VII Konferencja naukowa CETI-SETI

Oddział Śląski w Katowicach i Komisji CETI Polskiego Towarzystwa Astronautycznego oraz Oddział przy Uniwersytecie Śląskim Polskiego Towarzystwa Fizycznego zorganizowały w dniu 16 kwietnia 1983 roku w Katowicach VII Konferencję naukową CETI-SETI (ang. Communication with Extraterrestrial Intelligence — łączność z cywilizacjami pozaziemskimi, Search for Extraterrestrial Intelligence — poszukiwanie cywilizacji pozaziemskich). Komitet organizacyjny składał się z następujących osób: mgr inż. Władysław Geisler, dr Maria Pańków, mgr inż. Zbigniew Paprotny (przewodniczący), dr hab. Marek Zrałek. W programie konferencji przewidziano kilka interesujących referatów i zapewne dlatego do Katowic przybyło kilkadziesiąt osób z całego kraju.

Ciekawe treści przekazał doc. dr Benon Zbigniew Szałek (Szczecin) w referacie pt. „Problem zrozumienia przekazu ETI w świetle doświadczeń paleografii”. Autor wskazał na czynniki determinujące efektywność prac nad zrozumieniem napisów w nieznanych, pismach i językach „ziemskich”. Problemy paleografii i sposoby ich rozwiązywania mogą stanowić „bazę doświadczalną” przy próbach zrozumienie ewentualnego przekazu ETI. Zwrócono uwagę, że odczytanie tych przekazów będzie mieć znaczenie nie tylko teoretyczne lecz również czysto praktyczne, zaś w przypadku braku zrozumienia konsekwencje dla mieszkańców Ziemi mogą być bardzo poważne.

Prof. dr hab. Zdzisław Ilczuk (Lublin) przeanalizował możliwość występowania życia — niekoniecznie w formie cywilizacji technicznej — w Układzie Słonecznym. Wyniki badań egzobiologicznych przesądzają chyba o negatywnym wyniku poszukiwań życia w Układzie Planetarnym. Jedną z dość wątpliwych nadziei dają jeszcze środowiska gazowe niektórych ciał naszego układu. Może tam występować swoista mikroflora typu aeroplanktonu. Przedstawiono koncepcję wysuniętą w 1981 roku przez L. O. Kołokołową i A. F. Stiekłowa, która wskazuje na możliwość samoistnego powstania i rozwoju pozaziemskich mikroorganizmów typu bakterii w endohydrosferach satelitów Jowisza: Ganimedes, Europa i Kallisto. Interesującym fragmentem referatu było spojrzenie na Ziemię z punktu widzenia innej cywilizacji. Zdaniem prof. Ilczuka ETI musiałaby wykryć procesy biologiczne zachodzące na naszej planecie. Drugą część referatu autor poświęcił problemowi występowania życia poza Układem Słonecznym uważając, że „obecnie wiele wydaje się przemawiać za tym, że wszelkie życie, jakie mogłoby powstać gdziekolwiek bądź we Wszechświecie, winno opierać się na tych samych fundamentalnych zasadach, na jakich opiera się istnienie i funkcjonowanie istot ziemskich”".

Całe wystąpienie dr. T. Zbigniewa Dworaka (Kraków) było próbą określenia stereotypu cywilizacji pozaziemskich występujących w utworach fantastycznonaukowych. Domniemywać chyba należy, że jest to próba podsumowania naszych wyobrażeń o ETI dokonana przez pryzmat literatury science fiction. Jednym z bardziej interesujących sposobów przedstawiania innych cywilizacji jest — zdaniem autora referatu — brak szczegółowego opisu, a tylko zaznajomienie czytelnika z przejawami działalności ETI. Wnioski wynikające z takiego opisu świata innych istot rozumnych stanowiły interesującą próbę spojrzenia — niejako z zewnątrz — na naszą własną cywilizację.

Mgr inż. Zbigniew Paprotny (Rybnik) podjął próbę podsumowania dotychczasowych prac z kręgu CETI. Autor zauważył, że „ewolucja poglądów na temat możliwości występowania życia rozumnego we Wszechświecie pozostawała zawsze w ścisłym związku z ewolucją poglądów kosmogonicznych” oraz, że „prace nad teorteycznymi podstawami przekonań o powszechności życia pozaziemskiego (…) raczej utwierdzają nas w wierze o powszechności życia w kosmosie niż jej przeczą”". Mimo to w połowie lat siedemdziesiątych, ze względu na brak bezpośrednich dowodów na „kolonizację” Galaktyki, zaczęto redukować środki finansowe przeznaczone na nasłuchy w programie SETI. Nakreślając perspektywy dalszego rozwoju tej grupy badań autor uważa, że jedynymi możliwymi do zrealizowania sposobami obserwacyjnymi są tzw. nasłuchy pasożytnicze wykonywane w czasie innych prac radioastronomicznych lub przeglądanie starych zapisów. „Zasadnicze znaczenie dla perspektyw CETI i SETI mieć będą rezultaty poszukiwań pozasłonecznych układów planetarnych oraz postępy w badaniach nad wyjaśnieniem procesów, które przywiodły do powstania życia na Ziemi”.

Ponadto podczas Konferencji prof. dr hab. Mieczysław Subotowicz (Lublin) omówił problematykę CETI-SETI podczas XXXIII Kongresu Międzynarodowej Federacji Astronautycznej w 1982 roku w Paryżu oraz wygłosił referat pt. „Charakterystyki czasowe, masowe i energetyczne wybranych lotów międzygwiazdowych przy użyciu rakiet jednostopniowych”.