Nowe książki z zakresu astrofotografii
W 252. protokole z zebrania Grupy Berlińskich Obserwatorów przy Obserwatorium i Planetarium Wilhelma Foerstera z 11 maja 1981 r. podane jest obszerne omówienie trzech nowych książek w języku niemieckim dotyczących astrofotografii, na poziomie przydatnym dla miłośników astronomii i fotografii. Ze względu na obecne trudności dewizowo-importowe dzieła te jeszcze do nas nie dotarły, nie mniej zalecamy ich nabycie tym którzy mają stosunki za granicą. Są to: 1) Astrofotografie, niewielka broszurka, wydana przez Wytwórnię Kamer filmowych Canon, zawierająca cenne wskazówki dla posługujących się sprzętem i materiałami filmowymi tejże wytwórni, i stanowiąca skrót dwóch następujących książek, 2) Knapp-Hahn Astrofotografie als Hobby, przeznaczonej głównie dla zaawansowanych fotografów-amatorów, oraz 3) Karkoschka–Merz–Treutner Astrofotografie, ein Kosmos Buch, traktująca temat wyczerpująco. Omówiony tu jest sprzęt przeznaczony dla astrofotografii, sposoby zamontowania kamer na instrumentach astronomicznych, łącznie z opisem mechanizmów zegarowych; zawiera także
wyczerpujące informacje dla praktyków i teoretyków wraz z licznymi tabelami pomocniczymi, ułatwiającymi dobór materiałów fotograficznych, w szczególności dla fotografii kolorowej.
Zasadnicza różnica między fotografią amatorską lub zawodową a astrofotografią wynika z odmiennej skali naświetleń. Konstruktorzy i użytkownicy zwykłej fotografii dążą do uzyskania dobrych zdjęć przy minimalnym czasie naświetlenia, co jest nieodzowne przy fotografowaniu obiektów w ruchu. Astrofotografią stawia inne wymagania. Mamy tu do czynienia z obiektami ekstremalnie jasnymi jak Słońce, Księżyc, obok obiektów ekstremalnie słabych, jak mgławice lub galaktyki na tle punktowych gwiazd. Jedynie w przypadkach występowania ruchów własnych obiektów zachodzi konieczność ograniczania czasów ekspozycji, poza nimi czasy naświetleń wynoszą niekiedy wiele godzin. Ważną sprawą jest tu przygotowanie materiału negatywowego (uczulanie) i dalsza obróbka przez różne kąpiele. Równie ważną rzeczą jest umiejętność posługiwania się filtrami optycznymi, szczególnie przy astrofotografii kolorowej. W omawianych książkach podane są wykazy i tablice z parametrami środków potrzebnych dla uzyskania założonych efektów przy danym obiektywie i dla typowych materiałów. Omówiono także tzw. efekt Schwarzschilda występujący przy dłuższych ekspozycjach, polegający na wystąpieniu nieproporcjonalnych zaczernień na kliszy do czasów ekspozycji. Do omówienia dołączono wreszcie siedem tabel spośród wymienionych w książkach, zawierających parametry dla kilku typowych klisz (Kodak, Adox, Agfa Isopan, Ilford). Według jednej z tych tabel podajemy czasy ekspozycji dla obiektywu 1:50 i czułości kliszv 15 DIN przy niektórych zdjęciach Księżyca i planet:
Księżyc w wieku 2 lub 27,7 dni ekspozycja 15 s „ 7,5 lub 25 dni „ 6 s „ 4,5 lub 22 dni „ 3 s „ 11 lub 18,5 dni „ 1 s Księżyc w pełni 0,5 s „ światło popielate 5000 s „ w czasie zaćmienia (półcień) od 1–20 s Dla Merkurego i Wenus ekspozycja ok. 0,5 s Mars i Jowisz odpowiednio 1 lub 3 s księżyce Jowisza oraz Saturn 10 s Uran i Neptun wymagają odpowiednio 40 oraz 100 s
Wg Wilhelm Foerster Sternwarte Protokoll 252. der Gruppe Berliner Mondbeobachter, 1981 Mai 11 (Berlin Zachodni, Munsterdamm 90).