Zakrycia gwiazd przez Księżyc
w I kwartale 1982 roku

Wzorem lat ubiegłych podajemy skrócone efemerydy zakryć gwiazd przez Księżyc w najbliższym czasie. Ze względu na konieczność przyśpieszenia druku tych danych, na I kwartał 1982 r. przedstawiono poniżej wykaz zakryć z podaniem dokładnych momentów tylko dla czterech miast Polski, zamiast, jak zwykle — dziesięciu. Rozszerzone dane będą przedstawione dla następnych okresów 1982 r.

W bieżącym roku nie dojdzie do zakryć gwiazd pierwszej wielkości, nie będzie też praktycznie widać w Polsce zakryć planet. Wprawdzie 28 czerwca ulegnie zakryciu Merkury, a 16 grudnia Wenus, lecz w momencie tych zjawisk Księżyc będzie w Polsce tuż nad horyzontem, co praktycznie uniemożliwi jakiekolwiek obserwacje. Dość pechowo przebiegają też zakrycia Neptuna: 18 lutego nastąpi zakrycie dzienne, zaś 14 kwietnia nad ranem pas zakrycia obejmuje płd. Europę, a w Polsce Będzie widoczna tylko bliska koniunkcja.

Mimo to ciekawych zakryć nie będzie. I tak dojdzie do dwóch interesujących przejść Księżyca przez północną część gromady Hiad, kiedy to ulegną zakryciu gwiazdy δ Tau, 64 Tau i 68 Tau (29 marca i 9 wrześpia), dalej — Księżyc będzie zakrywał dwie blisko położone gwiazdy η Gem i μ Gem, a także gromadę gwiazdową „Praesepe” w gwiazdozbiorze Raka (najlepiej widoczne przejście nastąpi 14 września nad ranem)! Jeszcze raz warto też odnotować zakrycia podczas całkowitego zaćmienia Księżyca (9 stycznia), a w tym szczególnie rzadkie brzegowe zakrycie gwiazdy piątej wielkości 63 Gem.

Szczegółowe dane o zakryciach są podane w tabeli 1. Momenty zakryć i pozostałe dane zostały opracowane na podstawie efemeryd U. S. Naval Observatory, udostępnionych Sekcji Obserwacji Pozycji i Zakryć PTMA. Kąty pozycyjne i współrzędne horyzontalne Księżyca są podane dla centrum kraju z dokładnością ±5°. Momenty dla innych niż podane miejscowości różnią się zwykle nie więcej niż o kilka minut od podanych w tabeli. Naturalnie, dla oceny momentu zajścia zjawiska w dowolnym miejscu Polski, należy brać dane dla najbliższego z czterech bazowych miast.

Oznaczenia podwójności gwiazd (przy wartości jasności):

A

gwiazda podwójna w katalogu Aitkena lub Burnhama

J

gwiazda podwójna spektroskopowo, odległości składników prawdopo-dobnie poniżej 0,01''

L

potrójna, składniki: J lub U oraz V; wszystkie V; wszystkie J

U

odległości składników poniżej 0,01'' (zwykle spektroskopowe podwójna)

V

odległości składników powyżej 0,01'', ale składniki nie do „rozdzielenia” wizualnie

M

efemeryda dla średniej pozycji ciasnego układu podwójnego.

Dla zakryć w dniu 9 stycznia podano kąty pozycyjne T, liczone od „terminatora cieniowego” (c) oraz procent oświetlenia tarczy Księżyca podczas zaćmienia częściowego (z).

Czynni obserwatorzy otrzymują za pośrednictwem Sekcji znacznie dokładniejsze efemerydy dla swojego miejsca obserwacji.