Czy Słońce jest pospolitą gwiazdą?

Wydawać by się mogło — zresztą przekonanie takie panowało przez pewien okres, że Słońce jest dość przeciętną gwiazdą. Ostatnio jednak fakty zebrane przez astronomów wydają się świadczyć, że Słońce wyróżnia się spośród gwiazd swojej klasy.

Przeprowadzone niedawno badania prędkości wirowania gwiazd podobnych do Słońca (m.in. 61 Cygni i α Centaura A) wykazały prawie całkowitą zbieżność z przewidywaniami teoretycznymi: dla starszych gwiazd prędkość ta była mniejsza niż dla młodych (wiąże się to z unoszeniem momentu pędu przez wiatr gwiazdowy). Okazało się jednak, że dla gwiazd o wieku zbliżonym do wieku Słońca prędkość ta wynosi (na powierzchni i na równiku) około 5 km/s. Dla samego Słońca wartość jej oceniamy na około 2 km/s.

Badania promieniowania tych gwiazd przyniosły również wykrycie sporych różnic w porównaniu ze Słońcem. Prowadzone z pokładów satelitów obserwacje rentgenowskie pozwoliły stwierdzić, że żółte karły ciągu głównego wysyłają w tym przedziale widma dziesiątki a nawet setki razy więcej energii niż Słońce. Blask tych gwiazd — do niedawna uważanych za wyjątkowo „stałe” — zmienia się w okresie kilku godzin o około 1–2%, jak wykazały dokładne pomiary fotometryczne przeprowadzone przez radzieckich astrofizyków. Wiemy natomiast, że blask Słońca zmienia się nie więcej niż o 0,15%. Podsumowując — Słońce nie jest pospolitą, lecz raczej wyróżniającą się niezwykłą spokojnością, gwiazdą.

Wszystkie te wyjątkowe cechy Słońca mogą być konsekwencją występowania wokół niego systemu planetarnego. Wiadomo bowiem, że planety zgromadziły około 98% momentu pędu całego Układu Słonecznego a Słońce jedynie około 2%. Taki rozdział mógł podczas formowania się systemu wpłynąć na małą prędkość obrotową Słońca, a co za tym idzie na jego spokojne zachowanie. Stosunkowo niewielka aktywność centralnej gwiazdy może mieć wpływ na powstawanie warunków sprzyjających zapoczątkowaniu życia. Nie znamy jeszcze dokładnie roli, jaką w procesie powstawania i rozwoju życia odgrywa twarde promieniowanie centralnej gwiazdy, wiadomo jednak, że ma ono wpływ na tworzenie się złożonych związków chemicznych, a w późniejszym etapie mutacji organizmów. Przypuszcza się, że nadmiar takiego promieniowania mógłby doprowadzić do powstania zbyt wielu mutacji, a w efekcie do zagłady biosfery. Zbyt duża aktywność gwiazdy nie sprzyjałaby więc życiu. Czyli należy się spodziewać, że tempo ewolucji życia na planetach gwiazd podobnych do Słońca nie powinno odbiegać od obserwowanego na Ziemi.

Wg Ziemla i Wsielennaja, 1982, 5.