Satelita IUE uratowany

Po komplikacjach w sierpniu 1985 roku obecnie IUE pracuje prawidłowo, jak stwierdził J. L. Linsky z Laboratorium Astrofizycznego w Boulder (Colorado). Satelita ten został wystrzelony na orbitę w 1978 roku, by dostarczyć danych o wszechświecie w ultrafioletowym zakresie widma, obserwując na falach o długościach od 1200 do 3200 angstremów. Jest to pierwszy satelita astronomiczny pracujący jak obserwatorium naziemne (patrz Urania 6–11/1982).

Przez osiem lat IUE (zbudowany wspólnie przez NASA, ESA, SERC) dostarczył ogromnej ilości danych pomimo awarii trzech z sześciu żyroskopów używanych przy naprowadzaniu i śledzeniu obiektu obserwowanego. Ale 17 sierpnia 1985 roku jeden z trzech pozostałych żyroskopów uszkodził się powodując, że satelita wymykał się spod kontroli. Niemożność zmiany orientacji IUE stwarzała niebezpieczeństwo całkowitego urwania kontaktu z Ziemią. Kontrolerzy lotu przesłali do pozostałych czynnych żyroskopów komendy w celu nadania satelicie ustabilizowanego ruchu wirowego do momentu znalezienia wyjścia z tej sytuacji.

Chodziło o znalezienie sposobu kontroli IUE w trzech osiach używając do tego tylko dwóch żyroskopów, co ogólnie wydaje się niemożliwe. Ale inżynierowie z NASA H. Hoffman, M. Femiano i rezydujący astronom IUE G. Sonneborn opracowali rozwiązanie, gdy w 1982 roku uległ uszkodzeniu trzeci z kolei żyroskop. Postanowili oni użyć satelitarny wskaźnik słoneczny (FSS) w połączeniu z pozostałymi żyroskopami. 18 sierpnia nowe instrukcje przesłano do komputera pokładowego IUE. W ciągu kilku godzin otrzymano czysty obraz z satelity, co potwierdziło powodzenie planu. W dwa tygodnie później rozpoczęły się regularne obserwacje astronomiczne przy bardzo nieznacznym pogorszeniu jakości widm. Specjaliści IUE rozwijają obecnie metodę kontroli satelity z tylko jednym czynnym żyroskopem.

W lipcu 1986 r. w Londynie odbyła się konferencja poświęcona podsumowaniu postępów w astronomii ultrafioletowej po ośmiu latach pracy IUE. Zainteresowanie wykorzystaniem tego satelity do obserwacji nadal nie słabnie. Świadczy o tym fakt, iż liczba zgłoszonych propozycji badawczych na ubiegły rok trzykrotnie przekroczyła ilość czasu obserwacyjnego. Przewidywany czas pracy IUE sięga 1990 roku.