwa jak gwiazda około +0.6 wielkości. Pozostałe planety i najjaśniejsze planetoidy są praktycznie niewidoczne, gdyż przebywają na nidbie zbyt blisko Słońca.

Meteory

W tym miesiącu promieniują dwa stałe roje: od 7 do 15 grudnia Gemi-nidy, a od 17 do 24 grudnia Ursydy.

Geminidy mają radiant w gwiazdozbiorze Bliźniąt o współrzędnych: rekt. 7^h28^m, dekl. +32°. Maksimum aktywności przypada 14 grudnia, niestety w godzinach przedpołudniowych, więc najefektowniejszych obserwacji możemy się spodziewać w nocy 13/14 grudnia. Możemy oczekiwać spadku nawet kilkudziesięciu meteorów w ciągu godziny, a wśród nich wielu jasnych bolidów. Warunki obserwacji są w tym roku dobre.

Radiant Ursydów leży w gwiazdozbiorze Małej Niedźwiedzicy i ma współrzędne: rekt. 14^h28^m, dekl. + 78°. Maksimum aktywności przypada 22 grudnia, ale rój jest bardzo słaby i w dodatku warunki obserwacji nie są w tym roku dogodne (Księżyc bliski pełni), nie należy zatem liczyć na jakieś efektowne obserwacje.

*            *
*

1^d

O 14^h Mars w złączeniu z Księżycem w odległości 7°. O 22^h43^m obserwujemy koniec zakrycia 3 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

3^d

O 4^h Saturn w złączeniu z Księżycem w odl. 5°. O 9^h Merkury w największym wschodnim odchyleniu od Słońca (21°).

3/4^d

O 3^h25^m obserwujemy zaćmienie 1 księżyca Jowisza.

4/5^d Księżyc 1 wraz ze swym cieniem przechodzą na tle tarczy Jowisza. Cień pojawi się na tarczy planety o 0^h39^m, a sam księżyc 1 rozpocznie przejście o 1^h6^m. Podczas wędrówki 1 księżyca i jego cienia możemy także zaobserwować początek zaćmienia 2 księżyca Jowisza (o 2^h47^m). Cień księżyca 1 schodzi z tarczy planety o 2^h51^m, a sam księżyc 1 kończy przejście o 3^h18^m.

5^d

Obserwujemy początek zaćmienia (o 21^h54^m) i koniec zakrycia (o 24^h35^m) 1 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

6/7^d

Tego wieczora na tle tarczy Jowisza przechodzą księżyce 1 i 2 oraz ich cienie. O 19^h7^m na tarczy planety pojawi się cień księżyca 1, a o 19^h32^m sam księżyc 1 rozpocznie swoje przejście. O 21^h20^m cień księżyca 1 schodzi z tarczy planety, ale o 21^h34^m pojawi się na niej cień księżyca 2. Księżyc 1 kończy przejście o 21^h44^m, a o 22^h24^m rozpoczyna przejście księżyc 2. Cień księżyca 2 widoczny będzie do 0^h15^m, a księżyc 2 przechodzi na tle tarczy do 1^h4^m.

7^d

Wieczorem księżyc 1 Jowisza ukryty był najpierw w cieniu, a potem za tarczą planety. O 19^h1^m obserwujemy koniec zakrycia.

8^d

O 3^h złączenie Neptuna ze Słońcem. O 19^h1^m złączenie Urana z Księżycem w odl. 2°.

8/9^d

Dwa księżyce Jowisza przechodzą przez strefę cienia i za tarczą planety. Obserwujemy koniec zakrycia 2 księżyca (o 19^h23^m) oraz początek zaćmienia (o 21^h38^m) i koniec zakrycia (o 2^h1^m) księżyca 3.

10^d

O 24^h Wenus w złączeniu z Antaresem, gwiazdą pierwszej wielkości w gwiazdozbiorze Skorpiona (w odl. 5°).

11/12^d

Obserwujemy po północy przejście 1 księżyca i jego cienia na tle tarczy Jowisza. O 2^h32^m na tarczy Jowisza pojawi się cień księżyca 1, a o 2^h49^m sam księżyc 1 rozpocznie przejście na tle tarczy. Cień księżyca 1 opuszcza tarczę planety o 4^h45^m. w tym czasie księżyc 2 zmierza także w kierunku brzegu tarczy Jowisza, ale nie docierając doń znika nagle w cieniu planety; początek zaćmienia obserwujemy o 5^h21^m.

12^d

O 1^h Merkury nieruchomy w rektascensji i jednocześnie w złączeniu z Księżycem w odl. 6°. O 8^h Saturn nieruchomy w rektascensji.

12/13^d

O 23^h49^m obserwujemy początek zaćmienia, a o 2^h19^m koniec zakrycia 1 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

13^d20^h

Mars nieruchomy w rektascensji.

13/14^d

Księżyc 1 i jego cień, a w ślad za nim księżyc 2 wraz ze swym cieniem przechodzą na tle tarczy Jowisza. O 21^h1^m cień księżyca 1, a o 21^h15^m sam księżyc 1 rozpoczyna przejście na tle tarczy Jowisza. Cień księżyca 1 kończy przejście o 23^h14^m a sam księżyc 1 o 23^h28^m. Cień księżyca 2 pojawi się o 0^h11^m, a księżyc 2 rozpocznie przejście o 0^h40^m. Koniec przejścia cienia księżyca 2 nastąpi o 2^h52^m, a samego księżyca o 3^h20^m.

14^d

O 20^h45^m obserwujemy koniec zakrycia księżyca 1 przez tarczę Jowisza.

15^d18^h

Planetoida Juno w złączeniu ze Słońcem.

15/16^d

Od 18^h38^m (początek zaćmienia) do 21^h37^m (koniec zakrycia) księżyc 2 Jowisza przebywa za tarczą planety. Po północy zachowa się podobnie księżyc 3: o 1^h37^m nastąpi początek zaćmienia, a o 5^h16^m koniec jego zakrycia.

19/20^d

Tym razem księżyc 1 przebywa za tarczą Jowisza: o 1^h43^m obserwujemy początek jego zaćmienia, a o 4^h3^m koniec zakrycia przez tarczę planety.

20/21^d

Najpierw księżyc 1, a potem księżyc 2, a także ich cienie, przechodzą na tle tarczy Jowisza. Cień księżyca 1 pojawi się na tarczy planety o 22^h55^m, a zaraz o 22^h58^m księżyc 1 rozpocznie swoje przejście; cień kończy przejście o 1^h8^m, a sam księżyc 1 o 1^h11^m. Cień księżyca 2 wędruje od 2^h48^m, a sam księżyc 2 od 2^h54^m; koniec przejścia cienia nastąpi o 5^h29^m, a samego księżyca o 5^h36^m.

21^d15^h

Dolne złączenie Merkurego ze Słońcem. Wieczorem obserwujemy o 20^h12^m początek zaćmienia, a o 22^h29^m koniec zakrycia 1 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

22^d0^h23^m5

Słońce wstępuje w znak Koziorożca, jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 270°; mamy początek zimy astronomicznej. Wieczorem obserwujemy koniec przejścia cienia 1 księżyca o 19^h36^m i samego księżyca o 19^h37^m na tle tarczy Jowisza, oraz początek zaćmienia o 21^h13^m i koniec zakrycia o 23^h49^m księżyca 2.

23^d

O 2^h Jowisz w przeciwstawieniu ze Słońcem względem Ziemi. O 5^h36^m obserwujemy początek zakrycia 3 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

24^d

O 18^h42^m obserwujemy koniec przejścia księżyca 2, a o 18^h48^m jego cienia na tle tarczy Jowisza.

25^d8^h

Jowisz w złączeniu z Księżycem w odległości 5°.

26/27^d

Księżyc 3 i jego cień przechodzą na tle tarczy Jowisza. Zwróćmy uwagę nią zmianę kolejności przebiegu zjawiska po opozycji Jowisza: o 19^h6^m księżyc 3 rozpoczyna przejście na tle tarczy, a o 19^h28^m pojawia się na niej jego cień; księżyc 3 kończy przejście o 22^h0^m, a jego cień o 22^h26^m. Po północy obserwujemy także przejście księżyca 1 za tarczą planety: o 3^h32^m nastąpi początek zakrycia tego księżyca przez tarczę planety, a o 5^h53^m koniec jego zaćmienia.

27/28^d

Obserwujemy przejście księżyca 1 i jego cienia na tle tarczy Jowisza oraz początek podobnego zjawiska w przypadku księżyca 2. Księżyc 1 rozpocznie przejście o 0^h42^m, a jego cień pojawi się na tarczy planety o 0^h49^m; koniec przejścia księżyca 1 nastąpi o 2^h54^m, a jego cienia o 3^h2^m. Księżyc 2 rozpocznie przejście o 5^h9^m, a jego cień o 5^h25^m.

28^d

O 19^h Mars w złączeniu z Księżycem w odległości aż 8°. O 21^h58^m obserwujemy początek zakrycia, a o 24^h22^m koniec zaćmienia 1 księżyca Jowisza.

29/30^d

Księżyc 1 i jego cień przechodzi na tle, a księżyc 2 za tarczą Jowisza. Księżyc 1 rozpocznie przejście o 19^h7^m, a jego cień o 19^h18^m; księżyc 1 kończy przejście o 21^h20^m, a cień o 21^h31^m. Początek zakrycia księżyca 2 przez tarczę planety nastąpi o 23^h27^m, a koniec zaćmienia tego księżyca o 2^h24^m.

30^d

O 10^h Saturn w złączeniu z Księżycem w cdl. 5°. Wieczorem o 18^h50^m możemy zaobserwować koniec zaćmienia 1 księżyca Jowisza.

31^d

Księżyc 2 i jego cień przechodzą na tle tarczy Jowisza: początek przejścia księżyca o 18^hl7^m, a cienia o 18^h44^m; księżyc 2 kończy przejście o 20^h57^m, a jego cień o 21^h25^m. o 24^h Merkury nieruchomy w rektascensji (zmienia kierunek swego pozornego ruchu wśród gwiazd).

Minima Algola (beta Perseusza): grudzień 2^d2^h25^m, 4^d23^h10^m, 7^d20^h0^m, 10^d16^h50^m, 19^d7^h20^m, 22^d4^h5^m, 25^d0^h55^m, 27^d21^h40^m, 30^d18^h30^m.

Momenty wszystkich zjawisk podane są w czasie środkowo-europejskim.