Komputer osobisty w ręku miłośnika
astronomii

Obecnie wiele czasopism i publikacji jest poświęconych tematowi komputerów i ich programowania. Nie powinien on pominąć i czasopisma dotyczącego dziedziny, którą trudno teraz wyobrazić sobie bez komputera. Rola komputerów w rękach profesjonalisty jest oczywista i nie ten temat będzie nas tu interesować. Rozważenia jest godna rola mikrokomputera osobistego w rękach miłośnika astronomii. Mikrokomputery stają się coraz bardziej powszechne i na pewno niejeden miłośnik astronomii ma go już do dyspozycji.

Po nabyciu mikrokomputera przeciętny miłośnik ma bardzo wiele problemów, które chciałby rozwiązać za pomocą tego urządzenia. Jednakże dość szybko zorientuje się, że nie jest to takie proste. Umiejętność programowania tu nie wystarcza. Zazwyczaj brakuje odpowiedniej znajomości matematyki, która jest nieodzowna przy budowaniu algorytmu komputerowego, rozwiązującego dany problem. Jeśli ktoś rozumie i umie rozwiązywać algorytmy publikowane w Uranii ten jest w stanie ułożyć funkcjonalny program mikrokomputerowy. Jednakże liczba miłośników mających trudności w stosowaniu algorytmów astronomicznych jest znaczna i wydaje się wtedy, że mikrokomputer, który nabyli nie przyda się im w amatorskiej pracy. Tak jednak nie jest, bowiem prosty kalendarz astronomiczny potrafi zaprogramować każdy, kto zna w miarę dobrze Basic, a poza tym zagraniczne firmy produkujące rozmaite programy, nie zapomniały o amatorach astronomii. Dlatego spieszę przedstawić naszym miłośnikom trzy programy astronomiczne, jakie ukazały się na naszym rynku, przeznaczone dla ZX SPECTRUM 48KB.

Pierwszy z nich to ASTRONOMER firmy PI SOFTWARE ułożony w roku 1984. Jest to jakby mały, ogólny atlas nieba. Program ma dość obszerne menu. l tak uwzględniając miejsce na kuli ziemskiej oraz datę i czas, może nam podać pozycje planet, Księżyca, dwu komet i gwiazd. Oczywiście wchodzi w to też nasza gwiazda centralna. Gwiazdy można oglądać na ekranie, wybrawszy uprzednio fragment nieba, który nas interesuje. Można uzyskać podstawowe wiadomości o planetach i gwiazdach. Na żądanie komputer łączy gwiazdy i pokazuje kształt gwiazdozbioru. Można uzyskać obraz pokazujący ruch planet wokół Słońca dla określonej daty. Program może wpisać tabele podające pozycje i niektóre parametry planet, poczynając od żądanej daty początkowej z interwałem np. co 1 czy 2 dni. Program jest dość obszerny, posiada kilka podinstrukcji oprócz głównego menu.

Drugi program to STAR SEEKER firmy MIRRORSOFT opracowany przy udziale planetarium w Londynie w roku 1985. Program ten przedstawia nam atlas gwiazd. Również i w nim jest do wyboru kilka funkcji. Podobnie jak w poprzednim, można oglądać większy lub mniejszy wycinek nieba w dowolnym punkcie naszej planety. Program rysuje gwiazdozbiory, wymienia poszczególne gwiazdy w konstelacjach. Podaje współrzędne zarówno równikowe, jak i horyzontalne wybranych gwiazd. Dokładniejsze dane i wiadomości można uzyskać o 500 gwiazdach. Jest też instrukcja odtwarzająca ruch sfery niebieskiej (wybranego obrazu nieba) z ustaloną szybkością. Program jest dość obszerny, warto wypróbować jeszcze inne jego funkcje.

Trzecim programem jest STAR SEEKER-SOLAR SYSTEM też firmy MIRRORSOFT i sporządzony również z udziałem planetarium w Londynie. Już z tytułu można się zorientować że program dotyczy układu słonecznego. Ma jak poprzednie kilka funkcji do wyboru. Podaje pozycje i inne dane dotyczące planet, Księżyca, komet, uwzględnia, jak w poprzednich, miejsce i czas obserwacji. Daje się uzyskać na ekranie, w żądanej skali i tempie, ruch planet wewnętrznych, zewnętrznych, jednej planety i pary planet. Wypisuje tabelę podającą dane wszystkich planet na daną datę i godzinę, z podkreśleniem tych ciał, które w tym momencie są widoczne na niebie. Program pozwala analizować orbity, jasności ciał naszego układu. Ale i to nie wszystkie możliwości tego programu, lecz trudno opisywać tu wszystkie szczegółowo.

Wszystkie te programy bardzo uprzyjemniają pracę przeciętnego miłośnika astronomii, chociaż nie są to programy dla profesjonalistów. Posługując się nimi jakiś czas zorientujemy się, że występują w nich czasem małe rozbieżności w wynikach. Są to jednak niedokładności nie mające znaczenia w służbie amatorskiej. Programy te mogą być znakomitą pomocą w nauczaniu astronomii, zarówno w szkołach jak i kołach zainteresowań. Programy wnoszą dużo nowego. Nie każdemu na przykład, jest dane zobaczyć niebo południowe z kontynentu Afryki, a to można zrealizować na komputerze za pomocą kilku klawiszy.

Na koniec warto jeszcze wspomnieć o programie wydrukowanym w drugim numerze Bajtka, zatytułowanym „W poszukiwaniu bliźniaka Ziemi”. Program ten jest dobrą zabawą dla miłośnika astronomii, zwłaszcza że można go samodzielnie rozszerzyć, stosując własną wiedzę o wszechświecie, co autor tego artykułu miał możliwość sprawdzić.

Omówione programy, jak wspomniałem wcześniej, są przeznaczone dla ZX SPECTRUM, ale firmy produkujące programy dla innego typu komputerów często przekonstruowują obce programy na swój rodzaj sprzętu. Tak więc należy szukać podobnych programów dla Atari czy Commodore.